KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 26.
Na podstawie danych w tabeli i treści zadania oblicz wartość posuwu minutowego ft = fz • z • n przy obróbce stopu aluminium frezem pełnowęglikowym czteroostrzowym o średnicy d1 = 10 mm, jeżeli prędkość obrotowa wrzeciona n = 4000 obr/min.
Ilustracja przedstawia tabelę z zalecanymi parametrami skrawania dla frezów pełnowęglikowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw minutowy liczymy ze wzoru ft = fz • z • n. Dla frezu Ø10 mm z tabeli (przedział 6–10) odczytujemy fz=0,05 mm, a "czteroostrzowy" oznacza z=4. Po podstawieniu n=4000 obr/min: 0,05 • 4 • 4000 = 800 mm/min, więc taka wartość jest prawidłowa.

Pełne wyjaśnienie:

W frezowaniu posuw minutowy ft (mm/min) opisuje, z jaką prędkością narzędzie (lub stół) przemieszcza się względem materiału. W zadaniu podano zależność:

ft = fz • z • n

  • fz – posuw na ostrze (mm), odczytywany z tabel parametrów,
  • z – liczba ostrzy (krawędzi skrawających) frezu,
  • n – prędkość obrotowa wrzeciona (obr/min).

Krok 1: odczyt fz z tabeli. Dla stopu aluminium i frezu o średnicy d1=10 mm wybiera się kolumnę odpowiadającą zakresowi średnic 6–10, co daje fz=0,05 mm.

Krok 2: wyznaczenie z. Opis "frez czteroostrzowy" oznacza, że frez ma z=4 ostrza.

Krok 3: podstawienie do wzoru. Dla n=4000 obr/min:

ft = 0,05 • 4 • 4000 = 0,05 • 16000 = 800 mm/min.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 600 mm/min zwykle wynika z odczytu fz z niewłaściwej kolumny albo z pomyłki rachunkowej w mnożeniu.
  • 400 mm/min często pojawia się, gdy ktoś błędnie przyjmie mniejszą liczbę ostrzy (np. z=2) lub "zgubi" jeden z czynników we wzorze.
  • 200 mm/min jest typowym skutkiem nieuwzględnienia liczby ostrzy (policzenie 0,05 • 4000) albo użycia zaniżonego fz z innego przedziału średnic.

Na egzaminie warto zawsze sprawdzić: czy fz pochodzi z właściwego zakresu średnic oraz czy z wynika z opisu frezu. To najczęstsze miejsca pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw minutowy ft (mm/min) to prędkość, z jaką narzędzie lub stół przesuwa się podczas frezowania. Wyznacza się go najczęściej ze wzoru ft=fz•z•n, gdzie uwzględnia się posuw na ostrze, liczbę ostrzy i obroty wrzeciona.
Najpierw ustal fz (z tabeli lub zaleceń), potem policz z (liczbę ostrzy frezu) i weź n (obr/min). Następnie wykonaj zwykłe mnożenie: ft=fz•z•n. Wynik ma jednostkę mm/min.
W jednej minucie każde ostrze wykonuje własne "wejścia" w materiał. Posuw na ostrze fz dotyczy jednego ostrza na jeden obrót, więc aby uzyskać posuw na obrót całego frezu, trzeba uwzględnić wszystkie ostrza: stąd mnożenie przez z.
Określenie "czteroostrzowy" opisuje konstrukcję narzędzia i oznacza liczbę krawędzi skrawających. W zadaniach egzaminacyjnych jest to bezpośrednia wskazówka: czteroostrzowy  z=4. Analogicznie: dwuostrzowy  z=2 itd.
W tabeli wybiera się kolumnę odpowiadającą przedziałowi średnic obejmującemu 10 mm. Dla zakresu 6–10 odczytuje się wartość fz przypisaną do materiału (tu: stop aluminium). Błąd zwykle polega na wybraniu sąsiedniej kolumny.
Posuw minutowy ft podaje się w mm/min, ponieważ zawiera w sobie obroty na minutę (n w obr/min). Samo fz jest w mm, ale po przemnożeniu przez z i n otrzymujesz przesunięcie w każdej minucie.
Najczęstsze pomyłki to: zły odczyt fz z niewłaściwego przedziału średnic, pominięcie z (liczby ostrzy) w mnożeniu, oraz błędna jednostka wyniku. Pomaga zapisanie danych w kolejności: fz, z, n, a potem dopiero obliczenie.
Aluminium zwykle obrabia się z większymi prędkościami skrawania i odpowiednio dobranym fz, bo materiał jest łatwiejszy w skrawaniu, ale wrażliwy na przyklejanie wióra i przegrzewanie. Dlatego ważne jest trzymanie się zaleceń tabeli dla konkretnego stopu i średnicy frezu.
Po obliczeniu porównaj wynik z typowymi zakresami dla danej obrabiarki i narzędzia (czy nie przekracza możliwości posuwu osi). Następnie oceń ryzyko: zbyt mały posuw sprzyja tarciu i zużyciu, zbyt duży może powodować drgania i pogorszenie jakości powierzchni.
Kluczowe jest określenie typu narzędzia, np. "czteroostrzowy". To właśnie ta informacja pozwala ustalić z bez dodatkowych danych. Na egzaminie warto podkreślić takie słowo w treści, bo łatwo je przeoczyć podczas odczytu tabeli.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Posuw minutowy liczymy ze wzoru ft = fz • z • n."

Źródła:

  • Sandvik Coromant, Milling formulas / Equations (feed rate, feed per tooth) – https://www.sandvik.coromant.com/ (sekcja wiedzy: milling formulas) – dostęp 2026-02-28
  • Seco Tools, Glossary/knowledge: feed per tooth fz i zależność posuwu (vf) od fz, z i n – https://www.secotools.com/ (sekcja wiedzy/terminologia) – dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik/poradnik technologii obróbki skrawaniem (rozdziały: frezowanie, parametry skrawania)
  • Katalogi narzędziowe producentów frezów (tabele vc, fz, zależności od średnicy i materiału)
  • Materiały dydaktyczne CNC: zależności między fz, z, n oraz posuwem minutowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego