KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 6.
Na podstawie danych zawartych w nomogramie oblicz całkowitą stratę ciśnienia dla przyłącza gazowego o średnicy DN40, obciążeniu obliczeniowym 8 m³/h i długości 20 m.
Ilustracja przedstawia nomogram używany w technice gazownictwa do obliczania strat ciśnienia w przyłączach gazowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć całkowitą stratę ciśnienia, należy na nomogramie dobrać krzywą dla DN40, odczytać spadek dla obciążenia 8 m³/h i następnie uwzględnić długość odcinka 20 m zgodnie ze skalą nomogramu. Z poprawnego odczytu/interpolacji otrzymuje się wartość 40 Pa; pozostałe wyniki wynikają zwykle z odczytu z innej krzywej lub pomylenia skali.

Pełne wyjaśnienie:

Nomogram to graficzne narzędzie do szybkiego wyznaczania zależności między parametrami przepływu a stratami ciśnienia w przewodach. W zadaniu trzeba wyznaczyć całkowitą stratę ciśnienia dla przyłącza o średnicy DN40 przy obciążeniu 8 m³/h i długości 20 m, czyli w praktyce odczytać (lub odczytać i przeskalować) spadek ciśnienia odpowiadający tym trzem danym.

Jak poprawnie wykonać odczyt:

  • Najpierw identyfikuje się na nomogramie krzywą/obszar odpowiadający DN40 (nie innym średnicom).
  • Następnie na osi przepływu/obciążenia odnajduje się 8 m³/h i prowadzi odczyt do przecięcia z krzywą DN40.
  • Odczytaną wartość straty odnosi się do długości 20 m zgodnie z zasadą przyjętą w danym nomogramie (często jest to skala długości albo odczyt w przeliczeniu na jednostkę długości i potem przemnożenie).

Wynik 40 Pa jest zgodny z poprawnym przejściem przez nomogram dla wskazanych danych. Odpowiedzi rozbieżne, takie jak 22 Pa, 60 Pa i 66 Pa, zwykle pojawiają się, gdy:

  • odczyta się wartość z krzywej dla innej średnicy (np. mniejszej lub większej),
  • pomyli się skale jednostek lub wybierze niewłaściwą oś,
  • zastosuje się błędnie przeliczenie na długość (np. potraktuje się wartość "na metr" jako całkowitą albo odwrotnie),
  • zignoruje się konieczność interpolacji między kreskami siatki nomogramu.

Wskazówka egzaminacyjna: po odczycie warto wykonać kontrolę zdroworozsądkową: przy niezmienionej średnicy większy przepływ i większa długość powinny zwiększać stratę ciśnienia. Jeśli wynik jest "podejrzanie mały" albo "nienaturalnie duży", najczęściej oznacza to błąd skali lub wybór niewłaściwej krzywej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nomogram to wykres pozwalający szybko wyznaczać zależności między parametrami (np. średnicą, przepływem i długością) a stratą ciśnienia. W gazownictwie ułatwia wstępny dobór średnic przewodów i ocenę, czy spadek ciśnienia w przyłączu lub instalacji będzie akceptowalny.
Najpierw wybierz krzywą lub obszar dla właściwej średnicy DN. Następnie odnajdź wartość przepływu (m³/h) na odpowiedniej osi i prowadź odczyt do przecięcia z krzywą DN. Z punktu przecięcia odczytaj stratę ciśnienia na wskazanej skali, a potem uwzględnij długość zgodnie z opisem nomogramu.
Strata ciśnienia wynika głównie z oporów przepływu w przewodzie. Im dłuższy odcinek, tym większa suma oporów tarcia i tym większy spadek ciśnienia. W wielu ujęciach praktycznych strata jest w przybliżeniu proporcjonalna do długości, dlatego nomogramy często zawierają skalę długości lub podają stratę na jednostkę długości.
DN to średnica nominalna przewodu/armatury, używana jako umowny rozmiar do doboru elementów. DN40 wskazuje grupę wymiarową (rozmiar) przewodu, która wpływa na prędkość przepływu i opory hydrauliczne. W zadaniach z nomogramem wybór właściwej krzywej DN jest kluczowy, bo inna średnica daje inną stratę.
Najczęstsze błędy to: odczyt z krzywej dla innej średnicy, pomylenie osi lub jednostek, brak interpolacji między podziałkami, a także błędne uwzględnienie długości (np. potraktowanie wartości "na metr" jako całkowitej). Pomaga prowadzenie odczytu linijką i sprawdzenie, czy trend wyniku jest logiczny.
To różne jednostki tego samego wielkości (ciśnienia), ale o innej skali. Dlatego na egzaminie trzeba pilnować, w jakiej jednostce podano odpowiedzi i w jakiej skali jest nomogram. Jeśli nomogram podaje wynik w innej jednostce niż odpowiedzi, konieczne jest przeliczenie przed wyborem wyniku.
Zrób kontrolę jakości: dla tej samej średnicy większy przepływ lub większa długość powinny zwiększać stratę. Dla większej średnicy (przy tym samym przepływie i długości) strata zwykle maleje. Jeśli Twój wynik łamie te zależności, prawdopodobnie wybrałeś złą krzywą albo odczytałeś wartość z niewłaściwej skali.
Nomogram stosuje się do szybkich szacunków na etapie koncepcji, doboru wstępnego lub weryfikacji, gdy nie wykonuje się jeszcze pełnych obliczeń. Jest przydatny na budowie, w przygotowaniu oferty i w nauce. Do dokumentacji projektowej często wykonuje się także obliczenia bardziej szczegółowe, zależnie od wymagań i przyjętych danych.
Obciążenie obliczeniowe w m³/h oznacza obliczeniowy strumień objętości gazu, jaki ma przepływać przez przyłącze przy założonych warunkach. W nomogramie jest to punkt wejściowy do odczytu spadku ciśnienia. Błąd polega często na podstawieniu innej wielkości (np. mocy) zamiast przepływu.
Ćwicz odczyt na wielu przykładach: różne DN, przepływy i długości. Zawsze wykonuj te same kroki: wybór krzywej DN, odczyt dla przepływu, uwzględnienie długości, kontrola sensowności wyniku. Warto też trenować interpolację i pilnować jednostek, bo to najczęstsze źródła pomyłek.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby wyznaczyć całkowitą stratę ciśnienia, należy na nomogramie dobrać krzywą dla DN40, odczytać spadek dla obciążenia 8 m³/h i następnie uwzględnić długość odcinka 20 m zgodnie ze skalą nomogramu.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki (przepływ w przewodach i straty ciśnienia)
  • Instrukcje i tabele/nomogramy stosowane w projektowaniu instalacji gazowych (z kursu/organizacji szkolącej)
  • Zadania treningowe z odczytu nomogramów dla różnych DN, przepływów i długości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego