KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2024 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Na podstawie przedstawionego fragmentu algorytmu SFC, wskaż warunek który musi zostać spełniony przed wykonaniem kroku 4.
Ilustracja przedstawia fragment algorytmu SFC (Sequential Function Chart) używanego w automatyce przemysłowej, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W SFC wykonanie kroku następuje po spełnieniu warunku przejścia z poprzedniego kroku. Zapis "B1=1 i B2=0 i B3=1" oznacza koniunkcję: wszystkie trzy stany muszą wystąpić jednocześnie. Odpowiedzi z "lub" opisują alternatywę (wystarczy jeden warunek), co nie odpowiada przejściu wymagającemu spełnienia kompletu sygnałów.

Pełne wyjaśnienie:

W języku SFC (Sequential Function Chart) sekwencja działania jest podzielona na kroki oraz przejścia. Krok (np. "krok 4") może zostać wykonany dopiero wtedy, gdy zostanie uaktywniony przez przejście prowadzące do tego kroku. Kluczowe jest więc odczytanie, jaki warunek przejścia musi być prawdziwy, aby sterowanie "przeszło" do następnego kroku.

Odpowiedź "B1=1 i B2=0 i B3=1" jest poprawna, ponieważ operator "i" oznacza koniunkcję logiczną (AND). Taki warunek jest spełniony wyłącznie wtedy, gdy jednocześnie zachodzą wszystkie składowe: sygnał B1 ma stan 1, sygnał B2 ma stan 0, a sygnał B3 ma stan 1. W praktyce odpowiada to sytuacji, w której przejście jest "odblokowane" dopiero przy konkretnym zestawie wskazań czujników lub bitów.

Odpowiedź "B1=0 i B2=1 i B3=0" opisuje inną, przeciwną konfigurację stanów wejść/bitów. Jest to także koniunkcja, ale wymaga zupełnie innego zestawu wartości, więc nie uruchomi przejścia do kroku 4, jeśli w algorytmie przejście jest zdefiniowane dla kombinacji 1–0–1.

Odpowiedzi "B1=1 lub B2=0 lub B3=1" oraz "B1=0 lub B2=1 lub B3=0" wykorzystują operator "lub", czyli alternatywę (OR). Taki warunek jest spełniony już wtedy, gdy prawdziwa jest choć jedna składowa. W sterowaniu sekwencyjnym prowadzi to zwykle do zbyt łatwego przechodzenia między krokami (przejście staje się "zbyt przepuszczalne"), co nie odpowiada sytuacji, gdy wymagane jest jednoczesne spełnienie kompletu warunków.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi przeczytaj operator w warunku przejścia. "i" = wszystkie naraz, "lub" = wystarczy jeden. Zwracaj też uwagę, że wymaganie "=0" jest równie istotne jak "=1" i nie jest "brakiem sygnału", tylko konkretnym warunkiem logicznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SFC (Sequential Function Chart) to sposób opisu sterowania sekwencyjnego jako kroków i przejść. Ułatwia projektowanie cykli pracy maszyn (np. start, pozycjonowanie, praca, stop) oraz diagnozowanie, na jakim etapie sekwencja "zatrzymała się" i jaki warunek nie został spełniony.
Warunek przejścia jest zwykle zapisany przy linii przejścia między krokami. To wyrażenie boolowskie oparte o sygnały (np. B1, B2, B3) i operatory logiki. Dopiero gdy wyrażenie jest prawdziwe, sterowanie może przejść z kroku poprzedniego do następnego.
"I" (AND) wymaga jednoczesnego spełnienia wszystkich składowych, więc łatwo przeoczyć jedną z nich (np. że jeden bit ma być równy 0). "Lub" (OR) jest spełnione dużo częściej, bo wystarczy jedna prawdziwa część, co kusi do wyboru "na skróty".
Zapis B2=0 oznacza konkretny warunek logiczny: sygnał B2 ma być nieaktywny (stan 0) w momencie przejścia. To nie jest "brak znaczenia" ani "brak sygnału", tylko wymaganie, które musi być spełnione tak samo jak warunki z "=1".
Oznacza to, że sterownik nie uruchomi akcji przypisanych do kroku 4, dopóki przejście do tego kroku nie zostanie aktywowane. W praktyce, jeśli czujniki/warunki nie mają właściwych stanów, sekwencja pozostanie w kroku poprzednim, a krok 4 nie zacznie działać.
Najczęściej myli się "i" z "lub", pomija się warunki równe 0, albo analizuje się tylko jeden sygnał (np. B1) i zakłada, że reszta "jakoś pasuje". Błędem bywa też brak sprawdzenia, czy warunek dotyczy przejścia do właściwego kroku.
Wystarczy odczytać operator: dla "i" sprawdź kolejno każdy człon i upewnij się, że wszystkie są spełnione naraz. Dla "lub" sprawdź, czy przynajmniej jeden człon może być prawdziwy. To szybka metoda, gdy warunek ma 2–4 sygnały.
Tak, ale tylko wtedy, gdy w diagramie przejście faktycznie ma zapis alternatywny (OR), np. przejście nastąpi po zadziałaniu czujnika bezpieczeństwa albo po upływie czasu. Na egzaminie trzeba odczytać, czy autor wymaga wszystkich warunków, czy dopuszcza dowolny z nich.
Najczęściej są to sygnały z czujników krańcowych, czujników położenia, przycisków, sygnały błędów, bity gotowości napędów oraz potwierdzenia wykonania ruchu. Warunek przejścia ma wymusić, by następny krok ruszył dopiero, gdy poprzedni etap jest faktycznie zakończony.
Ćwicz czytanie krótkich sekwencji: identyfikuj krok bieżący, przejście i warunek, a potem przewiduj, kiedy nastąpi zmiana kroku. Powtarzaj podstawy logiki AND/OR oraz zapis "=0/ =1". Dobrze działa rozwiązywanie zadań na wydrukach diagramów.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W SFC wykonanie kroku następuje po spełnieniu warunku przejścia z poprzedniego kroku."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące SFC oraz wyrażeń boolowskich)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC dotyczące SFC i sterowania sekwencyjnego
  • Ćwiczenia z algebry Boole’a (tabele prawdy dla AND/OR)
  • Przykładowe projekty sekwencji SFC dla prostych stanowisk (siłownik, przenośnik, czujniki)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego