KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 8.
Na podstawie danych zawartych na szkicu oblicz wysokość punktu końcowego K projektowanego odcinka przewodu kanalizacyjnego.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z projektowaniem odcinka przewodu kanalizacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek i = -6‰ oznacza -0,006 m/m.
Różnica wysokości na d = 40,00 m: Δh = -0,006 × 40,00 = -0,24 m. Wysokość końca odcinka: Hk = Hp + Δh = 205,00 + (-0,24) = 204,76 m. Najczęstszy błąd to potraktowanie 6‰ jak 6%.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach z geodezji/inżynierii liniowej korzysta się z zależności między spadkiem a różnicą wysokości na odcinku. Kluczowe jest poprawne odczytanie jednostki: spadek podano w promilach (‰), a nie w procentach.

1‰ to jedna tysięczna, czyli 1‰ = 0,001. Zatem spadek -6‰ w zapisie dziesiętnym wynosi -0,006. Znak minus informuje, że w kierunku od punktu P do punktu K wysokość maleje.

Najpierw liczona jest różnica wysokości na długości d:

Δh = i × d

  • i = -0,006
  • d = 40,00 m

Stąd: Δh = -0,006 × 40,00 = -0,24 m. Otrzymana wartość jest logiczna (na 40 m, przy 6 mm na 1 m, spadek ma rząd kilku dziesiątych metra, a nie kilku metrów).

Następnie oblicza się rzędną punktu końcowego:

Hk = Hp + Δh

Hp = 205,00 m, więc Hk = 205,00 + (-0,24) = 204,76 m.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Wartość 202,60 m odpowiada typowemu błędowi jednostek: potraktowaniu 6‰ jako 6% (czyli 0,06), co daje spadek 2,40 m zamiast 0,24 m. Wyniki 181,00 m i 229,00 m są skrajnie niezgodne z danymi zadania i z kontrolą rzędu wielkości (przy 40 m i 6‰ nie da się uzyskać zmiany rzędu kilkunastu lub kilkudziesięciu metrów). W praktyce warto zawsze wykonać szybki "test sensowności": 6‰ to 6 mm na 1 m, więc na 40 m będzie to 240 mm, czyli 0,24 m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promil to jedna tysięczna całości: 1‰ = 0,001. Aby zamienić promile na zapis dziesiętny, dzielisz przez 1000, np. 6‰ = 6/1000 = 0,006. W praktyce 1‰ to też 1 mm na 1 m długości.
Stosuje się wzór Δh = i × d, gdzie i to spadek w zapisie dziesiętnym (np. -6‰ = -0,006), a d to długość w metrach. Wynik Δh otrzymujesz w metrach i dodajesz do wysokości początkowej, uwzględniając znak.
To dwie różne jednostki. 1% = 0,01, a 1‰ = 0,001, czyli promil jest 10 razy mniejszy od procenta. Błędne przyjęcie 6% zamiast 6‰ powoduje przeszacowanie spadku 10-krotnie i zaniżenie/zawyżenie rzędnych.
Minus oznacza, że w przyjętym kierunku (np. od P do K) wysokość maleje. W obliczeniach Δh będzie ujemne, więc wysokość końcowa Hk = Hp + Δh wyjdzie mniejsza niż Hp. To typowe dla odcinków o spadku w dół.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 6‰ to 6 mm na 1 m. Na 40 m daje 40 × 6 mm = 240 mm = 0,24 m. Jeśli wychodzi kilka metrów lub kilkanaście metrów różnicy, to najczęściej pomylono promile z procentami albo znak spadku.
Tak, to bardzo praktyczne. 1‰ = 1 mm/m. Czyli 6‰ to 6 mm na każdy metr długości. Potem zamieniasz mm na metry (dzielisz przez 1000), aby dodać/odjąć do rzędnej w metrach.
Najczęściej: (1) zamiana ‰ na % (10× błąd), (2) nieuwzględnienie znaku spadku, (3) brak kontroli jednostek (mm vs m), (4) wpisanie wyniku bez sprawdzenia, czy zmiana wysokości jest realistyczna dla podanej długości.
Promile są standardowe w zadaniach dotyczących profili podłużnych i obiektów liniowych, np. kanalizacja, drogi, rurociągi. Ułatwiają opis małych nachyleń na dłuższych odcinkach oraz szybkie przeliczanie na mm/m lub m/km.
Rzędna punktu końcowego pozwala wyznaczyć projektowaną niweletę i kontrolować głębokość ułożenia przewodu. Dzięki temu wykonawca wie, do jakiej wysokości ma doprowadzić wykop i jak ułożyć przewód, aby zachować wymagany spadek.
Ćwicz krótkie zadania: zamiana %/‰, liczenie Δh = i×d, praca ze znakami i kontrola sensowności wyniku. Pomaga też nawyk zapisywania jednostek przy każdej danej (m, ‰, mm/m), aby nie pomylić skali spadku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spadek i = -6‰ oznacza -0,006 m/m.Różnica wysokości na d = 40,00 m: Δh = -0,006 × 40,00 = -0,24 m.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Promil" – definicja 1‰ = 1/1000, https://pl.wikipedia.org/wiki/Promil (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Nachylenie" – zależność między nachyleniem a przyrostem/spadkiem na odcinku, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nachylenie (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji inżynieryjnej (profil podłużny, spadki, rzędne)
  • Zadania rachunkowe z niwelacji i obliczeń wysokościowych
  • Materiały szkolne z matematyki: procenty, promile, jednostki i kontrola rzędu wielkości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego