KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Na którym ze zdjęć nie widać niekorzystnych zmian zachodzących w środowisku na skutek antropogenicznej działalności człowieka?
Ilustracja przedstawia cztery zdjęcia oznaczone literami A, B, C i D, które są częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "A", ponieważ wskazuje fotografię, na której nie widać typowych przejawów antropopresji. Za niekorzystne zmiany antropogeniczne uznaje się m.in. zaśmiecenie, emisje dymu/pyłów, dewastację roślinności czy przekształcenia terenu. Należy wybierać zdjęcie pozbawione takich śladów.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność rozróżnienia, czy obserwowane na zdjęciu zmiany w środowisku mają charakter antropogeniczny (wywołany działalnością człowieka) i czy są niekorzystne z punktu widzenia stanu środowiska.

Odpowiedź "A" jest poprawna, ponieważ odnosi się do fotografii, na której brak widocznych oznak negatywnego oddziaływania człowieka. W praktyce, przy analizie zdjęć terenowych technik ochrony środowiska zwraca uwagę na zestaw powtarzalnych wskaźników wizualnych.

Co zwykle świadczy o niekorzystnych zmianach antropogenicznych?

  • Zanieczyszczenia i odpady: śmieci w lesie, na brzegu rzeki, dzikie wysypiska, porzucone opony, gruz, tworzywa sztuczne.
  • Zanieczyszczenia powietrza: dymienie, smog w warstwie przyziemnej, intensywne emisje z kominów (w kontekście zdjęcia jako objaw presji na atmosferę).
  • Degradacja roślinności i gleby: wydeptane lub rozjeżdżone powierzchnie, erozja nasilona przez użytkowanie, wylesienie, zniszczenie runa, ślady maszyn.
  • Przekształcenia hydrologiczne: regulacja koryta, zasypywanie, odwadnianie terenów podmokłych, mętnienie wód w wyniku robót.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? Ponieważ wskazują zdjęcia, na których można rozpoznać co najmniej jeden z powyższych sygnałów antropopresji. Typowym błędem jest traktowanie każdej zmiany krajobrazu jako skutku człowieka albo ocenianie sceny po jednym detalu, bez analizy całości.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz zdjęcie "bez zmian", przejrzyj wszystkie fotografie i zrób krótką checklistę: odpady, dym/pył, ingerencja w roślinność, ingerencja w wodę/teren. Dopiero potem wskaż obraz, na którym takich śladów nie ma.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zmiana wywołana działalnością człowieka (antropopresją), np. emisjami do powietrza, przekształceniami terenu, odpadami czy intensywną eksploatacją zasobów. W zadaniach ze zdjęciami szuka się zwykle widocznych śladów ingerencji: śmieci, dymu, wycinki, regulacji cieków.
Najczęściej są to: zaśmiecenie (plastik, gruz, dzikie wysypisko), emisje (dymienie, pył), zniszczenie roślinności (wycinka, rozjeżdżone runo), przekształcenia hydrologiczne (uregulowane koryto, odwadnianie) oraz infrastruktura ingerująca w siedliska. Warto stosować krótką checklistę.
Część zmian ma charakter naturalny, np. osuwiska, powodzie, obrywy, sezonowe zmiany roślinności czy naturalna erozja. Błąd na egzaminie polega na automatycznym przypisaniu każdej "brzydkiej" sceny człowiekowi. Trzeba szukać konkretnych śladów ingerencji (odpady, maszyny, budowle, emisje).
Zanieczyszczenie częściej wiąże się z widocznymi źródłami (zrzut, rura, śmieci, piana, barwa nietypowa) lub śladami działalności (roboty ziemne, brak roślinności brzegowej). Naturalna mętność bywa skutkiem opadów i niesienia rumowiska. Na zdjęciu oceniaj kontekst i otoczenie cieku.
Antropopresja to całokształt presji wywieranej przez człowieka na elementy środowiska: powietrze, wodę, glebę, krajobraz i bioróżnorodność. Obejmuje m.in. emisje, odpady, hałas, zabudowę i eksploatację zasobów. W zadaniach praktycznych chodzi o rozpoznanie jej skutków w terenie lub na zdjęciu.
Najczęstsze błędy to: wybór "najładniejszego" zdjęcia bez analizy, ignorowanie drobnych śladów (np. pojedynczych odpadów), mylenie zjawisk naturalnych z antropogenicznymi oraz kierowanie się skojarzeniem (np. dym zawsze = przemysł). Pomaga porównanie wszystkich zdjęć i lista cech antropopresji.
Nie zawsze. Sama infrastruktura jest przejawem działalności człowieka, ale pytanie zwykle dotyczy niekorzystnych zmian, czyli degradacji lub zanieczyszczenia. W praktyce oceniasz, czy widać negatywny skutek: fragmentację siedlisk, dewastację roślinności, emisje, odpady. Bez takich objawów interpretacja może być niejednoznaczna.
Najczęściej podczas wizji terenowej, inwentaryzacji, kontroli, monitoringu oraz sporządzania raportów i protokołów. Zdjęcia pomagają udokumentować odpady, zanieczyszczenia, ślady emisji lub degradację siedlisk. Na egzaminie podobna umiejętność jest sprawdzana przez rozpoznawanie problemów na fotografiach.
Ćwicz na różnych przykładach fotografii terenowych i naucz się rozpoznawać: odpady, emisje, wycinki, przekształcenia wód i gleby. Stosuj checklistę i porównuj zdjęcia parami. Warto też powtórzyć podstawowe definicje: zanieczyszczenie, degradacja, rekultywacja, antropopresja.
Najczęściej pojawiają się: degradacja, zanieczyszczenie, emisja, rekultywacja, remediacja, eutrofizacja, erozja, bioróżnorodność, fragmentacja siedlisk. Na egzaminie mogą występować w pytaniach opisowych i praktycznych. Dobrze umieć podać przykład zjawiska i wskazać jego możliwe źródło.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawna jest odpowiedź "A", ponieważ wskazuje fotografię, na której nie widać typowych przejawów antropopresji."

Źródła:

  • IPCC, Climate Change 2023: Synthesis Report (działy o wpływie człowieka na środowisko), https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/ - dostęp 2026-02-28
  • UNEP, Global Environment Outlook (GEO) – przegląd presji środowiskowych i skutków antropogenicznych, https://www.unep.org/resources/global-environment-outlook-geo - dostęp 2026-02-28
  • European Environment Agency (EEA), tematy: zanieczyszczenie powietrza, odpady, użytkowanie gruntów (przeglądy i wskaźniki), https://www.eea.europa.eu/themes - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony środowiska: antropopresja i degradacja ekosystemów
  • Materiały edukacyjne o wskaźnikach jakości środowiska (powietrze, woda, gleba)
  • Raporty i publikacje o wpływie działalności człowieka na środowisko (np. raporty klimatyczne i środowiskowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego