KWALIFIKACJA BUD13 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 3.
Na podstawie danych w tabeli określ, które grunty charakteryzują się najmniejszą zawartością frakcji pyłowej.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla operatora maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najmniejsza zawartość frakcji pyłowej oznacza najmniej "drobnych" cząstek w gruncie.
Grunty z małą ilością frakcji pyłowej są z reguły najmniej podatne na zjawiska mrozowe (wysadziny), dlatego w klasyfikacji z tabeli odpowiada im kategoria niewysadzinowe. Pozostałe kategorie mają większy udział frakcji drobnych.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie wymaga odczytania z tabeli, która grupa gruntów ma najmniejszą zawartość frakcji pyłowej. Frakcja pyłowa to część uziarnienia o bardzo drobnych ziarnach (mniejszych niż piasek). W praktyce robót ziemnych i drogowych udział frakcji drobnych (pyłów i iłów) jest istotny, ponieważ wpływa na zachowanie gruntu w kontakcie z wodą oraz podczas zamarzania i rozmarzania.

Jeżeli w tabeli najmniejszą wartość frakcji pyłowej przypisano do kategorii "niewysadzinowe", to właśnie ta odpowiedź jest poprawna: oznacza to grunt o najmniejszym udziale drobnych cząstek, a więc zwykle o najmniejszej skłonności do tworzenia wysadzin mrozowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Mało wysadzinowe" – sama nazwa sugeruje niewielką podatność na wysadziny, ale jest to kategoria "pośrednia". W zestawieniach tego typu zwykle ma większą zawartość frakcji pyłowej niż "niewysadzinowe", choć mniejszą niż klasy wyższej wysadzinowości.
  • "Bardzo wysadzinowe" – to grunty o wysokiej podatności na wysadziny, co typowo wiąże się z większym udziałem frakcji drobnych (w tym pyłów). Dlatego nie mogą mieć najmniejszej zawartości frakcji pyłowej w porównaniu grup.
  • "Wątpliwe" – określenie wskazuje na niejednoznaczną ocenę (np. graniczne wartości lub brak pełnych danych). Taka kategoria nie jest logicznym wyborem, gdy pytanie wymaga jednoznacznego wskazania minimum w tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze szukaj w tabeli konkretnego kryterium z polecenia (tu: "najmniejsza zawartość frakcji pyłowej"), a dopiero potem dopasuj do niego nazwę kategorii. Nie sugeruj się wyłącznie brzmieniem określeń "mało/bardzo", bo pytanie dotyczy wartości liczbowej lub porównania w tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Frakcja pyłowa to część gruntu złożona z bardzo drobnych ziaren (mniejszych niż piasek). Jej większy udział zwykle zwiększa wrażliwość gruntu na wodę i zjawiska mrozowe. W zadaniach egzaminacyjnych porównuje się ją często w tabelach uziarnienia.
Drobne cząstki łatwiej zatrzymują wodę i umożliwiają jej podciąganie kapilarne. Podczas zamarzania woda tworzy soczewki lodowe, co może powodować wysadziny. Dlatego grunty z większym udziałem pyłów (i innych frakcji drobnych) częściej są klasyfikowane jako wysadzinowe.
Najpierw odszukaj w tabeli kolumnę/wiersz opisujący "frakcję pyłową" (często w %). Następnie porównaj wartości dla wszystkich grup gruntów i wybierz najmniejszą. Dopiero na końcu odczytaj nazwę kategorii przypisaną do tego minimum.
W typowych klasyfikacjach grunty niewysadzinowe mają mało frakcji drobnych, ale na egzaminie decyduje wyłącznie tabela z zadania. Zdarza się, że kategorie są wyznaczone progami lub dodatkowymi warunkami (np. rodzajem gruntu). Dlatego zawsze weryfikuj odpowiedź na podstawie danych z tabeli.
Najczęściej myli się kryterium "najmniejsza" z "największa", wybiera się odpowiedź na podstawie nazwy (mało/bardzo) zamiast wartości liczbowej oraz pomija się jednostki lub kolumnę. Pomaga systematyka: odnaleźć parametr, porównać wszystkie wartości, wskazać minimum.
To kategoria pośrednia: grunt może wykazywać pewną podatność na wysadziny, ale mniejszą niż grunty wysadzinowe w wysokim stopniu. W praktyce może wymagać lepszego odwodnienia, wymiany lub stabilizacji w strefie przemarzania, zależnie od projektu i warunków wodnych.
Gdy występuje w strefie przemarzania i ma dostęp do wody. Wtedy ryzyko wysadzin i nierówności nawierzchni rośnie. W praktyce często stosuje się wymianę gruntu, warstwy mrozoochronne, drenaż/odwodnienie lub stabilizację spoiwami, zgodnie z dokumentacją projektu.
W zadaniach zwykle podaje się rozdział na frakcje uziarnienia (żwir, piasek, pył, ił) albo progi wielkości ziaren. Kluczowe jest czytanie nagłówków tabeli i legendy. Jeśli w tabeli są osobne kolumny "pył" i "ił", nie wolno ich sumować bez polecenia.
Zwykle nie. To zadanie polega na porównaniu wartości w tabeli i wskazaniu najmniejszej zawartości frakcji pyłowej. Obliczenia mogą się pojawić tylko wtedy, gdy tabela podaje składowe, które trzeba zsumować (np. "pył + ił"), ale wyłącznie jeśli polecenie tego wymaga.
Utrwal podstawy uziarnienia (frakcje), znaczenie wody i mrozu dla podłoża oraz typowe konsekwencje technologiczne (odwodnienie, zagęszczenie, wymiana gruntu). Trenuj czytanie tabel i zestawień z zadań egzaminacyjnych: parametr → porównanie → wniosek.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe kategorie mają większy udział frakcji drobnych."

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1:2018-05, Rozpoznanie i badania geotechniczne — Identyfikacja i klasyfikacja gruntów — Część 1: Identyfikacja i opis
  • PN-EN 1997-1:2008 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne — Część 1: Zasady ogólne

Materiały:

  • Podręcznik z geotechniki drogowej (rozdziały: uziarnienie, mrozowrażliwość, wysadzinowość)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.13 dotyczące gruntów i robót ziemnych
  • Normy/wytyczne dotyczące identyfikacji i klasyfikacji gruntów (uziarnienie) oraz projektowania geotechnicznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego