KWALIFIKACJA TKO3 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 34.
Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż wymaganą wartość luzu przy naprawie prowizorycznej szyny, jeżeli jej temperatura wynosi 3°C.
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami luzów przy naprawie prowizorycznej szyny, zgodnie z Instrukcją Id-1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W naprawie prowizorycznej szyny wymagany luz dobiera się z tabeli w zależności od temperatury szyny, aby skompensować rozszerzalność cieplną stali. Dla temperatury 3°C z tabeli odpowiada luz 12 mm. Pozostałe wartości nie pasują do odczytu dla tej temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość luzu przy naprawie prowizorycznej szyny jest powiązana z temperaturą szyny, ponieważ stal zmienia długość wraz ze zmianą temperatury. Im wyższa temperatura, tym większa tendencja do wydłużania się elementów i tym bardziej istotne jest, aby rozwiązanie tymczasowe nie powodowało niepożądanych naprężeń lub "zablokowania" pracy materiału.

W tym zadaniu nie wykonuje się obliczeń. Kluczowa umiejętność polega na poprawnym odczycie z tabeli wartości przypisanej do temperatury 3°C. Zgodnie z danymi tabelarycznymi dla 3°C wymagana wartość luzu wynosi 12 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? Ponieważ są to inne wartości z tej samej tabeli, odpowiadające innym temperaturom (lub innym warunkom ujętym w tabeli). Wybranie 14 mm, 16 mm lub 17 mm oznaczałoby odczytanie danych z niewłaściwego miejsca (np. sąsiedniego wiersza/kolumny) albo pomylenie warunku temperaturowego.

  • Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy odczytujesz tabelę dla temperatury szyny (jeśli tak podano w zadaniu), a nie temperatury powietrza, oraz czy nie przesunąłeś się o jeden wiersz.
  • Wskazówka praktyczna: w pracy zawodowej takie tabele stosuje się po to, by ujednolicić decyzje w terenie i ograniczyć ryzyko błędów wynikających z intuicji. Warto wyrabiać nawyk weryfikacji odczytu "wstecz": czy przy tej temperaturze wynik jest logiczny w kontekście rozszerzalności cieplnej.

Odpowiedź 12 mm jest więc poprawna, bo jest bezpośrednim odczytem z tabeli dla 3°C.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz to celowo pozostawiona szczelina/odstęp (podawany w mm) stosowany w rozwiązaniu tymczasowym, aby elementy stalowe mogły "pracować" przy zmianach temperatury. Jego wartość dobiera się według tabel lub wytycznych technologicznych.
Ponieważ stal rozszerza się przy wzroście temperatury i kurczy przy spadku. Zbyt mały luz w wyższej temperaturze może powodować wzrost naprężeń i problemy eksploatacyjne, a zbyt duży może pogorszyć warunki pracy połączenia tymczasowego.
Najpierw znajdź w tabeli pozycję odpowiadającą temperaturze 3°C (wiersz lub kolumnę zgodnie z układem tabeli), a następnie odczytaj przypisaną wartość luzu. Zadbaj, by nie przesunąć się o jedno pole i by nie pomylić nagłówków.
Zwykle nie. To zadanie typu "odczyt z tabeli": wynik wynika bezpośrednio z danych. Obliczenia byłyby potrzebne tylko wtedy, gdyby tabela wymagała przeliczeń lub interpolacji, a to musiałoby być jasno opisane w treści polecenia.
Najczęstsze to: pomylenie wiersza z kolumną, odczyt wartości z sąsiedniej temperatury, nieuwzględnienie jednostek (mm), a także przyjęcie temperatury powietrza zamiast temperatury szyny. Pomaga zaznaczenie palcem nagłówków i sprawdzenie odczytu "drugi raz".
Gdy trzeba szybko przywrócić przejezdność lub ograniczyć skutki uszkodzenia do czasu wykonania naprawy docelowej. Rozwiązanie prowizoryczne powinno być zgodne z procedurami utrzymaniowymi i zapewniać bezpieczeństwo ruchu w określonych warunkach.
Nie zawsze. Szyna może mieć inną temperaturę niż powietrze (np. nagrzewanie od słońca lub wychłodzenie w nocy). Jeśli zadanie mówi o temperaturze szyny, należy przyjąć dokładnie tę wielkość, bo od niej zależy dobór luzu według tabeli.
Bo tabela zwykle zawiera stopniowe zmiany wartości wraz z temperaturą, więc sąsiednie pozycje różnią się o kilka milimetrów. To celowy zabieg testowy: sprawdza dokładność odczytu, a nie "wyczucie". Dlatego trzeba pracować metodycznie.
Pomocna jest kontrola logiczna: przy wyższej temperaturze zwykle potrzebujesz warunku, który nie będzie blokował rozszerzania stali, a przy niższej – który nie spowoduje nadmiernej szczeliny. To nie zastąpi tabeli, ale może wykryć rażący błąd odczytu.
Ćwicz na krótkich zadaniach: odczyt wiersz/kolumna, kontrola jednostek, zapisywanie wyniku z jednostką oraz szybkie sprawdzanie, czy nie pomyliłeś nagłówków. Dobrą metodą jest "podwójny odczyt" i porównanie z sąsiednimi wartościami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w naprawie prowizorycznej szyny wymagany luz dobiera się z tabeli w zależności od temperatury szyny, aby skompensować rozszerzalność cieplną stali.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z budowy i utrzymania nawierzchni kolejowej (tabele zależności termicznych)
  • Podstawy fizyki technicznej: rozszerzalność cieplna stali
  • Zadania treningowe z odczytu danych z tabel i wykresów w kontekście robót torowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego