KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 22.
Na podstawie danych przedstawionych w tabeli, określ procentowy udział procesów produkcyjnych w emisji SO2 w Polsce w roku 2015.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi źródeł emisji SO2 w Polsce w roku 2015.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udział procentowy oblicza się jako iloraz emisji z "procesów produkcyjnych" i emisji całkowitej SO2 w Polsce w 2015 r., pomnożony przez 100%. Po podstawieniu wartości odczytanych z tabeli otrzymuje się wynik 8,25%. Kluczowe jest użycie danych z właściwego roku i dla właściwej substancji.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność odczytania danych z tabeli oraz wykonania rachunku procentowego dla emisji zanieczyszczeń powietrza. Interesuje nas, jaki odsetek całkowitej emisji dwutlenku siarki w Polsce w roku 2015 pochodził z kategorii "procesy produkcyjne".

Metoda obliczeń jest zawsze taka sama:

  • krok 1: odczytaj z tabeli wartość emisji SO2 dla "procesów produkcyjnych" w roku 2015 (to będzie licznik),
  • krok 2: odczytaj z tabeli wartość emisji całkowitej SO2 w Polsce w roku 2015 (to będzie mianownik),
  • krok 3: policz udział: (licznik / mianownik) × 100%,
  • krok 4: zaokrąglij zgodnie z formatem odpowiedzi (tu do dwóch miejsc po przecinku) i zapisz z przecinkiem.

Wynik 8,25% oznacza, że emisja pochodząca z procesów produkcyjnych stanowi nieco ponad osiem procent całej emisji SO2 w rozpatrywanym roku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 24,80% to typowy skutek użycia niewłaściwego mianownika (np. sumy tylko części sektorów) albo odczytania danych z innej kolumny/wiersza.
  • 90,60% zwykle pojawia się, gdy ktoś dzieli emisję całkowitą przez emisję sektorową (odwrócenie ułamka) lub myli, co jest "częścią", a co "całością".
  • 1,14% bywa wynikiem pomylenia substancji (inna pozycja niż SO2) albo błędu w przeliczeniu (np. pomnożenie przez 100 wykonane w złym miejscu lub pominięte).

Wskazówka egzaminacyjna: zanim liczysz, nazwij sobie licznik i mianownik słowami ("emisja z procesów" / "emisja całkowita"). To minimalizuje ryzyko odwrócenia ułamka i wyboru odpowiedzi skrajnie dużej lub skrajnie małej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru: udział [%] = (emisja sektora / emisja całkowita) × 100. Najpierw odczytaj z tabeli wartości dla tego samego roku i tej samej substancji. Na końcu zaokrąglij wynik do wymaganego formatu (np. do dwóch miejsc po przecinku).
"Emisja całkowita" to suma emisji z wszystkich ujętych w zestawieniu źródeł/segmentów gospodarki dla danej substancji i roku. W obliczeniach udziału procentowego jest to zwykle mianownik. Trzeba uważać, czy tabela nie podaje osobno sumy dla wybranych grup.
Pomyłki wynikają z pracy "skanującej" wzrokiem: uczeń łapie liczbę z sąsiedniej kolumny (np. 2014/2016) albo z innego wiersza. Pomaga zaznaczenie palcem/linijką właściwego roku oraz sprawdzenie, czy jednostki i substancja (SO2) zgadzają się z treścią pytania.
Dane emisji często są podawane jako wartości bezwzględne (np. w tonach lub kilogramach). Dla udziału procentowego jednostka nie musi być "procentowa", ale musi być taka sama w liczniku i mianowniku. Jeśli porównujesz tony do kilogramów, wynik będzie błędny.
W tym typie zadania kluczowe są umiejętności obliczeniowe i interpretacja danych, a nie reakcje chemiczne SO2. Wystarczy rozumieć, że chodzi o emisję zanieczyszczenia do powietrza oraz umieć poprawnie odczytać kategorię źródła (np. procesy produkcyjne) i zastosować rachunek procentowy.
W poprawnych danych udział sektora w całości nie przekracza 100%. Wynik >100% zwykle oznacza błąd: odwrócenie ułamka (całość/część), użycie złego mianownika albo pomieszanie lat. W egzaminie to sygnał, by wrócić do definicji "część" i "całość".
Zrób kontrolę rzędu wielkości: jeśli emisja z sektora jest wyraźnie mniejsza od całkowitej, udział powinien być wyraźnie poniżej 100%. Porównaj też, czy wynik pasuje do relacji liczb w tabeli (np. ok. 1/10 całości to ok. 10%). To nie zastępuje obliczeń, ale wyłapuje grube błędy.
Najczęściej: (1) zły mianownik (nie "emisja całkowita"), (2) pomyłka w roku lub w substancji, (3) odwrócenie ułamka, (4) brak mnożenia przez 100 albo podwójne mnożenie, (5) błędy w zaokrągleniu i zapisie. Każdy z nich może dać odpowiedź pozornie "prawdopodobną".
W ochronie środowiska zestawienia emisji są aktualizowane, bo zmieniają się metodyki inwentaryzacji, struktura gospodarki i źródła emisji. Starszy rok odniesienia może nie odzwierciedlać obecnej sytuacji. Na egzaminie nadal można ćwiczyć metodę liczenia udziału, ale warto znać nowsze trendy.
Ćwicz na różnych tabelach: wybieraj poprawnie licznik i mianownik, przeliczaj udziały oraz kontroluj wynik. Zrób listę kontrolną: rok, substancja, sektor, jednostki, mnożenie ×100, zaokrąglenie. To rutyna, która ogranicza błędy z nieuwagi.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że udział procentowy oblicza się jako iloraz emisji z "procesów produkcyjnych" i emisji całkowitej SO2 w Polsce w 2015 r., pomnożony przez 100%.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Procent – https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Dwutlenek siarki – https://pl.wikipedia.org/wiki/Dwutlenek_siarki (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z rachunku procentowego (poziom szkoły średniej/technikum)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu ochrony powietrza (źródła i rodzaje emisji)
  • Ćwiczenia z interpretacji tabel i wykresów w statystyce środowiskowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego