KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 9.
Na podstawie informacji zawartych w tabeli “Przykładowe rodzaje i kategorie gruntów" określ maksymalną masę nasypu z wilgotnego piasku, o objętości 5 m3.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla operatora maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć maksymalną masę nasypu, należy z tabeli odczytać maksymalną masę objętościową (gęstość) wilgotnego piasku, a następnie obliczyć m = ρ · V dla V = 5 m3. Daje to wynik 9,0 ton, zgodny z mnożeniem i jednostkami.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na przeliczeniu objętości nasypu na jego masę z wykorzystaniem danych tabelarycznych dla konkretnego gruntu. Kluczowa jest zależność:

m = ρ · V, gdzie: ρ – masa objętościowa (gęstość) gruntu w danym stanie (tu: wilgotny piasek), V – objętość.

Najpierw należy z tabeli "Przykładowe rodzaje i kategorie gruntów" wybrać wiersz odpowiadający wilgotnemu piaskowi. Ponieważ pytanie wymaga wartości maksymalnej, trzeba odczytać wartość maksymalną (jeśli tabela podaje zakres) albo wartość oznaczoną jako maksymalna/większa dla tego gruntu.

Następnie wykonuje się proste działanie mnożenia dla podanej objętości 5 m3. W praktyce w takich zadaniach wynik jest wyrażany w tonach, więc należy zachować spójność jednostek (np. gdy ρ jest w t/m3, to po przemnożeniu przez m3 otrzymujemy t).

Odpowiedź "9,0 ton." jest poprawna, bo odpowiada sytuacji, w której z tabeli przyjęto maksymalną wartość masy objętościowej wilgotnego piasku, a następnie przemnożono ją przez 5 m3 (co daje łącznie 9,0 t).

Pozostałe odpowiedzi są typowymi wynikami błędów:

  • "5,0 ton." często wynika z błędnego założenia, że 1 m3 "waży" 1 tonę albo z pomylenia danych dla innego gruntu/stanu wilgotności.
  • "5,5 tony." może być skutkiem odczytu wartości minimalnej lub średniej zamiast maksymalnej, albo błędu w doborze wiersza w tabeli.
  • "8,0 ton." bywa efektem przyjęcia wartości nie-maksymalnej (np. uśrednionej) lub zaokrągleń na nieprawidłowym etapie.

Na egzaminie warto zawsze podkreślić w treści słowa typu maksymalna/minimalna oraz sprawdzić jednostki: czy tabela podaje t/m3, kg/m3 czy inną wielkość. To minimalizuje ryzyko pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Masa objętościowa (gęstość) gruntu mówi, ile masy przypada na jednostkę objętości (np. t/m3 lub kg/m3). Służy do przeliczania objętości urobku/nasypu na masę, co jest kluczowe przy transporcie, doborze ładowności i ocenie obciążeń od nasypów.
Stosuje się wzór m = ρ · V. Najpierw dobierz ρ z tabeli dla właściwego rodzaju i stanu gruntu (np. wilgotny piasek), potem pomnóż przez objętość V. Dopilnuj jednostek: jeśli ρ jest w t/m3, a V w m3, to masa wyjdzie w tonach.
"Maksymalną" oznacza, że nie wystarczy dowolna wartość z tabeli. Jeśli tabela podaje zakres (min–max), trzeba wziąć górną wartość. Jeżeli podaje kilka kategorii, wybierz tę o największej masie objętościowej dla wskazanego gruntu.
Najczęściej spotkasz kg/m3 lub t/m3 dla masy objętościowej oraz kN/m3 dla ciężaru objętościowego. Na egzaminie łatwo je pomylić, dlatego zawsze sprawdzaj symbol jednostki w tabeli i dopiero potem wykonuj obliczenia.
Tak. Zawartość wody w porach zmienia masę przypadającą na tę samą objętość. Dlatego w tabelach rozróżnia się stan suchy, wilgotny, a czasem nasycony. W zadaniu trzeba użyć dokładnie tego wiersza/kolumny, który odpowiada stanowi "wilgotny".
Najczęściej: (1) wybór wartości minimalnej zamiast maksymalnej, (2) pomylenie rodzaju gruntu (piasek vs pospółka), (3) pomylenie jednostek (kg/m3 z t/m3), (4) pominięcie mnożenia przez objętość. Pomaga zapisanie wzoru i kontrola jednostek.
Przy planowaniu transportu urobku (dobór wywrotki/wozidła i liczby kursów), przy organizacji odkładu, a także przy ocenie, czy nie dojdzie do przeciążenia sprzętu. To wpływa na bezpieczeństwo pracy, ekonomię robót i terminowość wykonania zadania.
Wykonaj szybkie oszacowanie: dla gruntów mineralnych 1 m3 zwykle waży wyraźnie więcej niż 1 tona, ale rzadko kilka ton. Dla 5 m3 sensowne są wyniki rzędu kilku–kilkunastu ton. Jeśli wychodzi np. 0,5 t lub 50 t, to prawdopodobnie jest błąd w jednostkach.
Masa (w sensie fizycznym) jest zachowana, ale w praktyce zmieniają się objętość i gęstość po spulchnieniu, transporcie i zagęszczeniu. Dlatego w robotach ziemnych rozróżnia się stan gruntu (rodzimy, spulchniony, zagęszczony) i stosuje odpowiednie wartości z tabel.
Ćwicz trzy kroki: (1) poprawny odczyt wiersza/kolumny z tabeli, (2) zapis wzoru m = ρ · V, (3) kontrola jednostek i zaokrągleń. Dobrze działa też robienie krótkich notatek: jaki grunt, jaki stan (suchy/wilgotny) i czy ma być min czy max.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby wyznaczyć maksymalną masę nasypu, należy z tabeli odczytać maksymalną masę objętościową (gęstość) wilgotnego piasku, a następnie obliczyć m = ρ · V dla V = 5 m3."

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1:2018-05, Rozpoznanie i badania geotechniczne — Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów — Część 1: Oznaczanie i opis (zakres: terminologia i klasyfikacja gruntów)
  • PN-EN 1997-1:2008 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne — Część 1: Zasady ogólne (kontekst geotechniczny i pojęcia obliczeniowe)

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z podstaw geotechniki i robót ziemnych (tabele gęstości gruntów)
  • Materiały szkoleniowe z obliczeń technologicznych w robotach ziemnych (masa–objętość–gęstość)
  • Instrukcje producentów środków transportu (ładowność, ograniczenia masowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego