KWALIFIKACJA GIW13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 33.
Na podstawie analizy danych zawartych na wykresie z testu zwiercania (testu wiercenia), określ, optymalne parametry wiercenia, które należy zastosować w procesie wiercenia otworu.
Ilustracja przedstawia wykres związany z procesem wiercenia, który jest częścią egzaminu kwalifikacyjnego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Parametry optymalne wyznacza się z wykresu testu zwiercania, wybierając kombinację nacisku i obrotów dającą najlepszy efekt wiercenia przy akceptowalnym obciążeniu narzędzia.
Na podstawie odczytu z wykresu właściwym ustawieniem jest: Nacisk 5 T, obroty świdra 100 obr/min.

Pełne wyjaśnienie:

Test zwiercania (test wiercenia) wykonuje się po to, aby na podstawie danych pomiarowych dobrać parametry pracy świdra do warunków w otworze (m.in. litologii i reakcji narzędzia). Najczęściej analizuje się zależności pomiędzy naciskiem na świder (WOB) i prędkością obrotową (RPM) a efektem wiercenia (np. postęp wiercenia) oraz symptomami przeciążenia (np. wzrost oporów, pogorszenie charakterystyk pracy).

W tym zadaniu należy wskazać optymalne parametry wynikające z odczytu danych z wykresu. Odpowiedź "Nacisk 5 T, obroty świdra 100 obr/min" jest zgodna z odczytem z wykresu, czyli odpowiada kombinacji parametrów wskazanej jako zalecana po analizie wyników testu.

Pozostałe kombinacje są nieprawidłowe, bo reprezentują inne punkty pracy niż optimum z wykresu:

  • "Nacisk 10 T, obroty świdra 100 obr./min" — zwiększa WOB względem optimum; na wykresach testowych taki wzrost często nie poprawia już efektu wiercenia proporcjonalnie, a może zwiększać obciążenia i ryzyko niekorzystnych zjawisk (np. szybsze zużycie narzędzia).
  • "Nacisk 5 T, obroty świdra 80 obr/min" — zachowuje właściwy nacisk, ale obniża RPM względem optimum, co może oznaczać gorsze urabianie i niższy postęp wiercenia w porównaniu do punktu wyznaczonego z testu.
  • "Nacisk 10 T, obroty świdra 80 obr./min" — jednocześnie odchodzi od optimum w obu parametrach, co typowo pogarsza warunki pracy (większy nacisk przy niższych obrotach), a więc jest najmniej zgodne z zaleceniem wynikającym z analizy danych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach zawsze najpierw ustal, co dokładnie prezentuje wykres (jakie krzywe, skale i jednostki), a następnie odczytaj parę WOB–RPM w punkcie opisanym jako najlepszy/zalecany. Dopiero potem porównuj z odpowiedziami, zwracając uwagę na jednolity zapis jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Test zwiercania to próba wiercenia wykonana w kontrolowanych warunkach, w której zmienia się parametry (np. nacisk na świder i obroty), a następnie analizuje wyniki na wykresie. Celem jest wyznaczenie ustawień dających najlepszą efektywność wiercenia bez nadmiernego obciążania narzędzia.
Najczęściej dobiera się parę: nacisk na świder (WOB) oraz prędkość obrotową świdra (RPM). W praktyce analizuje się je łącznie, bo zmiana jednego parametru wpływa na reakcję narzędzia i efekt wiercenia. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle trzeba wskazać konkretną kombinację WOB–RPM.
Po przekroczeniu pewnego poziomu nacisku wzrost postępu wiercenia może być niewielki, a rosną obciążenia i ryzyko problemów (np. szybsze zużycie, pogorszenie stabilności pracy). Właśnie dlatego wykonuje się test zwiercania: aby znaleźć zakres, w którym narzędzie pracuje efektywnie, a nie tylko "najmocniej".
Prędkość obrotowa wpływa na sposób urabiania i wynoszenia zwiercin oraz na obciążenia dynamiczne narzędzia. Zbyt niskie obroty mogą zmniejszać efektywność urabiania, a zbyt wysokie mogą zwiększać zużycie lub ryzyko niepożądanych drgań. Optimum odczytuje się z danych testowych, nie "na oko".
Najpierw sprawdź osie wykresu i jednostki. Potem znajdź punkt/obszar oznaczony jako najlepszy wynik (np. największy postęp przy akceptowalnym obciążeniu). Następnie odczytaj odpowiadające mu wartości nacisku i obrotów i dopasuj do najbliższej odpowiedzi. Unikaj zgadywania po "największych liczbach".
W praktyce bywa, że istnieje pewien zakres dobrych parametrów, ale w zadaniach testowych zwykle jest wskazany jeden punkt lub wyraźnie najlepsza kombinacja, aby była tylko jedna poprawna odpowiedź. Jeśli widzisz kilka podobnych punktów, szukaj tego, który jest na wykresie jednoznacznie wyróżniony jako zalecany.
Najczęstsze błędy to: pomylenie osi wykresu, nieuwzględnienie jednostek, odczyt wartości "między kreskami" bez sprawdzenia skali, oraz założenie, że większy WOB zawsze daje lepszy wynik. Częsty jest też błąd polegający na dopasowaniu odpowiedzi po zapisie jednostek, a nie po rzeczywistym odczycie danych.
Test wykonuje się wtedy, gdy trzeba dobrać parametry do aktualnych warunków, np. po wejściu w nową litologię, po zmianie świdra lub gdy obserwuje się spadek efektywności wiercenia. Celem jest oparcie decyzji o ustawieniach na danych, a nie wyłącznie na doświadczeniu i intuicji.
"obr/min" to obroty na minutę, czyli jednostka prędkości obrotowej (RPM). W kontekście świdra określa, jak szybko narzędzie obraca się w trakcie wiercenia. Na egzaminie zwróć uwagę, że "obr./min" i "obr/min" oznaczają to samo, różni się tylko zapis, nie znaczenie.
Ćwicz czytanie różnych typów wykresów: identyfikację osi, skali i punktów charakterystycznych. Powtórz zależności między WOB i RPM a efektem wiercenia oraz typowe skutki przeciążenia narzędzia. Warto też rozwiązywać zadania na czas: najpierw odczyt, potem dopasowanie do odpowiedzi, bez zbędnych założeń.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z wiertnictwa dotyczące doboru parametrów WOB/RPM
  • Instrukcje producentów narzędzi wiertniczych (zależności WOB/RPM dla typów świdrów)
  • Notatki/schematy interpretacji wykresów z testów zwiercania (przykłady z zajęć praktycznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego