KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Określ indeks jakości powietrza na podstawie zbadanych wartości poszczególnych zanieczyszczeń na stacji pomiarowej. Pomiary dokonane zostały w porze zimowej.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z oceną jakości powietrza, co jest kluczowe w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Indeks jakości powietrza wyznacza się jako najgorszą kategorię spośród zanieczyszczeń, dla których są dostępne pomiary.
Z tabeli wynika, że dla PM10 wartość 142 mieści się w przedziale odpowiadającym kategorii "Zły", więc cały indeks stacji przyjmuje ocenę "Zły", niezależnie od lepszych kategorii innych substancji.

Pełne wyjaśnienie:

Indeks jakości powietrza to wskaźnik, który zamienia równoczesne stężenia kilku zanieczyszczeń na jedną ocenę opisową (np. "dobry", "dostateczny", "zły"). Kluczowa zasada interpretacji jest prosta: ogólny indeks dla stacji przyjmuje najgorszą (najbardziej niekorzystną) kategorię spośród ocen cząstkowych wyznaczonych dla poszczególnych substancji. Dzięki temu, jeśli choć jeden zanieczyszczający składnik osiąga poziom stwarzający większe ryzyko, komunikat dla odbiorców nie będzie "zaniżony" przez uśrednianie.

W praktyce należy wykonać dwa kroki:

  • Krok 1: odczytać w tabeli, do jakiego przedziału przypada każda "wartość zbadana" (osobno dla PM10, PM2,5, NO2, C6H6, CO itd.).
  • Krok 2: spośród otrzymanych kategorii wybrać tę najgorszą i przyjąć ją jako indeks dla stacji.

W tym zadaniu wartość PM10 = 142 trafia do przedziału oznaczonego jako "Zły". To wystarcza do ustalenia wyniku, ponieważ "zły" jest gorszy niż np. "dobry" czy "dostateczny". Pozostałe pomiary (np. PM2,5 i C6H6) mogą wskazywać kategorie lepsze, ale nie poprawiają końcowej oceny, gdy jeden wskaźnik już wyznacza poziom "zły".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Odpowiedź "Bardzo dobry" byłaby możliwa tylko wtedy, gdy wszystkie dostępne pomiary mieściłyby się w najlepszych progach tabeli; tu występuje poziom "zły" dla PM10.
  • Odpowiedź "Dobry" błędnie sugeruje uśrednianie lub wybór "typowej" oceny, zamiast zasady najgorszego wskaźnika.
  • Odpowiedź "Dostateczny" jest częstą pomyłką wynikającą z patrzenia na pojedynczą substancję (np. benzen) i ignorowania PM10, które determinuje wynik.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w danych widzisz choć jedną substancję w gorszej kategorii, najpierw sprawdź, czy to nie ona "ustawia" cały indeks. Nie licz średniej i nie "zgaduj" po porze roku — zawsze odczytaj progi z tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Indeks jakości powietrza to wskaźnik, który zamienia pomiary kilku zanieczyszczeń na jedną ocenę opisową (np. "dobry", "zły"). Służy do szybkiego informowania o bieżącej sytuacji i ryzyku zdrowotnym oraz do porównywania jakości powietrza między lokalizacjami i dniami.
Najpierw przyporządkowuje się każde zmierzone stężenie do kategorii z tabeli progów. Następnie ogólny indeks dla stacji przyjmuje najgorszą kategorię spośród dostępnych pomiarów (zasada "najsłabszego ogniwa"). Nie stosuje się średniej z kategorii.
Średnia mogłaby "zamaskować" poważne przekroczenie jednego zanieczyszczenia, jeśli inne są niskie. Zasada wyboru najgorszej kategorii jest bardziej bezpieczna dla komunikatów zdrowotnych: wystarczy jeden problematyczny składnik, by jakość powietrza uznać za gorszą.
"Brak pomiaru" oznacza, że dla tej substancji nie ma w danym momencie danych do oceny. W typowych zadaniach egzaminacyjnych nie przypisuje się wtedy kategorii tej substancji; indeks wyznacza się na podstawie pozostałych, dostępnych pomiarów, bez dopisywania wartości "0".
Kategoria "zły" sygnalizuje podwyższone ryzyko negatywnych skutków, zwłaszcza u osób wrażliwych (dzieci, seniorzy, chorzy na astmę). W praktyce zaleca się ograniczenie intensywnego wysiłku na zewnątrz i śledzenie komunikatów. Na egzaminie ważne jest poprawne przypisanie do progu.
W sezonie grzewczym pyły często rosną przy niskiej temperaturze, bezwietrznej pogodzie i inwersji, gdy emisje z ogrzewania i transportu kumulują się przy ziemi. To tło pomaga rozumieć zjawisko, ale na zadaniu decydują progi w tabeli i zasada najgorszej kategorii.
W praktyce indeks bazuje na kilku kluczowych zanieczyszczeniach pyłowych i gazowych (m.in. PM10, PM2,5 oraz wybrane gazy). Każde ma własne progi kategorii. Na egzaminie liczy się umiejętność odczytu z tabeli i wskazania, które zanieczyszczenie determinuje końcową ocenę.
Najczęstsze pomyłki to: liczenie średniej zamiast wyboru najgorszej kategorii, pomijanie jednej substancji "bo inne są dobre", mylenie progów między zanieczyszczeniami oraz błędne traktowanie "braku pomiaru" jako wartości zerowej albo jako automatycznego pogorszenia wyniku.
Najpierw znajdź wiersz "Wartości zbadane" i porównaj liczby z przedziałami w kolumnie dla danej substancji. Potem zapamiętaj: wynik stacji to najgorsza kategoria spośród substancji z pomiarami. To zwykle skraca czas i zmniejsza ryzyko uśredniania.
Indeks jest wskaźnikiem ostrożnościowym: ma informować o największym aktualnym problemie jakości powietrza. Jeśli jeden składnik osiąga gorszy poziom, to on determinuje ryzyko i komunikat. Dlatego końcowa kategoria przyjmuje ocenę najgorszą, a nie "typową" lub najczęstszą.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Opis ilustracji w zadaniu: tabela "Indeks jakości powietrza" z wierszem "Wartości zbadane" (PM10=142, PM2,5=38, C6H6=17, NO2=39, CO=5) oraz przedziałami kategorii
  • Kontekst zadania (dostarczony): zasada wyznaczania indeksu jako najgorszej kategorii spośród badanych zanieczyszczeń oraz przykładowe przedziały dla PM10/PM2,5/C6H6

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o Państwowym Monitoringu Środowiska (PMŚ) i interpretacji wyników
  • Instrukcje/opracowania dotyczące indeksu jakości powietrza i progów dla zanieczyszczeń
  • Przykładowe arkusze zadań: odczyt danych z tabel/wykresów i wnioskowanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego