KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 4.
Na podstawie danych przedstawionych na diagramie określ, które z wymienionych warzyw kapustnych jest najlepszym źródłem witaminy C
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy, który pokazuje zawartość witaminy C w różnych warzywach kapustnych i innych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Witamina C występuje w różnych ilościach w warzywach kapustnych.
Wśród podanych opcji najlepszym źródłem jest kapusta brukselka, ponieważ typowo ma najwyższą zawartość witaminy C w porównaniu z kapustą białą i czerwoną, a w kapuście kwaszonej jej poziom bywa obniżony i zmienny zależnie od procesu oraz przechowywania.

Pełne wyjaśnienie:

Witamina C (kwas askorbinowy) to składnik wrażliwy na działanie tlenu, światła i temperatury, dlatego jej ilość w produktach może się zmieniać w zależności od odmiany, świeżości oraz sposobu przygotowania i przechowywania.

Odpowiedź "Kapusta brukselka." jest poprawna, ponieważ brukselka należy do warzyw kapustnych o bardzo wysokiej, typowo wyższej niż u innych popularnych kapust, zawartości witaminy C. W praktyce żywieniowej jest często wskazywana jako jeden z lepszych roślinnych "dostawców" tej witaminy.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z następujących powodów:

  • "Kapusta kwaszona." Kiszenie ma wiele zalet (m.in. smak i obecność produktów fermentacji), ale zawartość witaminy C w kapuście kiszonej bywa zmienna. Dodatkowo część witaminy C może ulegać stratom podczas rozdrabniania, kontaktu z tlenem oraz przechowywania, więc nie jest to pewne "najlepsze" źródło w porównaniu z brukselką.
  • "Kapusta biała." Zawiera witaminę C, jednak przeciętnie mniej niż brukselka. Częsty błąd polega na wybieraniu jej dlatego, że jest najbardziej popularna w kuchni.
  • "Kapusta czerwona." Ma wartości odżywcze (m.in. barwniki roślinne), ale jako źródło witaminy C zwykle nie przewyższa brukselki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli polecenie odwołuje się do diagramu, kluczowe jest porównanie największej wartości na wykresie, a dopiero potem odwołanie do wiedzy ogólnej. Gdy wykres pokazuje produkt po obróbce, pamiętaj o możliwych stratach witaminy C.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Witamina C (kwas askorbinowy) wspiera m.in. odporność i pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Dla kucharza ważne jest, że jej poziom zależy od świeżości i obróbki produktów, więc dobór surowca i techniki przygotowania wpływa na wartość potrawy.
W grupie warzyw kapustnych do bardzo dobrych źródeł witaminy C często zalicza się brukselkę. Sporo witaminy C może mieć też kapusta i inne odmiany, ale przeciętnie brukselka wypada bardzo wysoko w porównaniach na 100 g produktu.
Kapusta kiszona ma zalety fermentacji, ale zawartość witaminy C może być zmienna. Na straty wpływa m.in. rozdrobnienie, kontakt z tlenem oraz czas i warunki przechowywania. Dlatego w pytaniach porównawczych "najlepsze źródło" nie musi oznaczać produktu kiszonego.
Witamina C jest wrażliwa na temperaturę i utlenianie, więc długie gotowanie zwykle zmniejsza jej ilość. W praktyce lepiej sprawdzają się krótkie techniki (np. blanszowanie, gotowanie na parze) oraz ograniczanie czasu kontaktu z powietrzem i wodą.
Zwykle produkt surowy ma większy potencjał zachowania witaminy C, a obróbka termiczna może powodować straty. Skala zmian zależy od czasu i metody gotowania. Na egzaminie trzeba zwracać uwagę, czy dane dotyczą produktu surowego, czy po obróbce.
Najpierw sprawdź legendę i jednostkę (często mg/100 g). Następnie porównaj wysokość słupków lub wartości liczbowe i wybierz najwyższą. Jeśli wykres dotyczy produktów przetworzonych, pamiętaj, że proces technologiczny mógł zmienić zawartość witaminy C.
Najczęstsze błędy to kierowanie się przyzwyczajeniem (np. wybór najpopularniejszej kapusty), mylenie pojęć "kiszone = zawsze więcej witamin" oraz pomijanie informacji z wykresu. W zadaniach z diagramem kluczowe jest odczytanie najwyższej wartości, a nie intuicja.
Witamina C jest szczególnie cenna w jadłospisach z ograniczoną ilością świeżych warzyw i owoców oraz w sezonach zwiększonego zapotrzebowania. W praktyce kucharz może wzmacniać menu przez dodatki warzywne (surówki, sałatki) i krótką obróbkę.
Ogranicz dostęp światła i tlenu oraz przechowuj w chłodzie, zgodnie z wymaganiami danego surowca. Nie rozdrabniaj warzyw zbyt wcześnie przed wydaniem potrawy. Krótszy czas przechowywania po krojeniu zwykle oznacza mniejsze straty witaminy C.
Nie musi być "gorsza" – oba rodzaje mogą dostarczać witamin i składników bioaktywnych, ale w pytaniach o najlepsze źródło witaminy C często wygrywa brukselka. Kapusta czerwona bywa ceniona także za barwniki roślinne, więc warto patrzeć na całość wartości odżywczej.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • USDA FoodData Central – "Brussels sprouts, raw" (wartości odżywcze), https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukaj hasło: Brussels sprouts, raw) – dostęp 2026-02-27
  • USDA FoodData Central – "Cabbage, raw" (wartości odżywcze), https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukaj hasło: Cabbage, raw) – dostęp 2026-02-27
  • USDA FoodData Central – "Cabbage, red, raw" (wartości odżywcze), https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukaj hasło: Cabbage, red, raw) – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (podręczniki dietetyczne/żywieniowe)
  • Materiały o witaminach i ich stabilności w obróbce cieplnej
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów i tabel w zadaniach egzaminacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego