KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 28.
Na podstawie poniższej tabeli, zidentyfikuj, który z bloków funkcjonalnych w układzie elektronicznym odpowiada za generowanie sygnału o określonej częstotliwości:
Blok funkcjonalny Funkcja
A. Filtr Usuwanie niepożądanych składowych sygnału
B. Oscylator Generowanie sygnału o określonej częstotliwości
C. Wzmacniacz Zwiększanie amplitudy sygnału
D. Konwerter A/D Zamiana sygnału analogowego na cyfrowy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna odpowiedź to "Oscylator", ponieważ jego zadaniem jest wytwarzanie sygnału okresowego o zadanej częstotliwości (np. zegara). Filtr nie generuje sygnału, tylko usuwa wybrane składowe. Wzmacniacz zwiększa amplitudę, a konwerter A/D jedynie zamienia postać analogową na cyfrową.

Pełne wyjaśnienie:

Blok funkcjonalny, który generuje sygnał o określonej częstotliwości, to oscylator. Oscylator jest źródłem przebiegu okresowego (np. sinus, prostokąt), a jego kluczowym parametrem jest częstotliwość. W praktyce może to być generator RC/LC, oscylator kwarcowy lub układ z rezonatorem, pełniący rolę zegara dla systemów cyfrowych albo źródła częstotliwości w torach radiowych.

Odpowiedź "Filtr" jest niepoprawna, bo filtr nie wytwarza nowych przebiegów – działa na sygnale wejściowym, tłumiąc lub przepuszczając określone pasma. Może wpływać na widmo sygnału, ale nie jest źródłem częstotliwości.

Odpowiedź "Wzmacniacz" również jest niepoprawna: wzmacniacz zwiększa amplitudę (napięcia, prądu lub mocy) sygnału, ewentualnie kształtuje impedancję lub dostarcza odpowiedniego wysterowania, lecz nadal wymaga sygnału wejściowego – sam z siebie nie jest generatorem.

Odpowiedź "Konwerter A/D" jest błędna, ponieważ przetwornik analogowo-cyfrowy próbkuje i kwantyzuje sygnał analogowy, zamieniając go na kod cyfrowy. Nie służy do wytwarzania sygnału o zadanej częstotliwości; co najwyżej pracuje z określoną częstotliwością próbkowania, która jest parametrem pracy układu, a nie funkcją "generacji" sygnału wyjściowego w znaczeniu toru analogowego.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: oscylator tworzy sygnał, filtr go selekcjonuje, wzmacniacz zwiększa jego poziom, a A/D zmienia jego reprezentację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oscylator to układ, który samodzielnie wytwarza sygnał okresowy (np. sinusoidalny lub prostokątny) o określonej częstotliwości. Stosuje się go m.in. jako źródło zegara dla mikrokontrolerów i układów cyfrowych oraz jako generator częstotliwości w urządzeniach radiowych.
Najczęściej będzie to element opisany jako oscylator, generator, rezonator lub "clock". W praktyce spotkasz układ z kwarcem, rezonatorem ceramicznym albo siecią RC/LC połączoną z wejściami oscylatora w mikrokontrolerze czy scalonym generatorze.
Filtr pracuje na sygnale już istniejącym: tłumi niepożądane składowe i przepuszcza wybrane pasmo. Może "wybrać" częstotliwości z widma, ale nie tworzy sygnału od zera. Dlatego do generacji częstotliwości służy oscylator, a nie filtr.
Wzmacniacz zwiększa amplitudę sygnału (napięcie/prąd/moc) lub dopasowuje impedancję, aby kolejny stopień był poprawnie wysterowany. Nie jest to jednak układ generujący przebieg okresowy — wymaga sygnału wejściowego, który następnie wzmacnia.
Nie w sensie funkcji generatora. Przetwornik A/D zamienia sygnał analogowy na postać cyfrową, zwykle próbkowany jest z pewną częstotliwością próbkowania. To parametr pracy przetwornika, ale nie oznacza, że A/D wytwarza sygnał okresowy jak oscylator.
W praktyce spotyka się oscylatory RC (proste generatory), LC (często w.cz.) oraz kwarcowe (bardzo stabilne częstotliwości). W urządzeniach cyfrowych popularne są generatory kwarcowe i rezonatory, bo zapewniają dokładny zegar systemowy.
Gdy wymagana jest dobra stabilność i dokładność częstotliwości, np. w zegarze mikrokontrolera, interfejsach komunikacyjnych, urządzeniach pomiarowych czy radiowych. Kwarc ogranicza "pływanie" częstotliwości w porównaniu do prostych generatorów RC.
Najczęściej myli się "częstotliwość" z "filtrowaniem" (bo filtr dotyczy pasma), oraz "pracę z częstotliwością" z "generacją częstotliwości" (np. A/D ma fs, ale nie jest generatorem). Pomaga zapamiętanie ról: źródło–obróbka–wzmocnienie–konwersja.
Warto ćwiczyć na blokach: oscylator tworzy sygnał, filtr wybiera pasmo, wzmacniacz zwiększa poziom, A/D zmienia reprezentację. Dodatkowo oglądaj typowe symbole na schematach i łącz je z funkcją w torze.
Zwykle chodzi o przebieg okresowy o ustalonej wartości częstotliwości (np. zegar). Taką funkcję pełni generator/oscylator. Pytanie sprawdza, czy odróżniasz element wytwarzający przebieg od elementów, które tylko go modyfikują (filtracja, wzmocnienie, konwersja).
info

Około 76% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawna odpowiedź to "Oscylator", ponieważ jego zadaniem jest wytwarzanie sygnału okresowego o zadanej częstotliwości (np. zegara)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Oscylator elektroniczny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Oscylator_elektroniczny (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Filtr elektroniczny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_elektroniczny (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Wzmacniacz elektroniczny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmacniacz_elektroniczny (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektroniki analogowej (rozdziały o generatorach/oscylatorach)
  • Noty katalogowe generatorów kwarcowych i układów RC/LC (sekcje "Oscillator/Clock")
  • Materiały dydaktyczne o blokach funkcjonalnych toru sygnałowego: filtr, wzmacniacz, przetwornik A/D

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego