KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 6.
Na podstawie fragmentu karty katalogowej silników w obudowie aluminiowej serii 3Sg określ, jaka jest wartość momentu rozruchowego silnika o mocy Pn = 1,5 kW i napięciu Un = 400 V
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi technicznymi dotyczącymi silników elektrycznych w obudowie aluminiowej serii 3Sg.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment rozruchowy należy odczytać bezpośrednio z fragmentu karty katalogowej dla silnika o parametrach Pn=1,5 kW oraz Un=400 V. Dla tego zestawu danych w tabeli odpowiada wartość 30,8 Nm. Pozostałe liczby odnoszą się do innych wariantów/pozycji tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu sprawdzana jest umiejętność pracy z dokumentacją techniczną producenta, czyli z kartą katalogową silnika. Kluczowe jest to, że pytanie nie prosi o obliczanie momentu ze wzorów, tylko o odczyt parametru z tabeli.

Aby poprawnie wybrać wartość momentu rozruchowego, należy:

  • zidentyfikować w tabeli wiersz odpowiadający mocy znamionowej Pn=1,5 kW,
  • następnie wybrać kolumnę (lub wariant) dla napięcia znamionowego Un=400 V,
  • odczytać pole opisane jako moment rozruchowy (w Nm), a nie moment znamionowy ani maksymalny.

Odpowiedź "30,8 Nm" jest właściwa, ponieważ odpowiada dokładnie przecięciu wymaganego wiersza (1,5 kW) i właściwej kolumny (400 V) w rubryce momentu rozruchowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "15,4 Nm" – typowy błąd polega na odczytaniu wartości z innej rubryki (np. innego napięcia, innej wielkości silnika albo innego rodzaju momentu). W praktyce wynika to z pominięcia nagłówków kolumn.
  • "ll,4 Nm" – dodatkowo może wprowadzać w błąd literówka; niezależnie od zapisu taka wartość nie odpowiada właściwemu polu tabeli dla zadanych Pn i Un. Częsty mechanizm błędu to "dopasowanie" wartości do oczekiwań bez sprawdzenia nagłówka.
  • "34,2 Nm" – bywa wybierane na zasadzie intuicji "większy moment rozruchowy jest lepszy", jednak w zadaniu liczy się zgodność z dokumentacją dla konkretnego wariantu silnika, a nie wybór największej liczby.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach katalogowych zawsze najpierw zaznacz w treści, jakie są dane wejściowe (tu: Pn i Un), a potem w tabeli czytaj nagłówki kolumn od góry. To ogranicza pomyłki wynikające z przestawienia parametrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment rozruchowy to moment, jaki silnik może wytworzyć w chwili startu (przy prędkości bliskiej zeru). Jest ważny, bo decyduje, czy napęd ruszy z obciążeniem. W kartach katalogowych podaje się go zwykle w niutonometrach (Nm) lub jako krotność momentu znamionowego.
Najpierw znajdź wiersz dla mocy znamionowej (np. 1,5 kW), potem kolumnę dla napięcia znamionowego (np. 400 V). Następnie odczytaj wartość w rubryce opisanej jako moment rozruchowy. Uważaj, aby nie pomylić jej z momentem znamionowym lub maksymalnym.
To różne stany pracy silnika. Moment znamionowy dotyczy pracy ustalonej przy parametrach znamionowych, moment rozruchowy dotyczy startu, a maksymalny opisuje granicę przeciążenia, zanim silnik "zgubi" prędkość. Każdy z nich ma inne znaczenie przy doborze i uruchamianiu napędu.
Nie zawsze musi być większy, bo zależy od konstrukcji silnika i warunków rozruchu. W wielu zastosowaniach dąży się do tego, aby moment rozruchowy był wystarczająco wysoki, by pokonać moment obciążenia na starcie. Dlatego zawsze trzeba sprawdzać dane konkretnego modelu w dokumentacji producenta.
Najczęstsze pomyłki to odczyt z niewłaściwej kolumny (np. innego napięcia), pomylenie rodzaju momentu (rozruchowy vs znamionowy), nieuwzględnienie jednostek oraz przeoczenie dopisków w nagłówkach tabeli. Pomaga czytanie tabeli "od nagłówka do pola", bez zgadywania po wartościach.
Porównaj moment rozruchowy silnika z momentem wymaganym przez obciążenie przy rozruchu. Jeśli moment obciążenia na starcie jest większy niż moment rozruchowy silnika, napęd może nie ruszyć lub będzie startował zbyt długo. W praktyce uwzględnia się też bezwładność i sposób rozruchu.
Rozruch gwiazda-trójkąt stosuje się, aby ograniczyć prąd rozruchowy w sieci, ale ma to skutek uboczny: moment rozruchowy jest wtedy mniejszy niż przy rozruchu bezpośrednim. Dlatego taka metoda nadaje się głównie do napędów lekkich na starcie (np. niektóre wentylatory), a nie do ciężkich rozruchów.
Pn to moc znamionowa silnika (wartość, jaką może oddawać w pracy ciągłej w warunkach znamionowych). Un to napięcie znamionowe zasilania. W kartach katalogowych te parametry prowadzą do właściwego wariantu wykonania i pozwalają odczytać inne dane, np. prąd i momenty.
Tak, w pracy ustalonej można wyznaczać moment z zależności między mocą a prędkością kątową, ale dotyczy to zwykle momentu roboczego (znamionowego), a nie rozruchowego. Moment rozruchowy zależy od charakterystyki silnika i warunków zasilania, więc najpewniej bierze się go z danych producenta.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie danych w tabelach: moc, napięcie, prąd, sprawność, cos φ, momenty. Rób to na różnych przykładach kart katalogowych, bo układ tabel bywa różny. Na egzaminie najważniejsze jest czytanie nagłówków i jednostek oraz konsekwentne dopasowanie wiersza i kolumny.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Moment rozruchowy należy odczytać bezpośrednio z fragmentu karty katalogowej dla silnika o parametrach Pn=1,5 kW oraz Un=400 V."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moment obrotowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_obrotowy (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Silnik indukcyjny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-03-04)
  • The Engineering ToolBox: "Torque" — https://www.engineeringtoolbox.com/torque-d_178.html (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw maszyn elektrycznych (silniki indukcyjne i ich parametry)
  • Instrukcje producentów silników i przykładowe karty katalogowe (tabele parametrów)
  • Materiały dydaktyczne z czytania dokumentacji technicznej (tabele, wykresy, oznaczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego