KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 15.
Na podstawie danych przedstawionych w tabelach oraz rysunku połączenia kołnierzowego dobierz największą średnicę rury czarnej bezszwowej, którą można wspawać w kołnierz DN 50 PN 10.
Ilustracja przedstawia tabelaryczne dane dotyczące kołnierzy stalowych oraz rur czarnych bez szwu walcowanych na gorąco.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "60,3", ponieważ dla rozmiaru DN 50 największa średnica zewnętrzna rury stalowej bezszwowej dopasowana do wspawania w kołnierz wynika z zestawienia tabel wymiarowych i ograniczeń z rysunku połączenia.
Pozostałe wartości nie spełniają warunku maksymalnej średnicy możliwej do osadzenia/wspawania.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na doborze największej średnicy zewnętrznej rury stalowej czarnej bezszwowej, którą da się wspawać w kołnierz o oznaczeniu DN 50 PN 10. Kluczowe jest to, że w praktyce technicznej DN nie jest bezpośrednio średnicą zewnętrzną rury, tylko oznaczeniem nominalnym, a rzeczywiste wymiary dobiera się z tabel.

W tym typie pytania należy wykonać dwa kroki:

  • Odczytać z tabeli rur możliwe średnice zewnętrzne dla rur bezszwowych związanych z rozmiarem nominalnym DN 50 (albo równoważnie: wyszukać w tabeli średnicę, która odpowiada temu rozmiarowi w danym szeregu).
  • Sprawdzić ograniczenie z rysunku i tabel kołnierza, czyli czy rura o danej średnicy zewnętrznej rzeczywiście zmieści się w obszarze przeznaczonym do wspawania (np. w otworze/gnieździe kołnierza lub w strefie przygotowania spoiny).

Odpowiedź "60,3" jest właściwa, bo odpowiada typowej średnicy zewnętrznej rury przyporządkowanej rozmiarowi DN 50 i jednocześnie spełnia warunek "największej" średnicy możliwej do wspawania przy DN 50 PN 10, zgodnie z danymi tabelarycznymi oraz geometrią połączenia.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "57,0" – jest mniejsza, więc nawet jeśli mogłaby zostać wspawana, nie spełnia polecenia "dobierz największą średnicę". To typowa pułapka: wybór wartości "bezpiecznie mniejszej" bez realizacji kryterium maksymalizacji.
  • "63,3" – jest większa niż właściwa średnica przypisana do DN 50 w zestawieniu i może przekraczać dopuszczalny wymiar wynikający z kołnierza/rysunku, więc nie spełnia warunku dopasowania.
  • "70,0" – to wartość jeszcze większa, która tym bardziej nie odpowiada doborowi dla DN 50 i zwykle nie mieści się w ograniczeniach geometrycznych kołnierza przeznaczonego dla tego DN.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach "na podstawie tabel i rysunku" zawsze łączysz informacje z co najmniej dwóch źródeł (tabela rur + tabela/rysunek kołnierza). Samo skojarzenie DN z liczbą w odpowiedzi nie wystarcza — liczy się spełnienie warunku maksymalnej średnicy przy zachowaniu możliwości montażu/spawania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DN 50 to wielkość nominalna (umowny rozmiar połączenia), a PN 10 to klasa ciśnieniowa kołnierza. W doborze praktycznym DN nie jest "średnicą w mm", tylko wskazuje grupę wymiarową, którą trzeba powiązać z tabelami rur i kołnierzy.
Najpierw odczytaj z tabeli rur możliwe średnice zewnętrzne dla danego rozmiaru nominalnego, a potem sprawdź na rysunku/tabeli kołnierza, jaka średnica faktycznie mieści się w strefie wspawania (otwór/gniazdo/przygotowanie spoiny). Wybierz największą spełniającą warunki.
To zawęża dobór do konkretnego rodzaju rury stalowej (materiał i wykonanie), dla którego obowiązuje określony zestaw wymiarów w tabelach. Gdyby była to rura o innym wykonaniu, mogłyby wystąpić inne średnice i grubości, a więc inny wynik doboru.
Nie. DN to oznaczenie nominalne, a rzeczywista średnica zewnętrzna rury jest dobierana z tabel. Częsty błąd to traktowanie DN jako bezpośredniego wymiaru. Na egzaminie zawsze sprawdzaj wartości w tabelach, jeśli są dołączone do zadania.
Decydują przede wszystkim wymiary otworu/gniazda w kołnierzu oraz geometria przewidziana dla spoiny (np. miejsce na ukosowanie i przetop). Nawet jeśli rura istnieje w tabeli, może nie pasować, jeśli jej średnica zewnętrzna przekracza dopuszczalny wymiar kołnierza.
Do dopasowania elementów mechanicznych (kołnierz, gniazdo, otwór) zwykle krytyczna jest średnica zewnętrzna rury. Średnica wewnętrzna staje się kluczowa przy obliczeniach przepływu, oporów czy doborze wydajności. W tym zadaniu chodzi o możliwość wspawania, więc liczy się zewnętrzna.
Wymiary rur w tabelach często podaje się jako wartości z dokładnością dziesiętną (np. 60,3 mm). Taki zapis jest standardowy w dokumentacji technicznej. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy w zadaniu chodzi o średnicę zewnętrzną, bo właśnie ona bywa podawana w tej postaci.
Najczęstsze to: mylenie DN z realną średnicą w mm, wybór "mniejszej na wszelki wypadek" mimo polecenia "największa", oraz pomijanie rysunku połączenia (czyli sprawdzenia gniazda/otworu w kołnierzu). Często też miesza się dane z różnych tabel lub szeregów.
Pośrednio tak. PN opisuje klasę ciśnieniową kołnierza i wiąże się z jego wymiarami konstrukcyjnymi oraz zastosowaniem. W tym zadaniu PN 10 jest częścią identyfikacji kołnierza w tabeli, więc pomaga dobrać właściwy wariant wymiarów kołnierza, a przez to ograniczenia dla rury.
Ćwicz pracę z dokumentacją: szybkie wyszukiwanie w tabelach wymiarów oraz czytanie rysunków połączeń. Rób zadania, w których trzeba dobrać element "maksymalny/minimalny" spełniający warunki, bo tu liczy się precyzja polecenia. Pomaga też powtarzanie typowych rozmiarów rur i połączeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (czytanie rysunków złożeniowych i wymiarowanie)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące połączeń kołnierzowych oraz podstaw doboru rur stalowych
  • Karty katalogowe/zeszyty tabelaryczne producentów kołnierzy i rur (tabele wymiarów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego