KWALIFIKACJA CHM3 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 36.
Na podstawie danych w tabeli określ, jaką masę próbki należy pobrać, jeżeli wielkość ziarna wynosi 1·10-5 m.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wielkości ziaren lub kawałków w milimetrach oraz odpowiadającej im masy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość 1·10-5 m należy odszukać w tabeli jako wielkość ziarna, a następnie odczytać przypisaną do niej masę próbki.
Odczyt z tabeli wskazuje, że dla tej wielkości ziarna wymagana masa próbki wynosi 100 g, pozostałe wartości nie odpowiadają temu wierszowi.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z przygotowania próbek w analizie laboratoryjnej masa pobieranej próbki bywa dobierana zależnie od wielkości ziarna (uziarnienia). Wynika to z potrzeby uzyskania próbki reprezentatywnej: jeśli materiał jest niejednorodny, to zbyt mała masa może nie "zawierać" właściwej struktury/udziału frakcji i wynik analizy będzie obarczony dużym błędem próbkowania.

W tym pytaniu kluczowe są dwie umiejętności:

  • poprawna interpretacja zapisu naukowego 1·10-5 m (to wartość w metrach zapisana w notacji wykładniczej),
  • poprawny odczyt z tabeli – należy znaleźć wiersz/pozycję odpowiadającą tej wielkości ziarna i odczytać przypisaną masę próbki.

Po odszukaniu w tabeli pozycji dla 1·10-5 m masa próbki wskazana w zestawieniu wynosi 100 g. To jest jedyna wartość zgodna z danymi tabelarycznymi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości 200 g, 1000 g i 2500 g mogą odpowiadać innym zakresom uziarnienia lub innym warunkom z tabeli, ale nie są przypisane do wielkości ziarna 1·10-5 m. Częsty błąd polega na wybieraniu "większej" masy intuicyjnie (bo "drobniej = trudniej"), jednak w tym zadaniu rozstrzygające są konkretne dane, a nie ogólna reguła.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "na podstawie danych w tabeli" zawsze wykonaj dwa kroki: (1) zaznacz w pytaniu dokładnie szukaną wartość (tu: 1·10-5 m), (2) odczytaj wynik wyłącznie z odpowiadającej jej pozycji tabeli. Dopiero potem porównaj z odpowiedziami – to minimalizuje pomyłki wynikające z pośpiechu lub z błędnego odczytu wykładnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis naukowy wartości w metrach: "1 razy 10 do potęgi minus 5". Oznacza bardzo małą wielkość ziarna (uziarnienie). W zadaniu nie trzeba przeliczać na inną jednostkę, o ile tabela też jest podana w metrach.
Najpierw znajdź w tabeli wiersz odpowiadający wartości 1·10-5 m (lub przedział, do którego należy). Następnie odczytaj z tej samej pozycji kolumnę z masą próbki. Na końcu porównaj odczyt z odpowiedziami.
Uziarnienie wpływa na niejednorodność i ryzyko błędu próbkowania. Przy pewnych materiałach zbyt mała masa nie odzwierciedla składu całej partii. Tabele doboru masy mają pomóc w uzyskaniu próbki reprezentatywnej do dalszych etapów analizy.
Zwykle nie. Najczęściej jest to zadanie na odczyt z tabeli i poprawne rozpoznanie zapisu 10-5. Obliczenia mogą pojawić się tylko wtedy, gdy tabela jest w innych jednostkach i trzeba wykonać przeliczenie, ale to zależy od danych w tabeli.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie znaku minus (traktowanie 10-5 jak 105), przestawienie rzędu wielkości oraz nerwowe "zgadywanie" bez odszukania dokładnego wiersza w tabeli. Pomaga podkreślenie wykładnika i jednostki.
Należy ustalić, do którego przedziału należy 1·10-5 m, i odczytać masę przypisaną temu zakresowi. Trzeba uważać na granice przedziałów (np. "od … do …") oraz na to, czy tabela definiuje wartości minimalne, zalecane czy maksymalne.
To zależy od kontekstu tabeli. W praktyce spotyka się różne poziomy: próbka pierwotna (ogólna), laboratoryjna i analityczna. Na egzaminie rozstrzyga to podpis kolumny w tabeli. Odczytaj dokładnie, jak tabela nazywa masę, którą masz wyznaczyć.
Upewnij się, że: (1) zgadza się jednostka (m, mm, µm), (2) wartość jest w tym samym rzędzie wielkości, (3) nie pomyliłeś wykładnika (10-5 vs 10-4), (4) nie przesunąłeś się o jeden wiersz przy odczycie masy w odpowiedniej kolumnie.
W tabelach doboru masy często zmiana uziarnienia lub warunków próbkowania powoduje skokowe zmiany zalecanej masy. Różnice rzędu wielkości są więc celowo używane jako dystraktory. Jedyną metodą pewnego wyboru jest odczyt z właściwej pozycji tabeli.
Ćwicz szybkie czytanie tabel: odnajdywanie wiersza po wartości i kolumny po opisie. Powtarzaj zapis naukowy, potęgi dziesięciu i jednostki SI. Dodatkowo przejrzyj procedury pobierania i zmniejszania próbki (homogenizacja, dzielenie), bo często pojawiają się w zadaniach.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Skrypty lub podręczniki z chemii analitycznej dotyczące pobierania i przygotowania próbek
  • Materiały dydaktyczne o błędach próbkowania i reprezentatywności (teoria próbkowania)
  • Ćwiczenia z odczytu danych tabelarycznych i zapisu naukowego w SI

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego