KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 39.
Na podstawie danych w tabeli dopuszczalna odchyłka wymiaru kątowego dla konstrukcji spawanych z dokładnością wykonania B i w zakresie wymiarów nominalnych powyżej 1 000 mm wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą tolerancji dla konstrukcji spawanych oraz schematyczny rysunek techniczny.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość odchyłki trzeba odczytać z tabeli tolerancji dla konstrukcji spawanych, wybierając klasę dokładności wykonania B oraz przedział wymiaru nominalnego powyżej 100 mm. Dla tego zakresu i tej klasy dopuszczalna odchyłka wymiaru kątowego wynosi 120a0b4, czyli 120a0minut kątowych w obie strony.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność prawidłowego odczytu tolerancji kątowej z tabeli (najczęściej pochodzącej z normy lub dokumentacji technicznej) dla konstrukcji spawanych. Kluczowe są tu trzy elementy, które trzeba zestawić jednocześnie:

  • rodzaj tolerancji wymiar kątowy (a nie liniowy),
  • klasa dokładności wykonania B,
  • zakres wymiaru nominalnego powyżej 1 00 a00 mm.

Z tabeli należy więc wybrać komórkę odpowiadającą jednocześnie klasie B i zakresowi > 1000 mm. Odczyt daje wartość

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis b120a0b4 oznacza dopuszczalną odchyłkę kątową o 20 minut kątowych w obie strony od wartości nominalnej. Symbol b1 mówi, że kąt może być zarówno większy, jak i mniejszy o tę samą wartość, a znak b4 oznacza minuty kątowe.
Najpierw identyfikujesz klasę dokładności (tu: B), potem wybierasz przedział wymiaru nominalnego (tu: powyżej 1000 mm). Na przecięciu właściwego wiersza i kolumny znajduje się dopuszczalna odchyłka kątowa. Ważne, by nie pomylić tolerancji kątowej z liniową.
W wielu tabelach tolerancji dopuszczalne odchyłki rosną wraz z wielkością elementu, dlatego wartości są podane w zakresach wymiarów nominalnych. Granica 1000 mm rozdziela inne wymagania niż dla mniejszych elementów. Kluczowe jest wybranie właściwego progu i nieodczytanie wartości z sąsiedniego przedziału.
Nie. Stopień jest większą jednostką kąta, a minuta kątowa (b4) to mniejsza część stopnia. W zadaniach egzaminacyjnych łatwo o błąd jednostek: ktoś widzi znak b4 i interpretuje go jak przecinek lub symbol innej jednostki. Zawsze sprawdzaj oznaczenie jednostki.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z innej klasy dokładności niż B, wybór wartości dla innego zakresu wymiaru (np. do 1000 mm), albo odczyt tolerancji liniowej zamiast kątowej. Pomaga zaznaczenie w tabeli: "klasa", "rodzaj tolerancji" i "przedział wymiarów".
W tabelach ogólnych tolerancji zwykle decydują: klasa dokładności, wielkość elementu i rodzaj wymiaru (kątowy/liniowy). Rodzaj spoiny może wpływać pośrednio przez technologię i odkształcenia, ale w samym odczycie z tabeli kluczowe jest trzymanie się wskazanych kryteriów doboru.
Odchyłki kątowe sprawdza się m.in. przy pasowaniu elementów, montażu ram, wsporników i dużych zespołów, a także przy odbiorze jakościowym przed dalszą obróbką lub malowaniem. Zbyt duża odchyłka może powodować problemy z osiowaniem, skręceniem konstrukcji i montażem osprzętu.
Do kontroli kątów stosuje się m.in. kątomierze, kątowniki maszynowe, przymiary, poziomice i przyrządy kontrolne dopasowane do detalu. Przy większych gabarytach ważne jest też odpowiednie bazowanie i unieruchomienie elementu. Sama tolerancja z tabeli mówi "ile wolno", a narzędzie zapewnia wiarygodny pomiar.
Litera klasy (np. B) określa poziom dokładności wg danej tabeli/normy, ale nie należy jej traktować jako "zawsze średniej" bez odczytu konkretnej wartości. Różne klasy mają różne wartości tolerancji dla różnych zakresów wymiarów. Na egzaminie zawsze wybieraj najpierw klasę, potem przedział, dopiero na końcu liczbową odchyłkę.
Ćwicz odczyt z tabel: zaznaczaj w treści, czy chodzi o tolerancję kątową czy liniową, jaka jest klasa dokładności i jaki zakres wymiaru. Rozwiązuj krótkie zestawy z różnymi progami (np. 1000 mm). Sprawdzaj też jednostki (mm, b0, b4), bo to częste źródło błędów.
info

Statystycznie 34% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 13920 (Ogólne tolerancje dla konstrukcji spawanych) – tablice tolerancji, w tym tolerancje kątowe i klasy dokładności (A/B/C/D), odpowiedni przedział dla wymiarów nominalnych > 1000 mm
  • ISO 13920 (General tolerances for welded constructions) – tabele tolerancji wymiarów kątowych oraz podział na klasy dokładności wykonania

Materiały:

  • Normy/wytyczne dotyczące ogólnych tolerancji konstrukcji spawanych (rozdziały o tolerancjach kątowych)
  • Podręcznik z rysunku technicznego maszynowego: tolerancje i odchyłki
  • Materiały szkoleniowe z kontroli jakości w spawalnictwie (interpretacja wymagań z tabel)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego