KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 37.
Na podstawie diagramu czasowego, określ jaką reakcję na wyjściu Q przerzutnika JK spowodowało podanie stanu wysokiego na wejście J (C↑, J=1, K=0).
Ilustracja przedstawia diagram czasowy, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla mechatroników, kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla przerzutnika JK wyzwalanego zboczem narastającym, kombinacja J=1 i K=0 w chwili C↑ powoduje funkcję SET, czyli ustawienie wyjścia. W efekcie po zboczu zegara na Q pojawia się (lub utrzymuje) stan wysoki, niezależnie od wcześniejszego stanu.

Pełne wyjaśnienie:

Przerzutnik JK jest elementem sekwencyjnym, którego wyjście Q zmienia się synchronicznie, czyli w ściśle określonym momencie związanym z zegarem (w treści: C↑, zbocze narastające). O tym, co stanie się z Q po zboczu, decyduje para wejść J i K odczytana w tym momencie.

Dla standardowego przerzutnika JK obowiązują typowe przypadki:

  • J=0, K=0 – podtrzymanie (brak zmiany stanu),
  • J=1, K=0 – ustawienie (SET), czyli Q=1,
  • J=0, K=1 – wyzerowanie (RESET), czyli Q=0,
  • J=1, K=1 – przełączenie (TOGGLE), czyli zmiana na stan przeciwny.

W zadaniu podano dokładnie warunek: C↑, J=1, K=0. Oznacza to, że na zboczu zegara przerzutnik wykona operację SET. Zatem poprawna jest odpowiedź: "Pojawienie się stanu wysokiego."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Podtrzymanie stanu poprzedniego." – dotyczy sytuacji J=0, K=0, a nie J=1, K=0.
  • "Pojawienie się stanu niskiego." – odpowiada funkcji RESET, czyli przypadkowi J=0, K=1.
  • "Zmianę stanu na przeciwny." – jest charakterystyczna dla trybu TOGGLE, gdy J=1, K=1.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pamiętasz tylko jedną regułę, zapamiętaj mapowanie "10 = SET, 01 = RESET, 11 = TOGGLE, 00 = HOLD" (kolejność JK). To pozwala szybko przejść od wejść do zachowania wyjścia Q.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
C↑ oznacza zbocze narastające sygnału zegarowego. W przerzutniku wyzwalanym zboczem stan wejść J i K jest "próbkowany" właśnie w tej chwili, a zmiana na wyjściu Q następuje po tym zboczu, a nie w dowolnym momencie trwania poziomu.
Dla kombinacji J=1, K=0 przerzutnik JK wykonuje funkcję SET, czyli ustawia wyjście: po aktywnym zboczu zegara na Q pojawia się stan wysoki (Q=1). W praktyce jest to odpowiednik "zapisania jedynki".
Przy J=0 i K=0 układ nie dostaje polecenia ani ustawienia, ani wyzerowania, ani przełączenia. Na zboczu zegara realizuje więc tryb HOLD, czyli podtrzymanie poprzedniego stanu Q. To klasyczny tryb "pamiętaj co było".
Kombinacja J=0, K=1 oznacza funkcję RESET. Po aktywnym zboczu zegara wyjście Q zostaje wyzerowane, czyli przyjmuje stan niski (Q=0). To odpowiada "zapisaniu zera" w elemencie pamiętającym.
Przełączenie (tryb TOGGLE) występuje wtedy, gdy J=1 i K=1 w chwili aktywnego zbocza zegara. Wtedy Q zmienia się na przeciwne: z 0 na 1 lub z 1 na 0. To zachowanie bywa wykorzystywane w licznikach.
Pomaga skrót: 00=HOLD, 10=SET, 01=RESET, 11=TOGGLE (kolejność: JK). Na arkuszu często wystarczy odczytać J i K w chwili zbocza i dopasować do tej czwórki przypadków.
Tak. Dla J=1, K=0 przerzutnik jest ustawiany na 1. Jeśli Q było już równe 1, to po zboczu nadal będzie 1 (czyli "pojawi się/utrzyma się" stan wysoki). Na testach zwykle opisuje się to jako ustawienie Q=1.
Najpierw znajdź aktywne zbocza zegara (np. narastające). Dla każdego zbocza odczytaj wartości J i K tuż w jego okolicy, a potem wyznacz nowy stan Q po zboczu według tabeli JK. Między zboczami Q nie zmienia się (pomijając wejścia asynchroniczne).
Najczęstsze to: mylenie trybu SET z HOLD, automatyczne wybieranie "zmiany na przeciwny" bez sprawdzenia, czy J=K=1, oraz ignorowanie faktu, że zmiana zachodzi na zboczu, a nie w całym czasie trwania stanu wysokiego zegara.
Układy sekwencyjne pojawiają się w sterowaniu krokami procesu, blokadach bezpieczeństwa, prostych licznikach impulsów z czujników, interfejsach sygnałowych i modułach sterujących. Zrozumienie przerzutników pomaga diagnozować, czemu sygnał "zatrzaskuje się" w stanie 0/1.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla przerzutnika JK wyzwalanego zboczem narastającym, kombinacja J=1 i K=0 w chwili C↑ powoduje funkcję SET, czyli ustawienie wyjścia."

Źródła:

  • Texas Instruments, "SN74LS76A Dual JK Flip-Flop with Preset and Clear" (datasheet) – tabela funkcji JK, https://www.ti.com/lit/ds/symlink/sn74ls76a.pdf (dostęp: 2026-02-18)
  • Nexperia, "74HC109; 74HCT109 Dual JK flip-flop" (datasheet) – opis funkcji J/K i wyzwalania zegarem, https://assets.nexperia.com/documents/data-sheet/74HC_HCT109.pdf (dostęp: 2026-02-18)
  • All About Circuits, "JK Flip-Flop" – opis działania i przypadków wejść J/K, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-10/jk-flip-flops/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy techniki cyfrowej: przerzutniki RS, JK, D, T oraz przebiegi czasowe
  • Noty katalogowe układów scalonych JK (np. 74HC109/74LS76) – opis funkcji i timingi
  • Ćwiczenia: wyznaczanie Q(t) z diagramów czasowych dla różnych kombinacji J/K

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego