KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 8.
Schemat funkcjonalny odbiornika telewizyjnego przedstawiono na rysunku
Ilustracja przedstawia schemat funkcjonalny odbiornika telewizyjnego, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pytanie sprawdza umiejętność odczytu schematu funkcjonalnego odbiornika telewizyjnego: rozpoznanie kolejnych bloków toru odbiorczego (tuner, p.cz., demodulacja) oraz rozdział na tor wizji i fonii. Poprawna odpowiedź ("B") jest zgodna z tym, co przedstawiono na rysunku i z typową architekturą takiego odbiornika.

Pełne wyjaśnienie:

Schemat funkcjonalny (blokowy) odbiornika telewizyjnego pokazuje kolejność przetwarzania sygnału, a nie szczegółową realizację elementów. Zwykle sygnał z anteny trafia do bloku wejściowego (tuner/selektor), następnie jest przetwarzany w torze pośredniej częstotliwości, po czym następuje demodulacja i rozdzielenie na dalsze tory wyjściowe.

Co jest kluczowe przy rozwiązywaniu tego typu zadań?

  • Identyfikuj wejście i wyjścia: wejście to antena/gniazdo RF, a wyjścia to zwykle wideo (wizja) i audio (fonia) lub dalej elementy odpowiedzialne za obraz/dźwięk.
  • Śledź tor sygnału po połączeniach/strzałkach: typowy tor to w.cz. (RF) → przemiana częstotliwości → p.cz. (IF) → demodulator → tory wyjściowe.
  • Rozdziel funkcje bloków: wzmacniacz p.cz. zwiększa poziom sygnału na stałej p.cz., demodulator odzyskuje sygnał użyteczny, a wzmacniacze końcowe przygotowują sygnał do odbiorników (głośnik/układ obrazu).

W tym zadaniu poprawna odpowiedź ("B") wskazuje wariant zgodny z rysunkiem i z logiką typowego odbiornika: właściwe umiejscowienie/rozpoznanie elementu toru w relacji do tunera, p.cz. i demodulacji oraz właściwe przypisanie do toru wizji lub fonii. Pozostałe odpowiedzi są błędne, gdyż nie odpowiadają przedstawionym na schemacie zależnościom funkcjonalnym (np. zamieniają kolejność bloków, przypisują blok do niewłaściwego toru albo ignorują rozdział toru audio i wideo).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz schemat funkcjonalny, najpierw nazwij w myślach trzy obszary: wejście RF/tuner, tor p.cz. i demodulację, a dopiero potem tory końcowe. To zmniejsza ryzyko pomylenia bloków o podobnej nazwie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Schemat funkcjonalny (blokowy) pokazuje, jakie bloki przetwarzają sygnał i w jakiej kolejności (np. tuner → p.cz. → demodulacja → tory wyjściowe). Nie przedstawia szczegółów elementów (rezystorów, tranzystorów), tylko role i zależności między częściami urządzenia.
Tuner zwykle jest najbliżej wejścia antenowego (RF) i odpowiada za selekcję kanału oraz przemianę częstotliwości do p.cz. Często łączy funkcje wzmacniacza w.cz., mieszacza i generatora lokalnego (heterodyny), a jego wyjście prowadzi do toru p.cz.
Częstotliwość pośrednia ułatwia filtrację i wzmacnianie, bo większość dalszych bloków pracuje na stałej częstotliwości, niezależnie od wybranego kanału. Dzięki temu można uzyskać lepszą selektywność i stabilniejsze parametry toru niż przy bezpośrednim wzmacnianiu całego pasma RF.
Demodulator odzyskuje z sygnału zmodulowanego informację użyteczną, czyli sygnał odpowiadający obrazowi (wizji) i/lub dźwiękowi (fonii) zależnie od rozwiązania. Na schemacie blokowym demodulator występuje zwykle po wzmacniaczu p.cz. i przed torami wyjściowymi.
Tor wizji prowadzi do bloku wideo/obrazu (np. wzmacniacza wizyjnego, układów przetwarzania obrazu), a tor fonii do toru audio (np. detektora fonii, wzmacniacza m.cz., głośnika). W schematach blokowych rozdział torów zwykle następuje po demodulacji lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie.
Nie. Schemat funkcjonalny pokazuje bloki i przepływ sygnału. Schemat ideowy pokazuje szczegółową realizację połączeń i elementów (np. tranzystory, układy scalone, wartości rezystorów). Na egzaminach pytania o schemat funkcjonalny sprawdzają głównie rozumienie działania urządzenia.
Najczęściej spotkasz: wejście antenowe, tuner, tor p.cz. (filtry i wzmacniacze), demodulator, a dalej rozdział na tor wizji i tor fonii z odpowiednimi wzmacniaczami końcowymi. Kolejność bloków jest kluczem do poprawnej identyfikacji.
W praktyce technika RTV zmieniła się: częściej spotyka się rozwiązania cyfrowe, dekodowanie i przetwarzanie sygnału w układach scalonych, a klasyczne opisy torów analogowych są rzadziej eksponowane. Jednak umiejętność czytania schematów blokowych pozostaje przydatna jako uniwersalna kompetencja serwisowa.
Typowe błędy to: ignorowanie kierunku przepływu sygnału, mylenie p.cz. z m.cz., zakładanie błędnej kolejności bloków (np. demodulacja przed wzmocnieniem p.cz.) oraz wybór odpowiedzi "na skróty" po samych nazwach. Pomaga metoda: wejście → p.cz. → demodulacja → wyjścia.
Ćwicz na różnych schematach blokowych: najpierw nazywaj bloki i ich funkcje, potem śledź połączenia. Ułóż własną "mapę" torów: RF/tuner, p.cz., demodulator, wyjścia audio/wideo. Na egzaminie czytaj schemat jak opowieść o sygnale: skąd wchodzi i co dzieje się po kolei.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Pytanie sprawdza umiejętność odczytu schematu funkcjonalnego odbiornika telewizyjnego: rozpoznanie kolejnych bloków toru odbiorczego (tuner, p.cz., demodulacja) oraz rozdział na tor wizji i fonii."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Odbiornik telewizyjny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Odbiornik_telewizyjny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Odbiornik superheterodynowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Odbiornik_superheterodynowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Częstotliwość pośrednia" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C4%99stotliwo%C5%9B%C4%87_po%C5%9Brednia (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw RTV (schematy blokowe odbiorników)
  • Notatki z działu: odbiorniki superheterodynowe i tor p.cz.
  • Instrukcje serwisowe/Service manuale urządzeń RTV (sekcja block diagram)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego