W zadaniach z planu zagospodarowania (plan sytuacyjny w układzie prostokątnym) kluczowe jest ustalenie: co jest osią X, co jest osią Y oraz od którego punktu/liczby liczymy odległości. Na rysunku punkty narożne mają podane współrzędne, więc stanowią pewny układ odniesienia.
Jak wyznaczyć X punktu 106?
Najpierw sprawdzamy, z której strony podany jest "łańcuch" wymiarów w kierunku X. Dla punktu 106 odczytujemy kolejne odcinki prowadzące od linii o znanej współrzędnej (na planie jest to linia z wartością X=134) do szukanego punktu. Suma odcinków w tym kierunku wynosi 10+10+7+7. Ponieważ liczymy "w dół" od X=134, te odcinki odejmujemy:
X = 134 − 10 − 10 − 7 − 7 = 100.
Jak wyznaczyć Y punktu 106?
Analogicznie, wzdłuż osi Y odczytujemy odcinki łańcuchowe od linii Y=0 do punktu 106. Na planie daje to 20+10+10+10, więc:
Y = 0 + 20 + 10 + 10 + 10 = 50.
Stąd poprawny wynik to X=100,00; Y=50,00.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Odpowiedź "X=34,00; Y=50,00" zwykle wynika z błędnego przyjęcia, że współrzędna X rośnie od 0 do 134 w przeciwną stronę albo z odjęcia od niewłaściwego narożnika (złe miejsce startu łańcucha).
- Odpowiedź "X=50,00; Y=100,00" wskazuje na zamianę osi lub przepisanie wartości charakterystycznej dla granicy (np. 100) zamiast obliczenia z łańcucha wymiarów.
- Odpowiedź "X=50,00; Y=34,00" to typowa kombinacja dwóch błędów naraz: zamiany X z Y oraz nieuwzględnienia wszystkich odcinków w łańcuchu (pominięcie jednego z "10" lub odcinków "7").
Wskazówka egzaminacyjna: przed obliczeniami zaznacz na planie strzałkami kierunek narastania X i Y oraz zakreśl odcinki, które składają się na łańcuch. To ogranicza pomyłki znaków i pominięcia wymiaru.
