KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 5.
Na podstawie pomiaru zadymienia spalin (poziomu zawartości sadzy w spalinach) silnika wysokoprężnego można ocenić stan techniczny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zadymienie spalin w silniku wysokoprężnym jest skutkiem niepełnego spalania i powstawania sadzy. Najczęściej wiąże się to z nieprawidłowym dawkowaniem lub rozpylaniem paliwa, czyli z pracą pompy wtryskowej i wtryskiwaczy. Łożyska i tłumik nie są typową przyczyną wzrostu sadzy.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar zadymienia spalin (czyli pośrednio ilości sadzy) informuje przede wszystkim o jakości procesu spalania w silniku wysokoprężnym. Sadza powstaje, gdy spalanie jest niepełne: paliwo nie miesza się właściwie z powietrzem, wtrysk jest zbyt duży, zbyt późny albo rozpylanie jest nieprawidłowe. Z tego powodu wynik zadymienia jest praktycznie użyteczny do oceny stanu układu wtryskowego.

Odpowiedź "pompy wtryskowej i wtryskiwaczy" jest trafna, ponieważ te elementy decydują o dawce, ciśnieniu, momencie wtrysku oraz jakości rozpylania paliwa. Zużyty wtryskiwacz może lać paliwo lub dawać zły stożek rozpylania, a pompa może podawać nieprawidłową dawkę lub pracować z niewłaściwym kątem wtrysku. Skutkiem bywa czarny dym i wzrost zadymienia.

Odpowiedzi odnoszące się do "łożysk głównych wału korbowego" oraz "łożysk korbowodowych" są nieadekwatne, bo zużycie łożysk objawia się zwykle spadkiem ciśnienia oleju, hałasami, wzrostem temperatury, opiłkami w oleju lub ryzykiem zatarcia. Te symptomy nie przekładają się wprost na wzrost sadzy w spalinach i nie są diagnozowane pomiarem zadymienia.

Odpowiedź "tłumika wydechu" również jest błędna: tłumik może wpływać na hałas i opory przepływu spalin, ale poziom sadzy jest wytwarzany głównie w cylindrze na etapie spalania. Jeżeli pojawiają się problemy z układem wydechowym, częściej dotyczą one mocy, temperatur czy hałasu, a nie samego mechanizmu tworzenia sadzy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się dymienie/zadymienie, łącz to najpierw z układem doprowadzenia powietrza i paliwa (filtr powietrza, wtrysk, turbodoładowanie), a dopiero później z mechaniką wału i łożyskami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zadymienie spalin to miara ilości cząstek stałych (sadzy) w spalinach diesla. W praktyce oznacza, jak "czarne" są spaliny i na ile spalanie jest kompletne. Wzrost zadymienia zwykle wskazuje na problem z przygotowaniem mieszanki i wtryskiem paliwa.
Układ wtryskowy decyduje o dawce i jakości rozpylania paliwa. Gdy paliwo jest podawane w złej ilości lub źle rozpylone, część nie dopala się w cylindrze i powstaje sadza. To właśnie sadza podnosi zadymienie, więc wynik pomiaru jest czuły na usterki pompy i wtryskiwaczy.
Typowe sytuacje to: pogorszone rozpylanie (zły stożek), "lanie" paliwa, nierówna praca na biegu jałowym, spadek mocy i zwiększone zużycie paliwa. Wszystkie te usterki prowadzą do niepełnego spalania i wzrostu ilości sadzy, co widać jako czarny dym.
Zwykle nie wprost. Zużycie łożysk częściej daje objawy mechaniczne i smarowania: stuki, spadek ciśnienia oleju, wzrost temperatury, opiłki w oleju. Zadymienie jest powiązane głównie z procesem spalania i układem paliwowo-powietrznym, a nie z samym stanem łożysk.
Sadza to cząstki węgla powstające przy niepełnym spalaniu paliwa. W dieslu nasila się, gdy paliwa jest za dużo względem dostępnego powietrza, wtrysk jest nieprawidłowy albo rozpylanie jest słabe. Wysoka sadza to sygnał, że warunki spalania są gorsze niż powinny.
Usterka tłumika zwykle dotyczy hałasu, drgań, nieszczelności, czasem spadku mocy przez zwiększone opory przepływu. Usterka wtrysku częściej powoduje czarny dym, nierówną pracę, gorsze odpalanie, wzrost zużycia paliwa. Zadymienie bardziej wskazuje na wtrysk niż na tłumik.
Może wzrosnąć także przy ograniczonym dopływie powietrza (np. zabrudzony filtr powietrza, problemy z dolotem), przeciążaniu silnika lub nieprawidłowych warunkach pracy. W praktyce zadymienie jest wskaźnikiem "bilansu paliwo–powietrze", więc warto rozważyć oba układy: paliwowy i dolotowy.
Częsty błąd to łączenie zadymienia z dowolnym elementem, przez który przepływają spaliny (np. tłumik), zamiast z przyczyną powstawania sadzy w cylindrze. Drugi błąd to wybór odpowiedzi o łożyskach, bo kojarzą się z "zużyciem silnika", mimo że pomiar dotyczy emisji i spalania.
Ucz się objawów i ich przyczyn: dym czarny (za dużo paliwa/za mało powietrza), dym niebieski (olej), dym biały (paliwo nie dopala się/para). Ćwicz łączenie pomiaru z układem, którego dotyczy: zadymienie → spalanie → wtrysk i dolot.
Nie. W benzynie często analizuje się skład gazowy (np. zawartość tlenku węgla czy tlenu), a w dieslu kluczowym wskaźnikiem bywa ilość cząstek stałych, czyli zadymienie/opacity. Oba badania dotyczą emisji, ale odnoszą się do innych typowych problemów procesu spalania.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Zadymienie spalin w silniku wysokoprężnym jest skutkiem niepełnego spalania i powstawania sadzy."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.2 z działu: silniki spalinowe i ich diagnostyka
  • Instrukcje obsługi i dokumentacje serwisowe ciągników (działy: układ paliwowy, układ wydechowy)
  • Podręczniki z diagnostyki pojazdów/maszyn z rozdziałem o ocenie dymienia silników wysokoprężnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego