KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 8.
Załóżmy, że analizujesz schemat blokowy radia FM. Jeden z bloków funkcjonalnych jest odpowiedzialny za oddzielenie informacji audio od nośnej. Jaki blok funkcjonalny najprawdopodobniej pełni tę rolę?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Blok odzyskujący informację audio z sygnału zmodulowanego to demodulator (detektor) – jego zadaniem jest przekształcenie sygnału RF/pośredniej częstotliwości do sygnału m.cz. Filtr jedynie selekcjonuje pasmo, oscylator wytwarza przebieg odniesienia, a wzmacniacz zwiększa poziom sygnału, nie "wydobywa" audio.

Pełne wyjaśnienie:

W odbiorniku FM informacja (dźwięk) nie jest przesyłana "obok" nośnej, tylko jest w niej zawarta w postaci zmian częstotliwości sygnału (modulacja częstotliwości). Żeby z takiego sygnału radiowego otrzymać przebieg akustyczny (sygnał m.cz.), potrzebny jest etap, który wykona proces odwrotny do modulacji, czyli demodulację. Tę rolę pełni demodulator (często nazywany też detektorem FM).

Odpowiedź "Demodulator" jest poprawna, ponieważ to właśnie ten blok funkcjonalny w schemacie blokowym odpowiada za oddzielenie informacji (audio) od sygnału zmodulowanego i zamianę jej na postać użyteczną dla dalszych stopni (np. wzmacniacza m.cz. i głośnika).

  • "Filtr" nie jest właściwy, bo filtr służy do selekcji pasma (np. wybór kanału, ograniczenie zakłóceń, kształtowanie charakterystyki). Może poprawić warunki demodulacji, ale sam nie odzyska treści audio z nośnej.
  • "Oscylator" jest elementem generującym sygnał (np. do przemiany częstotliwości w superheterodynie). Ułatwia uzyskanie częstotliwości pośredniej lub strojenie, lecz nie realizuje procesu detekcji informacji audio.
  • "Wzmacniacz" zwiększa amplitudę sygnału (RF, p.cz. albo m.cz.), ale nie wykonuje przekształcenia "sygnał zmodulowany → sygnał audio". Wzmacniacz m.cz. znajduje się zwykle za demodulatorem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "oddzielenie informacji od nośnej", "odzyskanie sygnału m.cz." lub "detekcja", prawie zawsze chodzi o demodulację, niezależnie od tego, czy jest to AM, FM czy inny rodzaj modulacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Demodulator (detektor) to blok, który zamienia sygnał FM na sygnał audio (m.cz.). W praktyce "wydobywa" informację dźwiękową zawartą w zmianach częstotliwości nośnej i przekazuje ją dalej do toru audio, np. do wzmacniacza i głośnika.
Filtr selekcjonuje pasmo częstotliwości i tłumi zakłócenia, ale nie wykonuje procesu odwrotnego do modulacji. Może przygotować sygnał do detekcji (np. ograniczyć szumy poza pasmem), jednak sygnał audio odzyskuje dopiero demodulator.
Demodulator zwykle znajduje się na końcu toru radiowego (RF/p.cz.) i przed torem audio (m.cz.). Jeśli za danym blokiem pojawia się "wzmacniacz m.cz.", "regulacja głośności" lub "głośnik", to blok tuż przed nimi jest najczęściej demodulatorem.
m.cz. to mała częstotliwość (tor audio), a p.cz. to pośrednia częstotliwość (sygnał po przemianie w superheterodynie). Demodulacja zachodzi zwykle w torze p.cz., a jej wynikiem jest sygnał m.cz. do wzmocnienia.
W wielu klasycznych odbiornikach FM (superheterodynowych) występuje oscylator lokalny do przemiany częstotliwości. Są też układy o innej architekturze, ale w zadaniach egzaminacyjnych oscylator najczęściej kojarzy się z generowaniem sygnału do mieszacza, a nie z odzyskiem audio.
Wzmacniacz może pracować w torze w.cz. (zwiększenie czułości), w torze p.cz. (uzyskanie wymaganego poziomu dla detektora) lub w torze m.cz. (napędzenie głośnika). Samo wzmocnienie nie usuwa modulacji ani nie odzyskuje informacji dźwiękowej.
Najczęściej myli się "wyodrębnianie" z filtracją i wybiera filtr zamiast demodulatora. Drugim błędem jest automatyczne wskazywanie wzmacniacza, bo jest "wszędzie" w torach sygnałowych. Klucz: demodulacja to zmiana rodzaju sygnału, nie tylko jego poziomu.
W AM informacja jest w zmianach amplitudy nośnej, więc demodulator AM (detektor obwiedni) odzyskuje ją z obwiedni. W FM informacja jest w zmianach częstotliwości, dlatego demodulator FM musi przekształcić odchyłki częstotliwości na sygnał napięciowy odpowiadający audio.
Demodulator stosuje się po wzmocnieniu i selekcji sygnału radiowego, gdy sygnał ma odpowiedni poziom i pasmo do poprawnej detekcji. W praktyce jest to etap przejścia z części radiowej odbiornika do części audio, czyli z RF/p.cz. do m.cz.
Ucz się toru sygnałowego w kolejności: antena → filtr/w.cz. → mieszacz + oscylator → p.cz. → demodulator → m.cz. Dla każdego bloku zapamiętaj "czasownik": filtruje, wzmacnia, generuje, miesza, demoduluje. To ułatwia szybkie rozpoznanie roli elementu.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Blok odzyskujący informację audio z sygnału zmodulowanego to demodulator (detektor) – jego zadaniem jest przekształcenie sygnału RF/pośredniej częstotliwości do sygnału m.cz."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Demodulacja": https://pl.wikipedia.org/wiki/Demodulacja (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) – "Modulacja częstotliwości": https://pl.wikipedia.org/wiki/Modulacja_cz%C4%99stotliwo%C5%9Bci (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) – "Superheterodyna": https://pl.wikipedia.org/wiki/Superheterodyna (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podstawy radiotechniki: rozdziały o modulacji i demodulacji
  • Materiały dydaktyczne o budowie odbiornika superheterodynowego i torze FM
  • Ćwiczenia z analizy schematów blokowych (RF → p.cz. → demodulacja → m.cz.)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego