KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 34.
Na podstawie danych w tabeli dobierz łożysko wzdłużne dla wału o średnicy 12 mm. Z uwagi na gabaryty obudowy średnica łożyska nie może być większa niż 28 mm, a jego szerokość większa niż 11 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi łożysk wzdłużnych, które są istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dobrać łożysko, trzeba spełnić jednocześnie warunki: średnica otworu d=12 mm oraz ograniczenia obudowy D≤28 mm i B≤11 mm.
Oznaczenie "51201" odpowiada łożysku wzdłużnemu dla d=12 mm o gabarytach mieszczących się w tych limitach, podczas gdy pozostałe propozycje nie spełniają wszystkich wymagań.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór łożyska wzdłużnego z tabeli polega na sprawdzeniu trzech parametrów dla każdej propozycji: średnicy otworu (d), średnicy zewnętrznej (D) oraz szerokości/wysokości (B). W zadaniu narzucono d=12 mm, a dodatkowo ograniczenia gabarytowe obudowy: D nie może przekroczyć 28 mm oraz B nie może przekroczyć 11 mm.

Odpowiedź "51201" jest poprawna, ponieważ w typowych tabelach wymiarowych dla łożysk wzdłużnych tej rodziny oznaczeń jest to wariant przewidziany dla d=12 mm i jednocześnie mieszczący się w granicznych gabarytach D=28 mm oraz B=11 mm. Spełnia więc wszystkie warunki jednocześnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "51200" zwykle odpowiada mniejszemu łożysku w tej samej rodzinie (inny numer otworu), więc nie pasuje do wału o średnicy 12 mm albo nie spełnia wymagań wynikających z tabeli.
  • "53201" to inna odmiana/rodzina łożysk wzdłużnych (z inną budową i wymiarami katalogowymi). Mimo podobnych cyfr może nie spełniać narzuconej szerokości lub średnicy w danym typoszeregu, dlatego nie jest właściwym doborem przy zadanych limitach.
  • "53202" ma inną wielkość w tej rodzinie; typowo będzie przypisana do innej średnicy otworu niż 12 mm i/lub innych gabarytów, więc odpada już na etapie weryfikacji d i ograniczeń obudowy.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wybieraj po samym "podobieństwie" oznaczenia. Zawsze przejdź przez checklistę: (1) d=12 mm, (2) D≤28 mm, (3) B≤11 mm. Dopiero element spełniający wszystkie trzy punkty jest poprawny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce korzysta się z tabel producenta, gdzie do oznaczenia przypisane są wymiary d/D/B. W wielu rodzinach łożysk końcówka oznaczenia wiąże się z d, ale reguły zależą od typu. Na egzaminie najbezpieczniej: znajdź w tabeli wiersz dla oznaczenia i odczytaj d.
Łożysko wzdłużne (oporowe) jest przeznaczone głównie do przenoszenia obciążeń osiowych, czyli działających wzdłuż osi wału. W przeciwieństwie do łożysk poprzecznych, samo łożysko wzdłużne zwykle nie jest dobrym wyborem do dużych sił promieniowych.
Średnica otworu d decyduje, czy łożysko pasuje na wał, ale o montażu w obudowie decydują gabaryty D (średnica zewnętrzna) i B (szerokość/wysokość). Jeśli D lub B są za duże, łożysko nie zmieści się w obudowie mimo poprawnego d.
Najczęściej myli się podobne oznaczenia (np. różne serie), sprawdza tylko d i pomija ograniczenia D/B albo odczytuje wartości z niewłaściwej kolumny tabeli. Pomaga prosta procedura: porównaj kolejno d, potem D, na końcu B i dopiero wtedy wybieraj oznaczenie.
Nie. Oznaczenia z różnymi prefiksami zwykle oznaczają inną rodzinę/konstrukcję łożysk wzdłużnych, co może zmieniać wymiary i przeznaczenie. Dlatego nawet jeśli "01" wygląda podobnie, nie wolno zakładać identycznych gabarytów bez sprawdzenia tabeli wymiarowej.
Stosuje się je, gdy na wał działają istotne siły osiowe, np. od śruby pociągowej, docisku, przekładni ślimakowej lub innych elementów generujących składową osiową. Często łączy się łożysko wzdłużne z poprzecznym, aby przenosić oba kierunki obciążeń.
W tabeli odszukaj kolumnę średnicy zewnętrznej D i porównaj z limitem. Dopuszczalne są wartości mniejsze lub równe 28 mm. Jeśli wiersz ma D=28 mm, warunek jest spełniony; jeśli D=29 mm lub więcej, łożysko odpada niezależnie od innych wymiarów.
Tak, bo szerokość/wysokość B wpływa na to, czy zestaw łożysk i podkładek zmieści się osiowo w obudowie. Nawet przy poprawnym d i D, zbyt duże B spowoduje problem montażowy (brak miejsca na pokrywę, uszczelnienia lub elementy oporowe).
W poprawnie przygotowanym pytaniu egzaminacyjnym powinna pasować tylko jedna odpowiedź. Jeśli widzisz dwie pasujące, wróć do tabeli i sprawdź, czy nie pomyliłeś typu łożyska lub kolumn (np. inny wariant konstrukcyjny). W praktyce dobór rozstrzyga też konstrukcja i nośność.
Ćwicz czytanie tabel wymiarowych i kojarzenie oznaczeń z parametrami d/D/B. Warto robić zadania z limitami gabarytowymi (D i B) oraz rozróżniać rodziny łożysk. Najlepsza metoda: krótkie serie ćwiczeń "znajdź w tabeli i sprawdź trzy warunki" aż do automatyzmu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 37% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings catalogue" (katalog łożysk), rozdział: Thrust ball bearings (łożyska kulkowe wzdłużne), tabele serii 512.. i 532.., wydanie katalogowe (sekcje wymiarów d/D/B) – źródło katalogowe producenta
  • NSK, "Rolling Bearings Catalogue" (katalog łożysk tocznych), dział: Thrust ball bearings, tabele wymiarowe i oznaczenia serii – źródło katalogowe producenta

Materiały:

  • Katalog producenta łożysk (tabele wymiarów łożysk wzdłużnych)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: węzły łożyskowe i rodzaje obciążeń
  • Instrukcje szkolne/ćwiczenia z czytania oznaczeń łożysk i doboru z typoszeregu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego