KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 33.
Na mapie Polski kolorem zielonym zaznaczono jedyne miasto w Polsce, w którym stężenie rakotwórczego Benzo(a)pirenu było w 2014 r. poniżej obowiązującej normy. Miastem tym jest
Ilustracja przedstawia mapę Polski z zaznaczonymi miastami, które są związane z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym stężenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To pytanie polega na odczycie informacji z mapy: miasto zaznaczone na zielono jest jedynym, w którym w 2014 r. stężenie benzo(a)pirenu było poniżej wskazanego poziomu odniesienia. Poprawną odpowiedź wybiera się przez wskazanie nazwy miasta odpowiadającej temu oznaczeniu na mapie.

Pełne wyjaśnienie:

Benzo(a)piren to związek zaliczany do wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, stosowany jako ważny wskaźnik zanieczyszczenia powietrza związkami o działaniu rakotwórczym. W praktyce ochrony środowiska jego obecność w powietrzu jest silnie powiązana z emisją z procesów spalania (np. z ogrzewania indywidualnego paliwami stałymi) oraz z obecnością pyłu zawieszonego, na którego powierzchni może się adsorbować.

W tym zadaniu kluczową umiejętnością jest interpretacja wizualizacji danych. Informacja o tym, że "kolorem zielonym zaznaczono jedyne miasto… poniżej normy", oznacza, że należy:

  • odnaleźć na mapie oznaczenie zielone,
  • zidentyfikować podpis/nazwę miasta odpowiadającą temu oznaczeniu,
  • wybrać z odpowiedzi nazwę zgodną z odczytem.

Odpowiedź "Słupsk." jest właściwa, jeśli to właśnie to miasto jest oznaczone na mapie jako jedyne spełniające kryterium. Pozostałe odpowiedzi ("Rybnik.", "Opoczno.", "Zakopane.") są niepoprawne w kontekście tego zadania, ponieważ nie odpowiadają miastu wskazanemu na mapie kolorem zielonym. Typowym błędem jest wybór miejscowości na podstawie skojarzeń (np. regiony smogowe lub górskie), zamiast wykonania poprawnego odczytu z mapy i legendy.

W przygotowaniu do egzaminu warto ćwiczyć odczyt map tematycznych i zestawień monitoringowych: zwracanie uwagi na legendę, kolorystykę, opisy oraz na to, czy kryterium dotyczy wartości średniorocznych czy innych statystyk. To przekłada się bezpośrednio na pracę w ocenianiu stanu środowiska i w raportowaniu wyników monitoringu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Benzo(a)piren to związek z grupy WWA powstający głównie podczas niecałkowitego spalania. Jest uznawany za rakotwórczy, dlatego jego stężenie w powietrzu traktuje się jako ważny wskaźnik ryzyka zdrowotnego i jakości powietrza.
Najczęściej pochodzi ze spalania paliw w piecach i kotłach domowych, z procesów przemysłowych oraz z emisji komunikacyjnych. W praktyce największy problem bywa związany z tzw. niską emisją w sezonie grzewczym.
Wiele związków z grupy WWA może osadzać się na cząstkach pyłu. Dlatego przy wysokich stężeniach pyłu częściej obserwuje się też podwyższony poziom benzo(a)pirenu, zwłaszcza w warunkach intensywnego spalania i słabej wentylacji powietrza.
Najpierw sprawdź, co oznaczają kolory w legendzie i jakie kryterium jest opisane w treści (np. "poniżej normy"). Potem odszukaj właściwy kolor na mapie i dopasuj go do podpisanej lokalizacji. Nie wybieraj miasta "na skojarzenie".
Zwykle nie, jeśli zadanie polega na wskazaniu miejsca spełniającego kryterium na mapie. Wystarczy rozumieć, że "poniżej normy" oznacza spełnienie wymaganego poziomu. Liczby są potrzebne dopiero w zadaniach obliczeniowych lub porównawczych.
Najczęściej w sezonie grzewczym, gdy rośnie spalanie w domowych źródłach ciepła, a warunki meteorologiczne sprzyjają kumulacji zanieczyszczeń (np. inwersje temperatury, słaby wiatr). Dokładny przebieg zależy od lokalnych emisji.
Bo wyniki monitoringu i ocena zgodności z poziomami odniesienia mogą się zmieniać w czasie (emisje, modernizacje, pogoda, sieć pomiarowa). Zadanie o roku 2014 sprawdza odczyt historycznych danych, a niekoniecznie aktualny stan środowiska.
Częste są skojarzenia zamiast analizy: wybór miasta znanego z przemysłu lub smogu, bo "na pewno ma gorzej". Drugi błąd to nieuwaga: pomylenie koloru, niezauważenie słowa "jedynie" albo odczytanie innego znacznika niż wskazany w treści.
Nie. Może występować zarówno w miastach, jak i w mniejszych miejscowościach, jeśli istnieją istotne źródła emisji (np. ogrzewanie indywidualne). Kluczowe są rodzaj paliwa, sposób spalania, zagęszczenie zabudowy i warunki rozpraszania zanieczyszczeń.
Ćwicz interpretację map, wykresów i tabel: legenda, skala, jednostki, wartości graniczne i wnioski. Powtórz też podstawy źródeł emisji i skutków zdrowotnych kluczowych zanieczyszczeń. To pomaga łączyć dane z praktyczną oceną stanu środowiska.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "To pytanie polega na odczycie informacji z mapy: miasto zaznaczone na zielono jest jedynym, w którym w 2014 r. stężenie benzo(a)pirenu było poniżej wskazanego poziomu odniesienia."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu jakości powietrza i interpretacji map tematycznych
  • Wytyczne/opracowania dotyczące benzo(a)pirenu jako wskaźnika zanieczyszczeń pyłowych (opracowania naukowe i popularnonaukowe)
  • Raporty roczne o stanie jakości powietrza publikowane przez instytucje monitoringu środowiska (do ćwiczeń z odczytu danych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego