KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 3.
Zgodnie z przedstawionym schematem kinematycznym, napęd z wałka n1 na wałek n2 będzie przeniesiony, jeżeli będą zazębione ze sobą koła
Ilustracja przedstawia schemat kinematyczny przekładni mechanicznej, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Napęd z wałka n1 na wałek n2 będzie przeniesiony tylko wtedy, gdy na schemacie istnieje ciągły tor mocy: koło na wale n1 musi być w rzeczywistym zazębieniu z kołem pośrednim/na wale n2. Poprawna odpowiedź wskazuje pary kół, które w danym układzie tworzą takie zazębienie; pozostałe kombinacje nie zapewniają połączenia między wałami.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładniach zębatych moment obrotowy jest przenoszony wyłącznie przez parę kół będących w zazębieniu (kontakt zębów). Sam fakt, że dwa koła występują w tym samym układzie lub są narysowane blisko siebie, nie oznacza jeszcze przeniesienia napędu — decyduje to, czy na schemacie kinematycznym są pokazane jako sprzężone (zazębione) oraz czy tworzą ciągłą ścieżkę od wałka wejściowego n1 do wałka wyjściowego n2.

Odpowiedź "Z1 i Z4 lub Z3 i Z6" jest poprawna, ponieważ opisuje takie warianty par kół, które (zgodnie z przedstawionym schematem) mogą się ze sobą zazębić, a więc mogą utworzyć tor przeniesienia ruchu/napędu z n1 na n2. Spójnik "lub" jest istotny: zwykle w tego typu układach wybiera się jeden z możliwych torów (jedno zazębienie aktywne w danej konfiguracji), a nie oba jednocześnie.

  • Odpowiedź "Z1 i Z6 lub Z2 i Z4" jest błędna, gdyż wskazane pary nie odpowiadają faktycznym parom zazębienia wynikającym ze schematu (nie tworzą poprawnego połączenia między wałami w pokazanej konfiguracji).
  • Odpowiedź "Z2 i Z6 oraz Z3 i Z4" jest błędna także logicznie: spójnik "oraz" sugeruje konieczność jednoczesnego spełnienia dwóch zazębień, co w typowym mechanizmie przełączanym/alternatywnym często nie zachodzi i nie wynika ze schematu jako warunek przeniesienia napędu.
  • Odpowiedź "Z1 i Z5 oraz Z3 i Z6" jest błędna, ponieważ zawiera co najmniej jedną parę, która nie jest pokazana jako zazębiona w torze przeniesienia napędu, a dodatkowo wymaga jednoczesności ("oraz"), co nie jest wymagane do samego przeniesienia napędu w pojedynczym wariancie pracy.

Wskazówka egzaminacyjna: czytając schemat, najpierw znajdź element na wale n1, potem "podążaj" po jedynych możliwych zazębieniach do wału n2. Jeśli w którymś miejscu nie ma zazębienia, tor mocy się urywa i napęd nie będzie przeniesiony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Schemat kinematyczny to uproszczony rysunek pokazujący elementy napędu (wały, koła zębate, sprzęgła) oraz ich połączenia ruchowe. Zamiast wymiarów i detali konstrukcyjnych pokazuje relacje: co jest współosiowe, co jest w zazębieniu i jak przebiega tor przeniesienia ruchu.
Koła w zazębieniu są na schemacie połączone symbolem kontaktu zębów (zwykle dwa koła narysowane tak, że "stykają się" zębami lub mają oznaczenie pary). Zazębienie zawsze oznacza możliwość przeniesienia momentu między różnymi osiami; koła na tym samym wale nie zazębiają się ze sobą.
Bo przeniesienie napędu wymaga rzeczywistego sprzężenia kinematycznego. Koła mogą być osadzone na wałach, ale jeśli nie ma między nimi zazębienia (albo aktywnego sprzęgła), moment nie przejdzie na kolejny wał. Na schemacie trzeba znaleźć ciągły tor mocy.
To wskazanie alternatywnych par kół, które muszą być w zazębieniu, aby napęd został przeniesiony. Spójnik "lub" oznacza, że wystarczy jedna z podanych par (zależnie od położenia elementu przełączającego/konfiguracji przekładni), a nie koniecznie obie jednocześnie.
Typowe pomyłki to: mylenie kół współosiowych z kołami zazębionymi, ignorowanie tego, że tor mocy musi być ciągły, oraz błędna interpretacja spójników "lub" i "oraz". Często też uczniowie wybierają pary "na oko" bez prześledzenia połączeń na schemacie.
Można, jeśli przekładnia jest wielostopniowa i tor mocy przebiega przez kilka kolejnych par kół (zazębienia w szeregu). Jednak w zadaniach, gdzie odpowiedzi mają formę "para 1 lub para 2", zwykle chodzi o alternatywne warianty zazębienia (przełączane), a nie równoczesność.
Przeniesienie napędu to odpowiedź na pytanie: "czy moment przejdzie z n1 na n2?". Przełożenie dotyczy tego, jak bardzo zmieni się prędkość/ moment (stosunek liczby zębów, średnic itp.). W tym typie pytania najpierw ustala się, czy jest zazębienie tworzące tor mocy.
Oznaczenia n1 i n2 odnoszą się do prędkości obrotowych odpowiednich wałów (zwykle wejściowego i wyjściowego). Dla rozstrzygnięcia zadania kluczowe jest ustalenie, czy istnieje połączenie kinematyczne między tymi wałami przez zazębione koła lub inne elementy sprzęgające.
Najczęściej podczas montażu i uruchamiania przekładni, przy doborze konfiguracji kół w skrzyniach biegów/przekładniach wielostopniowych oraz w diagnostyce awarii (np. brak napędu na wyjściu). Analiza schematu pozwala szybko sprawdzić, gdzie tor mocy może być przerwany.
Ćwicz na wielu schematach: zaznaczaj wał wejściowy, potem kolejne możliwe zazębienia aż do wału wyjściowego. Rób krótkie "ścieżki mocy" markerem i sprawdzaj, czy nie urywa się po drodze. Ucz się też poprawnego rozumienia "lub" (wariant) i "oraz" (jednoczesność).
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Napęd z wałka n1 na wałek n2 będzie przeniesiony tylko wtedy, gdy na schemacie istnieje ciągły tor mocy: koło na wale n1 musi być w rzeczywistym zazębieniu z kołem pośrednim/na wale n2."

Materiały:

  • Podręcznik: podstawy teorii maszyn i mechanizmów (rozdziały o przekładniach zębatych i schematach kinematycznych)
  • Zadania treningowe z odczytu schematów przekładni (różne warianty zazębień i torów mocy)
  • Instrukcje/DTR maszyn z przekładniami (sekcje: schematy kinematyczne, zestawienia kół)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego