KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 2.
Na podstawie ilustracji odczytaj wartość pomiaru wykonanego suwmiarką
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe używane do dokładnych pomiarów długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości z podziałki głównej (pełne milimetry) oraz części ułamkowej wskazanej przez noniusz (kreska noniusza pokrywająca się z kreską skali). Poprawny wynik to 15,30 mm, a pozostałe wartości wynikają z dopasowania niewłaściwej kreski noniusza.

Pełne wyjaśnienie:

Wynik pomiaru suwmiarką odczytuje się zawsze w dwóch krokach: z podziałki głównej oraz z noniusza. Najpierw ustala się, ile pełnych milimetrów (i ewentualnie 0,5 mm) wskazuje zero noniusza na skali głównej. Następnie dopasowuje się kreskę noniusza, która najdokładniej pokrywa się z kreską skali głównej — to daje część ułamkową (np. 0,10; 0,05; 0,02 mm zależnie od typu noniusza pokazanej suwmiarki).

Odpowiedź "15,30 mm" jest poprawna, ponieważ wynika z prawidłowego zsumowania: wartości bazowej z podziałki głównej oraz dodatku z noniusza odpowiadającego kresce, która na ilustracji jest w idealnym pokryciu ze skalą główną. Taki odczyt jest standardową metodą pracy w pomiarach warsztatowych i kontrolnych.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo odpowiadają typowym pomyłkom podczas odczytu:

  • "15,15 mm" — zwykle wynika z dobrania kreski noniusza "na oko" (prawie pokrywa się), albo z pomylenia wartości działki (np. 0,05 vs 0,10).
  • "15,35 mm" — często jest skutkiem przesunięcia o jedną–dwie działki noniusza (nieuwaga przy liczeniu) lub błędnego założenia, że pokrywa się inna kreska.
  • "15,40 mm" — to typowy efekt odczytu z niewłaściwej kreski noniusza lub mylenia, gdzie znajduje się "zero" noniusza względem skali głównej.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odczytaj pełne milimetry z podziałki głównej, a dopiero potem szukaj jednej kreski noniusza, która pokrywa się idealnie. Jeśli dwie kreski wydają się podobnie dopasowane, zwykle oznacza to błąd obserwacji (np. paralaksę) albo zbyt szybkie założenie wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry z podziałki głównej przy zerze noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się ze skalą główną i dodaj jej wartość (zależną od typu noniusza). Wynik zapisz w mm z właściwą dokładnością.
Noniusz to pomocnicza skala na suwaku, która pozwala odczytać część ułamkową milimetra. Dzięki niemu suwmiarka ma większą rozdzielczość niż zwykła linijka, a pomiar może być np. do 0,1 mm, 0,05 mm lub 0,02 mm (zależnie od modelu).
Na ilustracji łatwo o paralaksę i wrażenie, że "prawie" kilka kresek pasuje. Trzeba szukać tej jednej kreski noniusza, która pokrywa się najdokładniej. Pomaga powiększenie obrazu i odczyt etapami: najpierw mm, potem część z noniusza.
Najczęstsze błędy to: pominięcie noniusza (odczyt tylko mm), wybranie niewłaściwej kreski "na oko", policzenie działek od złego miejsca oraz pomylenie wartości działki (np. przyjęcie 0,1 mm zamiast 0,05 mm). Każdy z nich daje wynik bliski, ale błędny.
Zamknij szczęki pomiarowe i sprawdź, czy zero noniusza pokrywa się z zerem skali głównej (w suwmiarce analogowej) albo czy wyświetlacz pokazuje 0,00 (w cyfrowej). Jeśli nie, pomiar będzie obarczony stałym błędem i wynik w teście może nie pasować do odpowiedzi.
Nie. Suwmiarka pozwala mierzyć wymiary zewnętrzne (szczęki dolne), wewnętrzne (szczęki górne) oraz głębokość (pręt głębokościomierza). W praktyce obsługowej przydaje się do wielu kontroli wymiarów elementów osprzętu i montażu.
Zapis powinien odpowiadać rozdzielczości przyrządu z ilustracji. Jeśli noniusz wskazuje setne lub dwusetne milimetra, wynik podaj z odpowiednią liczbą miejsc po przecinku (np. 15,30 mm). Nie dopisuj większej dokładności niż umożliwia skala.
Mikrometr wybiera się, gdy potrzebna jest większa dokładność i powtarzalność (np. kontrola bardzo małych tolerancji). Suwmiarka jest szybsza i bardziej uniwersalna, ale zwykle mniej dokładna. W testach rozpoznasz to po typie przyrządu na rysunku.
To celowy zabieg: ma sprawdzić, czy potrafisz prawidłowo dopasować kreskę noniusza, a nie tylko "zgadnąć" przybliżenie. Różnice rzędu 0,05–0,15 mm wynikają z przesunięcia o 1–3 działki noniusza albo z błędnego odczytu podziałki głównej.
Wydrukuj lub otwórz zestaw ilustracji z różnymi ustawieniami suwaka i wykonuj odczyt w dwóch krokach: mm i noniusz. Potem porównuj z kluczem. Dobrą metodą jest też pomiar realnych elementów i zapisywanie wyników, by wyrobić nawyk dokładnego dopasowania kresek.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odczyt z suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości z podziałki głównej (pełne milimetry) oraz części ułamkowej wskazanej przez noniusz (kreska noniusza pokrywająca się z kreską skali).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Vernier scale" – https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe/laboratoryjne z metrologii warsztatowej w szkole
  • Karty pracy: odczyt z suwmiarki (różne typy noniusza) – zestawy zadań
  • Podręczniki i skrypty z podstaw pomiarów warsztatowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego