KWALIFIKACJA BUD8 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 19.
Na podstawie karty katalogowej producenta określ, z jaką tolerancją wymiarów produkowana jest prefabrykowana ściana szerokości 5,0 m i wysokości 2,5 m.
Ilustracja przedstawia tabelę zawierającą tolerancje produkcyjne prefabrykowanych ścian żelbetowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tolerancję wymiarów należy odczytać z karty katalogowej producenta, dobierając osobno wartość dla szerokości 5,0 m i osobno dla wysokości 2,5 m (z właściwych przedziałów w tabeli tolerancji). Dla tych wymiarów producent przewiduje odpowiednio ±16 mm i ±14 mm. Pozostałe odpowiedzi wynikają z zamiany tolerancji lub przyjęcia jednakowych odchyłek.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu kluczowa jest umiejętność pracy z dokumentacją techniczną producenta, czyli z kartą katalogową. Zwykle zawiera ona tabelę, w której dopuszczalna tolerancja (np. w mm) zależy od zakresu wymiaru nominalnego elementu. Oznacza to, że nie wybiera się jednej "uniwersalnej" tolerancji dla całej ściany, tylko sprawdza się ją oddzielnie dla każdego wymiaru.

Aby odpowiedzieć poprawnie:

  • odczytuje się tolerancję dla szerokości 5,0 m z właściwego przedziału tabeli (dla dłuższych wymiarów tolerancja bywa większa),
  • odczytuje się tolerancję dla wysokości 2,5 m z właściwego przedziału tabeli (często innego niż dla 5,0 m),
  • zapisuje się wynik w formie: wymiar nominalny i odchyłka ± w milimetrach.

Odpowiedź "5,0 m ±16 mm; 2,5 m ±14 mm" jest poprawna, bo wskazuje dwie różne tolerancje dopasowane do dwóch różnych wymiarów elementu. To typowe: im większy wymiar, tym często dopuszcza się większą odchyłkę wykonania.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "5,0 m ±14 mm; 2,5 m ±16 mm" to częsty błąd polegający na zamianie tolerancji między wymiarami (przypisanie większej odchyłki krótszemu wymiarowi).
  • "5,0 m ±14 mm; 2,5 m ±14 mm" sugeruje jednakową tolerancję dla obu wymiarów, co zwykle wynika z odczytania tylko jednego wiersza tabeli i pominięcia drugiego wymiaru.
  • "5,0 m ±16 mm; 2,5 m ±16 mm" to z kolei uogólnienie, że skoro 5,0 m ma ±16 mm, to taki sam limit dotyczy wysokości; jest to błąd nieuwzględnienia przedziałów wymiarowych.

Wskazówka egzaminacyjna: po odczycie pierwszego wymiaru zawsze wróć do tabeli i sprawdź drugi wymiar niezależnie, a następnie upewnij się, że nie doszło do przestawienia wartości przy przepisywaniu (5,0 m vs 2,5 m).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja wymiarowa to dopuszczalne odchylenie rzeczywistego wymiaru elementu od wymiaru nominalnego, zwykle zapisywane jako ± w milimetrach. Jeśli ściana ma 5,0 m ±16 mm, to jej szerokość może się nieco różnić, ale nadal jest zgodna z wymaganiami producenta.
Oznacza to, że wymiar nominalny wynosi 5,0 m, a dopuszczalna odchyłka to 16 mm w obie strony. W praktyce przy odbiorze mierzy się element i porównuje wynik z zakresem dopuszczalnym, pamiętając o jednostkach (metry vs milimetry) oraz o tym, że to limit producenta.
Producenci często uzależniają tolerancję od wielkości wymiaru (przedziałów w tabeli). Dłuższe wymiary bywają trudniejsze do utrzymania w produkcji i transporcie, dlatego mogą mieć większą dopuszczalną odchyłkę. Dlatego każdy wymiar (np. 5,0 m i 2,5 m) sprawdza się osobno.
Najczęściej myli się wiersze tabeli i przypisuje tolerancję z niewłaściwego przedziału wymiarów, zamienia tolerancje między szerokością i wysokością oraz pomija znak ±. Błędem jest też przepisywanie jednej tolerancji dla obu wymiarów bez sprawdzenia drugiego wymiaru w tabeli.
Tak, w typowych kartach katalogowych tolerancje podaje się w zależności od długości/szerokości/wysokości, często w formie tabeli zakresów. Dlatego szerokość i wysokość elementu mogą mieć inne wartości tolerancji. Na egzaminie zwykle właśnie to jest sprawdzane.
Tolerancje kontroluje się przy odbiorze dostawy, przed montażem oraz w trakcie montażu (gdy pojawiają się problemy z dopasowaniem). Pomiary pomagają ocenić, czy element mieści się w dopuszczalnych odchyłkach oraz czy ewentualne trudności wynikają z prefabrykatu, czy z ustawienia i wypoziomowania.
Najczęściej używa się taśmy mierniczej, łaty, poziomicy, kątownika i czasem dalmierza. Ważne jest też stabilne oparcie narzędzi i pomiar w punktach wskazanych w instrukcji (np. po krawędziach). Wynik porównuje się z wymiarem nominalnym oraz tolerancją z dokumentacji.
Często tak, ale bywa podana osobno (np. dla otworów okiennych, osadzeń, krawędzi lub odchyłek prostoliniowości). Karta katalogowa lub specyfikacja może rozróżniać tolerancje wymiarów głównych od tolerancji szczegółów. Na egzaminie trzeba czytać, czego dotyczy dana tabela.
Trenuj odczyt tabel: najpierw ustal, jaki wymiar jest podany (szerokość, wysokość, grubość), potem znajdź właściwy przedział i przepisz wartość z jednostką. Ćwicz też wychwytywanie "pułapek" typu zamiana tolerancji między wymiarami i automatyczne przyjmowanie tej samej tolerancji dla wszystkiego.
Po odczycie tolerancji z tabeli zrób szybki "test sensu": sprawdź, czy większy wymiar nie dostał przypadkiem mniejszej tolerancji niż mniejszy wymiar (to częsty błąd). Następnie porównaj zapis: 5,0 m powinno mieć swoją wartość, a 2,5 m swoją, zgodnie z tabelą.
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Tolerancję wymiarów należy odczytać z karty katalogowej producenta, dobierając osobno wartość dla szerokości 5,0 m i osobno dla wysokości 2,5 m (z właściwych przedziałów w tabeli tolerancji)."

Materiały:

  • Instrukcje i karty katalogowe producentów prefabrykatów ściennych (sekcje: tolerancje/odchyłki)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu prefabrykacji i kontroli jakości robót betoniarskich
  • Przykładowe zadania z odczytu tabel i specyfikacji technicznych (SST/WT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego