W kalkulacji gastronomicznej punktem wyjścia jest koszt surowca na 1 porcję, czyli suma wartości wszystkich składników ujętych w normatywie (recepturze). Każdy składnik liczy się jako: ilość × cena jednostkowa, a następnie dodaje do pozostałych wartości.
Dla mleczka waniliowego wartości składników (z tabeli normatywu) wynoszą: mleko 0,14 zł, jaja 0,25 zł, cukier 0,48 zł, cukier wanilinowy 0,25 zł. Suma kosztów surowców to: 0,14 + 0,25 + 0,48 + 0,25 = 1,12 zł.
Kolejny krok to zastosowanie podanego w zadaniu procentu. W praktyce gastronomicznej często spotyka się dwa sposoby liczenia:
- narzut (markup): cena = koszt + (koszt × %), czyli przy 50% mnożnik 1,5;
- marża (margin): cena = koszt / (1 − %), co dla 50% daje dzielenie przez 0,5.
W tym zadaniu poprawna odpowiedź wynika z zastosowania narzutu 50%: 1,12 × 1,5 = 1,68 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? 1,56 zł zwykle wynika z niepełnego doliczenia narzutu lub błędnego zaokrąglenia. 1,12 zł to sam koszt surowców bez narzutu (częsty błąd polegający na "zatrzymaniu się" na sumie). 2,11 zł sugeruje mylenie wzorów (marża vs narzut) albo zastosowanie innego, niepodanego procentu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w zadaniu chodzi o narzut (mnożenie przez 1 + %) czy o marżę (dzielenie przez 1 − %), bo dla tego samego "50%" wyniki są zupełnie różne.
