KWALIFIKACJA EKA2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 9.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli określ, którą kategorię dokumentacji będzie miało hasło
"Działalność socjalna – wycieczki, półkolonie i kolonie" po scaleniu klas w jednolitym rzeczowym wykazie akt.
Ilustracja przedstawia tabelę z trzema wierszami i trzema kolumnami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy scalaniu klas w wykazie akt kategorię dla hasła połączonego ustala się tak, aby nie skrócić wymaganego okresu przechowywania.
Dlatego przyjmuje się kategorię zapewniającą dłuższą retencję wskazaną w tabeli dla scalonych klas, co w tym przypadku prowadzi do kategorii "B50".

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy kwalifikacji archiwalnej hasła w jednolitym rzeczowym wykazie akt po scaleniu (połączeniu) klas. W praktyce scalanie oznacza, że kilka dotychczasowych haseł/klas zostaje ujętych pod jednym, wspólnym hasłem. Skutkiem scalenia jest konieczność ustalenia jednej kategorii dokumentacji dla nowego, wspólnego hasła.

Kluczowa zasada, którą należy zastosować, jest ostrożnościowa: po scaleniu nie można przyjąć kategorii, która skracałaby wymagany czas przechowywania dla którejkolwiek z łączonych części dokumentacji. Innymi słowy, jeśli w tabeli dla klas scalanych występują różne okresy przechowywania, wybiera się taki wariant, który zabezpiecza przed zbyt wczesnym brakowaniem (zniszczeniem) dokumentacji.

Dlatego odpowiedź "B50" jest poprawna: oznacza ona, że po sca leniu hasło "Działalność socjalna – wycieczki, półkolonie i kolonie" otrzymuje kategorię odpowiadającą dłuższemu wymaganemu okresowi przechowywania wynikającemu z danych w tabeli.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z następujących powodów:

  • "B2" oraz "B10" wskazują krótsze okresy przechowywania, więc przy scaleniu mogłyby prowadzić do przedwczesnego brakowania części akt, które według tabeli wymagają dłuższej retencji.
  • "B62" to kategoria o innym (zwykle dłuższym) okresie, ale nie wynika z przedstawionych danych dla scalanego hasła; wybór "na zapas" bez oparcia w tabeli jest błędem formalnym i organizacyjnym (prowadzi do zbędnego przechowywania i zaburza jednolitość kwalifikacji).

Na egzaminie warto pamiętać: scalenie haseł nie może pogorszyć ochrony informacji i nie może skracać minimalnych okresów przechowywania. Najpierw odczytaj wszystkie kategorie dla klas objętych scaleniem w tabeli, a dopiero potem wskaż jedną kategorię dla wspólnego hasła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria B50 oznacza dokumentację niearchiwalną, którą należy przechowywać przez 50 lat (licząc zgodnie z zasadami przyjętymi w danej instrukcji kancelaryjnej/archiwalnej), a po upływie tego czasu może zostać przeznaczona do brakowania, jeśli nie ma innych przesłanek do dalszego przechowywania.
Scalanie klas to połączenie kilku dotychczasowych haseł/pozycji wykazu w jedno wspólne hasło. Po scaleniu trzeba ustalić jedną kategorię archiwalną i jedne zasady postępowania dla całego nowego hasła, tak aby nie powstały sprzeczności w kwalifikacji.
Stosuje się zasadę ostrożności: po scaleniu nie wolno przyjąć kategorii, która skracałaby wymagany okres przechowywania dla którejkolwiek części dokumentacji. W praktyce oznacza to wybór kategorii zapewniającej dłuższą retencję, jeżeli tabela wskazuje różne wartości.
Najkrótszy okres przechowywania może spowodować zbyt wczesne brakowanie dokumentów, które zgodnie z tabelą powinny być przechowywane dłużej. To błąd organizacyjny i merytoryczny, bo narusza spójność kwalifikacji archiwalnej i zwiększa ryzyko utraty potrzebnych informacji.
W typowym ujęciu kategorie z literą B odnoszą się do dokumentacji niearchiwalnej, a liczba wskazuje okres przechowywania. Różnica nie jest "kosmetyczna": przekłada się na realne decyzje o terminie brakowania, obciążenie magazynu, koszty przechowywania i bezpieczeństwo informacyjne jednostki.
Najpierw zidentyfikuj dokładne hasło oraz zakres spraw, potem sprawdź odpowiadający wiersz i kolumnę w tabeli. Zwracaj uwagę na dopiski o scaleniu/łączeniu klas. Na końcu porównaj okresy przechowywania i wybierz kategorię zgodną z tabelą oraz zasadą nieskracania retencji.
Najczęstsze błędy to: odczyt kategorii z sąsiedniego wiersza, pominięcie informacji o scaleniu, wybór "na oko" najczęściej spotykanej kategorii oraz mylenie kategorii z okresem przechowywania z innymi oznaczeniami w wykazie. Pomaga wolne, dwukrotne sprawdzenie tabeli.
Co do zasady kategoria powinna wynikać z wykazu/tabeli. Przyjęcie "wyższej na zapas" bez podstawy w danych może zaburzyć jednolitość wykazu i generować niepotrzebne koszty przechowywania. Jeśli są wątpliwości, należy je rozstrzygać w oparciu o obowiązujące w jednostce zasady i uzgodnienia archiwalne.
Scalanie pojawia się np. przy reorganizacji jednostki, zmianie zadań komórek organizacyjnych, wdrożeniu nowej instrukcji kancelaryjnej lub ujednolicaniu kilku podobnych haseł. Celem jest uproszczenie klasyfikacji, ale bez utraty kontroli nad kwalifikacją archiwalną i retencją.
Ćwicz na przykładach: odczyt haseł i kategorii z tabel, rozpoznawanie zakresu spraw oraz scenariusze scalenia. Warto robić krótkie notatki: jakie hasło, jakie klasy są łączone, jakie okresy przechowywania występują i jaka kategoria zapewnia brak skrócenia retencji.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Instrukcja kancelaryjna oraz instrukcja archiwalna obowiązująca w danej jednostce
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.2 dotyczące JRWA i kwalifikacji archiwalnej
  • Przykładowe jednolite rzeczowe wykazy akt (ćwiczenia: odczyt haseł i kategorii)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego