KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 23.
Na podstawie oscylogramu określ wartość częstotliwości obserwowanego przebiegu napięcia.
Ilustracja przedstawia oscylogram, który jest wykorzystywany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika elektronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość wyznacza się z okresu: f=1/T.
Na oscylogramie jeden pełny cykl zajmuje 5 działek w poziomie, a podstawa czasu wynosi 10 ms/dz, więc T=5·10 ms=50 ms=0,05 s.
Stąd f=1/0,05 s=20 Hz.

Pełne wyjaśnienie:

Aby odczytać częstotliwość z oscylogramu, najpierw wyznacza się okres T, czyli czas trwania jednego pełnego cyklu przebiegu. Pełny cykl rozpoznaje się jako odcinek od wybranego punktu charakterystycznego (np. przejście przez zero) do następnego takiego samego punktu o tej samej fazie.

Na przedstawionym oscylogramie skala czasu (podstawa czasu) jest podana jako t=10 ms/dz, czyli jedna główna działka w poziomie odpowiada 10 ms. Widać, że pojedynczy powtarzalny fragment przebiegu (od zera do kolejnego zera, czyli komplet powtórzenia) zajmuje 5 działek. Zatem:

T = 5 dz · 10 ms/dz = 50 ms = 0,05 s

Częstotliwość jest odwrotnością okresu:

f = 1/T = 1/0,05 s = 20 Hz

Odpowiedź "f = 10 Hz" odpowiadałaby okresowi 0,1 s, czyli trzeba byłoby odczytać 10 działek przy 10 ms/dz (lub inną równoważną kombinację) — to nie pasuje do widocznej szerokości jednego cyklu. Odpowiedź "f = 100 Hz" oznacza okres 10 ms, czyli tylko 1 działkę przy tej podstawie czasu; to typowy błąd wynikający z pomylenia liczby działek lub zbyt pochopnego utożsamienia "10 ms/dz" z całym okresem. Odpowiedź "f = 200 Hz" wymagałaby okresu 5 ms (pół działki), czego również nie wynika z oscylogramu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj wprost: liczba działek → czas (ms) → zamiana na sekundy → dopiero na końcu odwrócenie, bo większość pomyłek wynika z pośpiechu i błędów jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wyznacz okres T: policz, ile działek poziomych zajmuje jeden pełny cykl, i pomnóż przez podstawę czasu (np. 10 ms/dz). Potem przelicz na sekundy i użyj zależności f = 1/T. To standardowa metoda, gdy nie używasz automatycznego pomiaru.
Podstawa czasu określa skalę osi poziomej: ile czasu przypada na jedną działkę siatki. Zapis 10 ms/dz oznacza, że przesunięcie o 1 działkę w poziomie odpowiada 10 milisekundom. Dzięki temu możesz odczytać okres sygnału, a potem obliczyć częstotliwość.
Częstotliwość mówi, ile pełnych cykli mieści się w 1 sekundzie. Jeśli jeden cykl trwa T sekund, to w 1 s zmieści się 1/T cyklu. Stąd wynika wzór f = 1/T, używany w miernictwie i analizie przebiegów okresowych.
Wybierz punkt charakterystyczny, np. przejście przez zero (z określonym kierunkiem) albo maksimum, i znajdź następne wystąpienie tego samego punktu w czasie. Odcinek między nimi to jeden pełny cykl. Liczenie "połówki" kształtu to częsty błąd, który zaniża lub zawyża częstotliwość.
Nie bezpośrednio. Skala V/dz dotyczy osi pionowej i służy do odczytu amplitudy lub wartości napięcia. Do częstotliwości potrzebujesz skali osi poziomej, czyli podstawy czasu ms/dz. Mylenie V/dz z ms/dz to jedna z najczęstszych pomyłek.
Najczęstsze błędy to: policzenie półokresu zamiast okresu, pomylenie skali czasu z napięciową, pominięcie zamiany ms na s przed użyciem f=1/T, oraz liczenie małych podziałek jak głównych działek. Pomaga zapis kroków i kontrola jednostek.
1 s = 1000 ms, więc aby zamienić milisekundy na sekundy, dzielisz przez 1000. Przykład: 50 ms = 50/1000 s = 0,05 s. Dopiero z takiej wartości liczysz częstotliwość: f = 1/0,05 s = 20 Hz.
Gdy sygnał ma nietypowy kształt, małą amplitudę, jest zaszumiony albo multimetr ma ograniczony zakres/tryb pomiaru częstotliwości. Oscyloskop pozwala zobaczyć przebieg w czasie i ocenić, czy pomiar ma sens (np. czy sygnał jest stabilny), a częstotliwość wyznaczyć z okresu.
Możesz oszacować: przy 10 ms/dz jedna działka to 0,01 s. Jeśli cykl ma ok. 5 działek, to okres jest ok. 0,05 s. Odwrotność 0,05 to 20, więc 20 Hz jest logiczne. Takie szybkie przybliżenie pomaga wychwycić błędy rzędu wielkości.
Ćwicz schemat: (1) rozpoznaj cykl, (2) policz działki, (3) pomnóż przez ms/dz, (4) zamień jednostki, (5) oblicz f=1/T. Warto też trenować rozróżnianie opisów V/dz i ms/dz oraz wykonywać szybkie oszacowania, by kontrolować wynik.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Częstotliwość wyznacza się z okresu: f=1/T.Na oscylogramie jeden pełny cykl zajmuje 5 działek w poziomie, a podstawa czasu wynosi 10 ms/dz, więc T=5·10 ms=50 ms=0,05 s.Stąd f=1/0,05 s=20 Hz."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Częstotliwość", https://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C4%99stotliwo%C5%9B%C4%87 – dostęp 2026-03-14
  • Wikipedia (PL) – "Okres (fizyka)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Okres_(fizyka) – dostęp 2026-03-14
  • Tektronix – "XYZs of Oscilloscopes (Primer)" (sekcje o time base i period/frequency), https://www.tek.com/en/documents/primer/xyzs-oscilloscopes-primer – dostęp 2026-03-14

Materiały:

  • Instrukcje użytkownika oscyloskopów (rozdziały o podstawie czasu i pomiarach kursorem)
  • Podstawy miernictwa elektronicznego (temat: pomiary przebiegów okresowych)
  • Materiały dydaktyczne o odczycie oscylogramów (okres, amplituda, skale V/dz i s/dz)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego