KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 30.
Na podstawie danych z tabeli, określ na ile skoków należy ustawić pompę płuczkową, aby jej wydatek wyniósł 1200 l/min, jeżeli pompa obłożona jest tulejami 6".
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Podstawowe parametry pracy pompy płuczkowej".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać wydatek 1200 l/min dla pompy z tulejami 6", należy odczytać z tabeli zależność wydatku od liczby skoków/min dla tej średnicy tulei, a następnie dobrać wartość skoków dającą 1200 l/min (często przez interpolację między najbliższymi punktami). Wynik odpowiada około 110 skokom/min.

Pełne wyjaśnienie:

W pompach płuczkowych (tłokowych) wydatek objętościowy jest wprost związany z tym, ile objętości płynu pompa przetłacza w jednym skoku oraz z liczbą skoków wykonywanych w jednostce czasu. Dlatego producenci i dokumentacja technologiczna często podają tabele wydatków w funkcji liczby skoków/min dla różnych średnic tulei (linerów), np. 6".

W tym zadaniu warunek "pompa obłożona tulejami 6"" oznacza, że wolno korzystać wyłącznie z tej części tabeli, która dotyczy tulei 6". Następnie należy znaleźć w tabeli, jaka liczba skoków/min odpowiada wydatkowi 1200 l/min. Jeżeli tabela nie zawiera dokładnie 1200 l/min, typowym i akceptowanym podejściem jest interpolacja liniowa między dwoma najbliższymi wartościami wydatku (np. 1150 i 1250 l/min) i wyznaczenie, jakiej liczbie skoków/min odpowiada wartość pośrednia 1200 l/min.

Odpowiedź "około 110 skoków/min" jest poprawna, bo jest zgodna z doborem liczby skoków wynikającym z tabeli (dla tulei 6") dla zadanego wydatku 1200 l/min. Pozostałe propozycje (około 105, 107 lub 113 skoków/min) oznaczają zbyt małą albo zbyt dużą prędkość pompy w odniesieniu do wymaganego przepływu i zwykle wynikają z jednego z typowych błędów: odczytu z niewłaściwej kolumny (inna tuleja), pomylenia jednostek albo niepoprawnej interpolacji (np. pomylenia kierunku zależności).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zaznacz w tabeli właściwą średnicę tulei, potem sprawdź, czy 1200 l/min leży między dwiema wartościami tabelarycznymi, i dopiero wtedy wykonaj proporcję. Pozwala to uniknąć wyboru "na oko" oraz zmniejsza ryzyko pomyłki o kilka skoków/min.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wybierz w tabeli część dla właściwej średnicy tulei (np. 6"). Potem znajdź wiersz/kolumnę, gdzie wydatek jest równy 1200 l/min lub leży między dwiema wartościami. Jeśli jest między, zastosuj interpolację (proporcję) i odczytaj skoki/min.
Średnica tulei wpływa na objętość przetłaczaną w jednym skoku tłoka. Większa tuleja oznacza większe pole przekroju cylindra, więc przy tej samej liczbie skoków/min pompa podaje więcej płuczki. Dlatego tabele wydatków są osobne dla każdej średnicy tulei.
Skok to cykl ruchu tłoka pompy powodujący przetłoczenie określonej objętości płuczki. W praktyce na stanowisku operatorskim podaje się liczbę skoków na minutę (skoki/min). To parametr regulacyjny, który bezpośrednio wpływa na wydatek układu cyrkulacji.
Interpolację stosuje się wtedy, gdy wymagana wartość (np. 1200 l/min) nie występuje dokładnie w tabeli, ale znajduje się pomiędzy dwiema wartościami tabelarycznymi. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się interpolację liniową, o ile nie podano inaczej.
Najczęściej: odczyt z niewłaściwej kolumny (inna średnica tulei), pomylenie jednostek przepływu, nieuwzględnienie że tabela dotyczy konkretnego typu pompy, oraz błędna interpolacja (np. zamiana wartości skoków i wydatku w proporcji). Warto zawsze sprawdzić, czy wynik mieści się między punktami tabeli.
W przybliżeniu tak, bo objętość na skok jest stała dla danej tulei, ale w praktyce mogą występować odchylenia (np. spadek sprawności objętościowej przy innych warunkach). W zadaniach z tabelą przyjmuje się zależność zgodną z tabelą producenta, a nie "na pamięć".
Porównaj wynik z dwoma najbliższymi wartościami z tabeli: dla mniejszej liczby skoków wydatek powinien być mniejszy niż 1200 l/min, a dla większej – większy. Jeśli Twoje skoki/min nie leżą między tymi punktami albo dają trend odwrotny, prawdopodobnie odczytano złą tuleję lub popełniono błąd w proporcji.
Na wiertni i w części materiałów szkoleniowych często operuje się l/min, bo ułatwia to szybkie porównania i nastawy pomp. Ważne jest jednak, by trzymać się jednostek z tabeli. Jeśli tabela jest w innych jednostkach, trzeba najpierw przeliczyć przepływ na zgodną jednostkę.
Kluczowe są: tabela wydatku w funkcji skoków/min dla różnych tulei, informacja o typie pompy (np. triplex) oraz ewentualne uwagi o warunkach odniesienia (sprawność, poślizg). W egzaminie zwykle wystarcza sama tabela i umiejętność prawidłowego odczytu.
Ćwicz odczyt z tabel (różne tuleje i zakresy skoków), rób krótkie interpolacje "na kartce" i kontroluj jednostki. Dobrą metodą jest też sprawdzanie wyniku przez oszacowanie: czy 1200 l/min wymaga większej czy mniejszej liczby skoków niż wartości sąsiednie w tabeli.
info

Około 33% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wynik odpowiada około 110 skokom/min.

Źródła:

  • Bourgoyne A.T., Millheim K.K., Chenevert M.E., Young F.S.: "Applied Drilling Engineering", rozdziały dotyczące hydrauliki wiercenia i pomp tłokowych (positive displacement pumps), Society of Petroleum Engineers (SPE) – wydanie książkowe
  • IADC (International Association of Drilling Contractors): "IADC Drilling Manual", sekcje dotyczące układu cyrkulacji i pomp płuczkowych (mud pumps) – wydanie podręcznikowe

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu wiertnictwa dotyczące hydrauliki i pomp płuczkowych
  • Instrukcje/DTR producentów pomp płuczkowych (tabele wydatków dla różnych tulei)
  • Zestawy zadań: odczyt z tabel i interpolacja w obliczeniach technologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego