KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 19.
Na podstawie danych z fragmentu programu oraz wskazania pokrętła, określ rzeczywistą wartość posuwu narzędzia w tokarce sterowanej numerycznie.

...
G90
G94
M4 S800 F0.2
G00 X100 Z0
...
Ilustracja przedstawia pokrętło do ustalania wartości posuwu, które jest częścią panelu sterowania tokarki sterowanej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rzeczywisty posuw to wartość z programu pomnożona przez ustawienie korektora posuwu. Skoro w bloku jest F0.2 (0,2 mm/obr), a pokrętło wskazuje 120%, to posuw wynosi 0,2 × 1,2 = 0,24 mm/obr. Pozostałe odpowiedzi nie uwzględniają mnożnika lub błędnie go interpretują.

Pełne wyjaśnienie:

W programie CNC posuw jest zadawany parametrem F. W podanym fragmencie znajduje się wartość F0.2, czyli posuw zaprogramowany równy 0,2 (w jednostce przewidzianej dla danego trybu pracy maszyny). Na panelu sterowania operator ma dodatkowo pokrętło korekcji posuwu (tzw. feed rate override), które wyraża się w procentach i działa jako mnożnik wartości zaprogramowanej.

Ilustracja pokazuje ustawienie pokrętła na 120%. To oznacza, że sterowanie ma realizować posuw większy o 20% względem programu, czyli należy przeliczyć:

posuw rzeczywisty = posuw zaprogramowany × (override/100)
posuw rzeczywisty = 0,2 × (120/100) = 0,2 × 1,2 = 0,24 mm/obr

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,2 mm/obr – odpowiadałoby ustawieniu korektora na 100%, czyli bez zmiany względem programu.
  • 0,22 mm/obr – sugeruje błędne, "intuicyjne" dodanie lub przyjęcie niewłaściwego procentu; korektor działa multiplikatywnie, a nie addytywnie.
  • 0,1 mm/obr – odpowiadałoby zmniejszeniu do 50%, a nie zwiększeniu do 120%.

W praktyce korektor posuwu wykorzystuje się m.in. przy uruchamianiu prób, gdy warunki skrawania odbiegają od założeń (materiał, drgania, zużycie narzędzia). Na egzaminie zawsze sprawdzaj: (1) wartość F w programie, (2) wskazanie % na pokrętle, (3) przeliczenie przez współczynnik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korektor posuwu to pokrętło lub przyciski na panelu CNC, które zmieniają rzeczywistą wartość posuwu względem programu, zwykle w procentach (np. 80–120%). Działa jak mnożnik: 100% = bez zmian, 120% = posuw większy o 20%, 50% = posuw o połowę mniejszy.
Trzeba pomnożyć posuw zaprogramowany przez współczynnik wynikający z procentów: 120% = 1,2. Zatem 0,2 × 1,2 = 0,24. To właśnie jest posuw realizowany przez maszynę przy takim ustawieniu pokrętła.
F0.2 jest wartością zaprogramowaną. Jeśli operator zmieni override, sterowanie przeliczy ją automatycznie. Na egzaminie i w praktyce trzeba zawsze uwzględnić, czy korektor jest na 100% (wartość nominalna), czy na innej wartości (posuw zmieniony w górę lub w dół).
Najczęściej: (1) pominięcie korektora i wybór wartości z programu, (2) błędne przeliczenie procentów (120% jako 0,12), (3) potraktowanie korektora jak "dodawania" zamiast mnożenia, (4) pomylenie jednostek posuwu i niewłaściwe wnioski o mm/obr vs mm/min.
Nie. Ustawienie 120% oznacza, że posuw ma wynosić 1,2 razy wartość z programu. To jest zmiana multiplikatywna. Dodawanie byłoby błędnym założeniem i prowadziłoby do złych wyników oraz niepoprawnych wniosków o czasie obróbki i obciążeniu narzędzia.
Najczęściej podczas uruchamiania próbnego, gdy trzeba bezpiecznie zwolnić proces, albo gdy pojawiają się drgania, gorsza jakość powierzchni czy nietypowe wióry. Zmiana override pozwala szybko skorygować warunki obróbki bez edytowania programu i bez przestojów na wprowadzanie zmian.
Wskazówką jest tryb posuwu ustawiony w programie oraz sposób opisu w zadaniu (np. "mm/obr"). W praktyce trzeba pamiętać, że różne tryby mogą zmieniać interpretację F. Jeśli zadanie podaje odpowiedzi w mm/obr, należy konsekwentnie liczyć wynik w tej jednostce.
100% oznacza brak korekcji: maszyna realizuje posuw dokładnie taki, jak zaprogramowano w F. Wtedy posuw rzeczywisty = posuw z programu. Każde ustawienie poniżej 100% zmniejsza posuw (np. 80% = 0,8×), a powyżej 100% zwiększa go (np. 120% = 1,2×).
Tak. Zwiększenie posuwu (np. do 120%) zwykle skraca czas przejść roboczych, a zmniejszenie (np. do 50–80%) wydłuża czas. Dlatego przy obliczeniach czasu obróbki lub analizie wydajności trzeba uwzględniać override, bo program nie odzwierciedla wtedy parametrów rzeczywistych.
Zastosuj stały schemat: 1) odczytaj F z programu, 2) odczytaj % z pokrętła, 3) zamień % na współczynnik (np. 120% = 1,2), 4) pomnóż i dopasuj jednostkę do odpowiedzi. To minimalizuje ryzyko pomyłki.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Rzeczywisty posuw to wartość z programu pomnożona przez ustawienie korektora posuwu."

Źródła:

  • ISO 6983-1:2009, Industrial automation systems and integration — Numerical control of machines — Program format and definitions of address words — Part 1

Materiały:

  • Instrukcja obsługi sterowania CNC używanego w pracowni (sekcja: korektory/override)
  • Materiały dydaktyczne z programowania CNC dla tokarek (posuw, obroty, parametry skrawania)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania procentów w kontekście parametrów obróbki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego