KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 2.
Na pniach drzew w parku zaobserwowano porosty: pustułkę pęcherzykowatą i tarczownicę bruzdkowaną. Jaki jest stan zanieczyszczenia powietrza badanego terenu, biorąc pod uwagę informację z tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową TECHNIK OCHRONY
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W bioindykacji porostowej ocena zanieczyszczenia powietrza wynika z przypisania zaobserwowanych gatunków do klasy/strefy w tabeli.
Skoro na pniach występują wskazane porosty, to zgodnie z tabelą odpowiada to poziomowi zanieczyszczenia opisanym jako "średnio", a nie "silnie", "słabo" ani "nieznacznie".

Pełne wyjaśnienie:

Porosty są powszechnie wykorzystywane jako bioindykatory jakości powietrza, ponieważ wiele gatunków reaguje na obecność zanieczyszczeń (np. poprzez ograniczenie wzrostu, zanikanie z siedliska lub brak owocników). W zadaniu kluczowe jest, że wynik ma być wyprowadzony z tabeli (skali porostowej) – nie z intuicji.

Jeżeli na pniach drzew stwierdzono jednocześnie "pustułkę pęcherzykowatą" oraz "tarczownicę bruzdkowaną", to należy odszukać te gatunki w tabeli i sprawdzić, jakiemu stopniowi zanieczyszczenia odpowiada ich obecność. Zgodnie z informacją z tabeli, taka kombinacja wskazuje na stan opisany jako "średnio".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "silnie" sugeruje, że obecne byłyby wyłącznie gatunki bardzo odporne na zanieczyszczenia lub że brakowałoby gatunków wymagających lepszych warunków; taka interpretacja nie pasuje do wskazania w tabeli.
  • "słabo" odnosi się do lepszej jakości powietrza niż "średnio" i wymagałoby innego zestawu gatunków w skali, typowego dla mniej obciążonych stanowisk.
  • "nieznacznie" oznacza jeszcze mniejsze oddziaływanie zanieczyszczeń; w tabelach porostowych zwykle odpowiada ono obecności bardziej wrażliwych grup/gatunków niż te, które wskazują poziom "średnio".

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach zawsze wykonaj dwa kroki: (1) identyfikacja gatunków z treści, (2) odczyt właściwej klasy/stanu w tabeli. Unikniesz wtedy błędu polegającego na zgadywaniu na podstawie samego faktu występowania porostów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To metoda oceny jakości powietrza na podstawie obecności, liczby i składu gatunkowego porostów na drzewach lub skałach. Porosty reagują na zanieczyszczenia, więc ich zanik lub dominacja określonych gatunków bywa wskaźnikiem pogorszenia lub poprawy warunków.
Porosty pobierają wodę i substancje odżywcze głównie z opadów i z powietrza, a nie z podłoża jak rośliny naczyniowe. Przez to łatwo akumulują zanieczyszczenia i szybciej reagują na zmiany składu powietrza, co czyni je dobrymi bioindykatorami.
Najpierw odszukaj w tabeli wszystkie gatunki wymienione w treści. Potem sprawdź, do jakiej klasy/strefy są przypisane i jaki opis stanu zanieczyszczenia ma ta klasa. Odpowiedź musi wynikać z tabeli, nawet jeśli intuicja podpowiada inaczej.
Typowe błędy to: pomijanie informacji z tabeli i zgadywanie, mylenie podobnych określeń ("słabo" vs "nieznacznie"), oraz wnioskowanie z jednego gatunku bez uwzględnienia zestawu gatunków. Pomaga systematyczne odczytanie wszystkich wskazań z tabeli.
Nie zawsze. Niektóre porosty są bardziej odporne i mogą występować także przy podwyższonym zanieczyszczeniu. O czystości lub zanieczyszczeniu świadczy raczej skład gatunkowy i przypisanie do klasy w skali porostowej niż sam fakt, że "jakieś porosty" rosną na pniach.
Stosuje się go m.in. do wstępnej oceny jakości powietrza w miastach i gminach, do porównywania obszarów o różnym natężeniu ruchu, oraz do obserwacji zmian w czasie. To także narzędzie pomocnicze przy planowaniu lokalizacji pomiarów instrumentalnych.
Wyniki mogą zależeć też od wilgotności, nasłonecznienia, rodzaju i wieku kory, zacienienia, mikroklimatu oraz mechanicznych uszkodzeń pni. Dlatego w ocenie terenowej ważna jest porównywalność stanowisk i stosowanie tej samej metodyki obserwacji.
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych gatunków wskaźnikowych oraz czytanie tabel i skal porostowych. Rozwiązuj zadania, w których trzeba przypisać gatunki do klasy zanieczyszczenia. Dodatkowo przećwicz logiczny schemat: obserwacja → tabela → wniosek.
Park jest typowym miejscem do obserwacji porostów na pniach drzew, bo zapewnia dostęp do wielu drzew i względnie stabilne warunki. Nie oznacza to automatycznie czystego powietrza; park może leżeć przy ruchliwej drodze. Ocenę i tak wykonuje się według tabeli.
Oprócz porostów stosuje się m.in. mchy, wybrane rośliny naczyniowe oraz metody oparte na analizie osadów pyłowych na liściach. W praktyce dobór organizmu zależy od celu badania, dostępności stanowisk oraz tego, czy potrzebna jest ocena jakościowa czy ilościowa.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Hawksworth D.L., Rose F., "Qualitative scale for estimating sulphur dioxide air pollution in England and Wales using epiphytic lichens", Nature, 1970
  • Nimis P.L., Scheidegger C., Wolseley P.A. (red.), "Monitoring with Lichens — Monitoring Lichens", NATO Science Series, 2002

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały o biomonitoringu i bioindykacji w ochronie środowiska
  • Klucze i atlasy porostów używanych w ocenie jakości powietrza
  • Materiały dydaktyczne dotyczące skal porostowych i metodyki obserwacji terenowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego