KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 26.
Na podstawie tabeli określ, w którym mieście zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego jest najmniejsze, a w którym największe
Ilustracja przedstawia tabelę zawierającą dane dotyczące zawartości pyłu zawieszonego (PM10) w powietrzu w różnych miastach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać miasto z najmniejszym i największym zanieczyszczeniem, porównuje się wartości wskaźnika z tabeli dla wszystkich miast.
Najmniejsze zanieczyszczenie ma miasto z najniższą wartością, a największe — z najwyższą.
Z tabeli wynika: Gdańsk (min), Rybnik (max).

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu kluczowa jest poprawna interpretacja tabeli. Należy przejrzeć wszystkie wiersze odpowiadające miastom i porównać podane wartości zanieczyszczenia (lub indeksu jakości powietrza) dla tego samego parametru i okresu.

Miasto o najmniejszym zanieczyszczeniu to to, dla którego w tabeli widnieje najniższa wartość wskaźnika. Miasto o największym zanieczyszczeniu to to, dla którego w tabeli widnieje najwyższa wartość.

Odpowiedź "najmniejsze w Gdańsku, największe w Rybniku" jest zgodna z porównaniem wartości skrajnych w tabeli: Gdańsk odpowiada minimum, a Rybnik maksimum.

Pozostałe propozycje są błędne, bo wskazują miasta, które nie mają wartości skrajnych. Typowe przyczyny pomyłek to: odczytanie wartości z niewłaściwej kolumny (np. innego zanieczyszczenia), pomylenie kierunku interpretacji (większa liczba jako "lepiej"), albo wybór intuicyjny na podstawie skojarzeń regionalnych zamiast sprawdzenia liczb.

Wskazówka egzaminacyjna: po znalezieniu kandydata na minimum i maksimum zawsze wykonaj szybkie "drugie przejście" po tabeli, aby upewnić się, że żadna wartość nie jest jeszcze niższa lub wyższa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wybierz jedną kolumnę/parametr, który jest oceniany w zadaniu, a potem przejrzyj wszystkie wiersze i zanotuj bieżące minimum oraz maksimum. Na końcu zrób drugie szybkie przejście kontrolne, by nie pominąć żadnej wartości lub nie odczytać złej kolumny.
W większości zestawień wyższe stężenie pyłu lub gazu (np. PM10, PM2,5, NO2) oznacza większe zanieczyszczenie, czyli gorszą jakość powietrza. Wyjątkiem mogą być wskaźniki "jakości" zdefiniowane odwrotnie, dlatego zawsze sprawdzaj opis tabeli i jednostki.
Trzeba ustalić, który parametr jest podstawą oceny w pytaniu. Jeśli polecenie nie wskazuje parametru, zadanie może być niejednoznaczne. Na egzaminie czytaj nagłówki kolumn: nazwa zanieczyszczenia, jednostka i okres (np. średnia dobowa/roczna) są kluczowe.
Dla pyłów zawieszonych i wielu gazów w powietrzu spotyka się jednostkę µg/m³. Czasem dane są podane jako indeks (bez jednostki) lub procent normy. W zadaniu egzaminacyjnym zawsze porównuj wartości w tej samej jednostce i tej samej skali.
Nie. Takie zadanie sprawdza odczyt z tabeli, więc nawet jeśli stereotypowo kojarzysz dany region z gorszym powietrzem, o wyniku decydują liczby. Kierowanie się skojarzeniami to częsty błąd: prowadzi do wyboru odpowiedzi "intuicyjnej", ale sprzecznej z danymi.
Pułapka występuje, gdy tabela pokazuje nie stężenia, lecz np. wskaźnik jakości, który rośnie wraz z poprawą sytuacji (rzadziej) albo opis słowny ("bardzo dobry", "zły"). Wtedy minimum/maksimum może dotyczyć kategorii, a nie wartości liczbowej.
Najczęstsze są: pomylenie wiersza (złe miasto), pomylenie kolumny (inny zanieczyszczacz), odczytanie wartości z innego okresu (doba vs rok) oraz brak pełnego porównania wszystkich pozycji. Pomaga zakreślanie minimum i maksimum oraz kontrolne przejście po tabeli.
To znaczy, że musisz wskazać dwa skrajne przypadki w jednym zestawie danych: jeden z najniższą wartością i drugi z najwyższą wartością. Jeśli wybierzesz miasta "średnie", odpowiedź będzie błędna, nawet gdy oba są plausybilne w realnym świecie.
Ponieważ minimum i maksimum są definiowane względem całego zbioru. Porównanie tylko kilku wierszy daje "lokalne" minimum/maksimum, które może nie być skrajne w całej tabeli. Na egzaminie zawsze sprawdzaj wszystkie pozycje, nawet jeśli tabela jest długa.
Ćwicz pracę z danymi: minimum/maksimum, porównania, proste wnioski. Rozwiązuj arkusze z tabelami i wykresami, a przy każdym zadaniu trenuj procedurę: odczytaj nagłówki, ustal parametr i jednostkę, przejrzyj cały zbiór, wykonaj kontrolę. To ogranicza błędy nieuwagi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – Serwis Jakość Powietrza (informacje o wskaźnikach i prezentacji danych): https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home - dostęp 2026-03-01
  • Europejska Agencja Środowiska (EEA) – Air quality in Europe (kontekst wskaźników i interpretacji jakości powietrza): https://www.eea.europa.eu/publications/air-quality-in-europe - dostęp 2026-03-01
  • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) – Global Air Quality Guidelines (tło merytoryczne zanieczyszczeń i ich znaczenia): https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228 - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o analizie danych monitoringowych powietrza (tabele, wykresy, wskaźniki)
  • Instrukcje/poradniki GIOŚ dotyczące interpretacji danych jakości powietrza
  • Podstawy statystyki opisowej: minimum, maksimum, średnia, mediana

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego