KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2024 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ, przy jakiej powierzchni uprawy ziemniaków racjonalny jest zakup 2-rzędowego, przyczepianego kombajnu do zbioru ziemniaków.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wskaźników racjonalnego doboru maszyn do zbioru ziemniaków.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Racjonalność zakupu wyznacza się na podstawie tabeli, porównując koszty/korzyści zakupu kombajnu z alternatywą (np. usługą) w zależności od areału. Z odczytu progu granicznego dla 2‑rzędowego kombajnu przyczepianego wynika, że opłacalność zaczyna się przy 11 ha, a mniejsze wartości nie spełniają warunku z tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy decyzji inwestycyjnej w gospodarstwie: od jakiej powierzchni uprawy ziemniaków uzasadniony (racjonalny ekonomicznie) staje się zakup 2‑rzędowego, przyczepianego kombajnu.

W tego typu zadaniach kluczowe jest rozumienie, że "racjonalny zakup" zwykle oznacza przekroczenie progu opłacalności, czyli takiej skali produkcji (tu: liczby hektarów), przy której:

  • koszt jednostkowy zbioru własną maszyną staje się konkurencyjny wobec alternatywy (np. usługi), albo
  • roczne koszty stałe (amortyzacja, ubezpieczenie, garażowanie, odsetki) rozkładają się na tyle hektarów, że całkowity koszt na 1 ha spada do akceptowalnego poziomu.

Tabela (załączona w materiale zadania) zawiera gotowe wartości progowe lub zestawienie kosztów dla różnych areałów. Poprawne rozwiązanie polega na:

  1. wybraniu w tabeli wariantu: kombajn 2‑rzędowy przyczepiany,
  2. odnalezieniu wiersza/kolumny opisującej powierzchnię, od której zakup jest racjonalny (próg),
  3. przepisaniu tej wartości do odpowiedzi.

Odpowiedź "11 ha" jest poprawna, bo w tabeli odpowiada ona wskazanemu progowi racjonalności zakupu dla danego typu kombajnu.

Pozostałe propozycje (7 ha, 8 ha, 9 ha) są błędne, ponieważ leżą poniżej progu wynikającego z danych tabelarycznych. Typowy błąd polega na odczytaniu wartości z niewłaściwej kolumny (np. inny typ kombajnu) lub pomyleniu "opłacalności zakupu" z "minimalnym areałem, aby wykonać zabieg w terminie".

W praktyce pamiętaj: im droższa i bardziej wyspecjalizowana maszyna, tym większy areał jest potrzebny, aby była dostatecznie wykorzystana i ekonomicznie uzasadniona.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej chodzi o próg opłacalności: taki areał (ha), przy którym zakup własnej maszyny zaczyna być ekonomicznie uzasadniony w porównaniu z alternatywą (np. usługą lub inną technologią). W praktyce wynika to z rozłożenia kosztów stałych na większą liczbę hektarów.
Najpierw wybierz w tabeli właściwy wariant sprzętu (tu: 2‑rzędowy, przyczepiany). Następnie znajdź pole opisujące minimalną powierzchnię lub powierzchnię racjonalną zakupu. Odczytana wartość hektarów jest odpowiedzią.
Powierzchnia w ha określa, ile pracy wykona maszyna w sezonie. Im większy areał, tym bardziej "rozcieńczają się" koszty stałe (amortyzacja, utrzymanie) i tym niższy jest koszt na 1 ha. Przy małym areale zakup bywa nieuzasadniony.
Tak. Próg zależy od cen paliwa, kosztów serwisu, cen usług, oprocentowania, wartości maszyny i jej wykorzystania. Dlatego zadania oparte na tabelach mogą być nieaktualne, jeśli tabela pochodzi z innego okresu rynkowego niż obecny.
Do kosztów stałych zalicza się m.in. amortyzację (zużycie wartości maszyny), ubezpieczenie, przechowywanie, odsetki od kapitału oraz część kosztów przeglądów niezależnych od liczby hektarów. To one "wymuszają" większy areał, by zakup był racjonalny.
Koszty zmienne to te zależne od wykonanej pracy: paliwo, smary, części eksploatacyjne, bieżące naprawy związane z intensywnością użytkowania oraz robocizna. W tabelach opłacalności często porównuje się sumę kosztów stałych i zmiennych w przeliczeniu na 1 ha.
To typowe wartości "z dołu skali", więc wiele osób intuicyjnie wybiera mniejszą liczbę, zakładając, że każda mechanizacja się opłaca. To błąd intuicji ekonomicznej: przy zbyt małym areale koszty stałe na 1 ha są wysokie i tabela zwykle wskazuje większy próg.
Jeśli polecenie brzmi "na podstawie danych zawartych w tabeli określ…", najczęściej nie trzeba liczyć od zera, tylko prawidłowo odczytać i zinterpretować wpis z tabeli. Obliczenia pojawiają się, gdy trzeba samodzielnie wyznaczyć koszt lub punkt graniczny.
Poza kosztami liczą się też: terminowość zbioru, dostępność usług w okolicy, ryzyko pogodowe, jakość zbioru, potrzeby logistyczne gospodarstwa oraz możliwość świadczenia usług dla innych. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle upraszcza się to do kryterium z tabeli.
Ćwicz czytanie tabel i wykresów: sprawdzaj nagłówki kolumn, jednostki (ha, zł/ha), typ maszyny oraz to, czy pytanie dotyczy progu minimalnego czy maksymalnego. Pomaga też powtórka pojęć: amortyzacja, koszty stałe, koszty zmienne, opłacalność usług.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Racjonalność zakupu wyznacza się na podstawie tabeli, porównując koszty/korzyści zakupu kombajnu z alternatywą (np. usługą) w zależności od areału."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ekonomiki i mechanizacji rolnictwa (koszty użytkowania maszyn)
  • Zadania treningowe z interpretacji tabel kosztów i progów opłacalności
  • Instrukcje/opracowania dotyczące organizacji zbioru ziemniaków i doboru kombajnów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego