KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 3.
Na oddziale gastrologii przebywa 75-letnia kobieta. Po przebyciu badania kolonoskopii z niepomyślną diagnozą, zachowanie pacjentki zmieniło się. Stała się smutna, małomówna, apatyczna. Jak należy określić stan emocjonalny, który pojawił się u pacjentki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis "smutna, małomówna, apatyczna" po niepomyślnym wyniku wskazuje na obniżenie nastroju i wycofanie, czyli przygnębienie. "Niepokój" wiąże się bardziej z napięciem i lękiem, a "oburzenie" oraz "irytacja" dotyczą reakcji złości i pobudzenia, których tu nie opisano.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji kluczowe są obserwowane cechy zachowania: pacjentka po niepomyślnym wyniku badania stała się smutna, małomówna i apatyczna. Taki zestaw objawów opisuje przede wszystkim obniżenie nastroju połączone z wycofaniem i spadkiem aktywności. Najtrafniejszym określeniem tego stanu emocjonalnego jest przygnębienie – stan smutku, zniechęcenia i mniejszej energii psychicznej, często pojawiający się jako reakcja na trudne informacje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Niepokój" zwykle wiąże się z lękiem, napięciem, trudnością w uspokojeniu się, czasem z pobudzeniem, zwiększoną czujnością i martwieniem się "co będzie dalej". W opisie nie ma akcentu na napięcie czy lęk, tylko na smutek i apatię.
  • "Oburzenie" to reakcja z kręgu złości i sprzeciwu – pojawia się, gdy ktoś czuje się potraktowany niesprawiedliwie, bywa połączone z oceną moralną i wyraźnym protestem. Nie ma tu cech protestu ani wzburzenia.
  • "Irytacja" również należy do reakcji złości, ale ma charakter bardziej "drażliwy": łatwe denerwowanie się, rozdrażnienie, krótsza cierpliwość. W przedstawionym obrazie dominuje wyciszenie i wycofanie, a nie drażliwość.

Z perspektywy opiekuna medycznego ważne jest, aby takie przygnębienie zauważyć i nazwać w opisie obserwacji, a następnie adekwatnie zareagować: mówić spokojnie, dać czas na odpowiedź, okazać empatię, zapytać o podstawowe potrzeby oraz przekazać informację personelowi, jeśli stan się pogłębia lub pacjentka przestaje współpracować w zakresie samoopieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przygnębienie to stan obniżonego nastroju: smutek, zniechęcenie, mniejsza energia i wycofanie. U chorego może pojawić się po usłyszeniu trudnej diagnozy lub niepomyślnego wyniku badania. Zwykle widać małomówność, apatię i mniejszą aktywność.
Przygnębienie częściej objawia się wyciszeniem, smutkiem i apatią. Niepokój to raczej napięcie, lęk, zamartwianie się, trudność w uspokojeniu, czasem pobudzenie. W praktyce warto pytać o odczucia ("czego się Pani boi?") i obserwować poziom pobudzenia.
Apatia i małomówność często wynikają ze spadku motywacji oraz energii psychicznej, które towarzyszą obniżonemu nastrojowi. Osoba mniej inicjuje rozmowę, ma mniejszą chęć działania i wycofuje się. To nie jest typowe dla złości, gdzie zwykle widać drażliwość.
Nie. Przygnębienie może być krótkotrwałą reakcją na stresujące wydarzenie, np. niepomyślny wynik. Depresja jest pojęciem klinicznym i wymaga szerszej oceny (czas trwania, nasilenie, dodatkowe objawy). Opiekun medyczny nie stawia diagnozy, ale obserwuje i zgłasza niepokój.
Niepokój może objawiać się napięciem, wierceniem, trudnością w skupieniu, przyspieszoną mową, licznymi pytaniami "co będzie dalej", problemami ze snem lub skargami somatycznymi. W odróżnieniu od przygnębienia, pacjent bywa bardziej pobudzony niż wyciszony.
Oburzenie i irytacja należą do emocji z kręgu złości. Często pojawia się podniesiony ton, pretensje, niecierpliwość, komentarze oceniające lub protest. Przy przygnębieniu dominuje smutek i wycofanie. Opiekun powinien opisywać konkretne zachowania, nie tylko etykiety emocji.
Pomaga spokojna obecność, empatyczna rozmowa i danie czasu na odpowiedź. Warto stosować pytania otwarte, unikać ocen oraz nie bagatelizować uczuć ("proszę się nie martwić"). Trzeba też monitorować jedzenie, sen i samoopiekę oraz zgłosić personelowi pogorszenie stanu.
Gdy przygnębienie jest nasilone, utrzymuje się, pacjent wycofuje się z kontaktu, odmawia posiłków, zaniedbuje higienę lub nie współpracuje. Ważne jest też zgłoszenie, jeśli pojawiają się wypowiedzi o beznadziei lub rezygnacji. Opiekun medyczny raportuje obserwacje, nie diagnozuje.
Zamiast ogólnego "jest zła/smutna", lepiej opisać fakty: "pacjentka małomówna, odpowiada zdawkowo, nie inicjuje kontaktu, płacze, jest apatyczna". Taki opis jest bardziej obiektywny i pomaga zespołowi dobrać wsparcie. Dopiero potem można dodać przypuszczenie: "sprawia wrażenie przygnębionej".
Częstą pułapką jest wybór emocji "najbardziej pasującej do sytuacji" (np. lęk po badaniu) zamiast do objawów z opisu. Druga to mylenie złości (irytacja, oburzenie) z obniżonym nastrojem. Warto podkreślać słowa-klucze: apatia, małomówność, smutek.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Opis "smutna, małomówna, apatyczna" po niepomyślnym wyniku wskazuje na obniżenie nastroju i wycofanie, czyli przygnębienie."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z psychologii emocji (podstawowe definicje nastroju i reakcji emocjonalnych)
  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z podstaw opieki nad osobą starszą (obserwacja zachowania i komunikacja wspierająca)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dla kwalifikacji MED.3 dotyczące komunikacji i obserwacji stanu psychicznego (wymagają dostępu do konkretnego programu/podręcznika)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego