KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 17.
Na podstawie przedstawionego schematu wskaż, który z przedstawionych diagramów odpowiada pracy siłownika 1A przy zadanym przesterowaniu zaworu sterującego 1S1.
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z pracą siłownika 1A oraz wykresy czasowe przedstawiające jego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny diagram musi odzwierciedlać zależność: stan przesterowania zaworu 1S1 → kierunek przepływu medium → ruch siłownika 1A. Właściwa odpowiedź pokazuje zgodny kierunek wysuwu/wsuwu oraz typowe odcinki: start, ruch i osiągnięcie położenia krańcowego wynikające z przełączenia zaworu.

Pełne wyjaśnienie:

Aby dopasować diagram do pracy siłownika 1A, trzeba powiązać stan przesterowania zaworu 1S1 z tym, jakie porty są połączone (zasilanie/odpowietrzenie lub zasilanie/powrót) i jaki to daje kierunek ruchu tłoczyska.

W praktyce analiza przebiega krokami:

  • Ustal, co oznacza przesterowanie (które położenie zaworu jest wymuszone): to determinuje, do której komory siłownika trafia ciśnienie, a która jest odprowadzana.
  • Określ kierunek ruchu (wysuw albo wsuw) wynikający z takiego połączenia. Jeżeli diagram pokazuje zmianę położenia w przeciwną stronę, jest niezgodny.
  • Sprawdź przebieg czasowy: typowo pojawiają się odcinki odpowiadające rozpoczęciu ruchu, odcinkowi ruchu oraz dojściu do krańca (często stabilizacja/"plateau"). Diagram powinien być spójny z logiką sterowania zaworem, a nie tylko "podobny kształtem".
  • Zweryfikuj spójność stanów: po przesterowaniu zaworu siłownik nie powinien jednocześnie wykazywać cech dwóch kierunków ruchu; przebieg musi odpowiadać jednemu, logicznemu scenariuszowi pracy.

Wśród podanych odpowiedzi C jest właściwa, ponieważ jako jedyna odpowiada oczekiwanemu zachowaniu siłownika 1A przy wskazanym przesterowaniu 1S1: pokazuje zgodny kierunek zmiany położenia oraz logiczne fazy ruchu wynikające z przełączenia zaworu.

Pozostałe diagramy są błędne typowo z jednego z powodów:

  • A – sugeruje kierunek ruchu niezgodny ze stanem połączeń w zaworze po przesterowaniu.
  • B – nie pasuje do sekwencji stanów (np. pokazuje niewłaściwy moment/charakter zmiany, jakby zawór działał odwrotnie lub jakby układ miał inny typ sterowania).
  • D – przedstawia przebieg, który nie wynika z prostego przesterowania (np. brak oczekiwanego dojścia do krańca albo nieuzasadnione odcinki postoju/zmiany kierunku).

Na egzaminie warto najpierw "przetłumaczyć" schemat na kierunek przepływu i ruch siłownika, a dopiero potem porównywać kształt diagramów. To ogranicza zgadywanie na podstawie podobieństwa wykresów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Przesterowanie" oznacza wymuszenie drugiego położenia zaworu (np. suwaka) przez sygnał sterujący. W tym stanie zmieniają się połączenia portów, co przekłada się na to, która komora siłownika jest zasilana, a która odpowietrzana/odprowadzana.
Najpierw ustal typ siłownika (jednostronny/dwustronny) i sposób podłączenia jego komór. Potem sprawdź, jakie połączenia realizuje zawór 1S1 po przesterowaniu. Z tego wynika kierunek ruchu (wysuw/wsuw) i to, jak będzie wyglądał przebieg położenia w czasie.
Najczęściej spotyka się przebiegi położenie–czas (skok w funkcji czasu) oraz prędkość–czas. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle wybiera się diagram, który pokazuje zgodny kierunek ruchu oraz dojście do położenia krańcowego po przełączeniu zaworu.
Zawór rozdzielający decyduje, do której strony siłownika doprowadzasz ciśnienie (lub olej), a z której je odprowadzasz. Zasilenie jednej komory i odciążenie drugiej tworzy różnicę ciśnień i siłę, która przesuwa tłok w konkretnym kierunku.
W diagramie położenie–czas wysuw zwykle oznacza wzrost wartości położenia od 0 do skoku maksymalnego, a wsuw spadek z wartości maksymalnej do 0 (zależnie od przyjętej osi). Zawsze porównuj to z logiką zasilania komór na schemacie.
Odcinek poziomy (brak zmiany położenia) oznacza postój: siłownik stoi w pozycji początkowej lub krańcowej, albo układ nie wytwarza różnicy ciśnień. Na egzaminie to ważna wskazówka, czy diagram uwzględnia dojście do krańca i stabilizację po przełączeniu zaworu.
Tak, bo w rzeczywistych układach występują opóźnienia (napełnianie przewodów, bezwładność, dławiące elementy). Jednak w typowych zadaniach szkolnych uwzględnia się je tylko w prosty sposób: jako krótkie przesunięcie startu ruchu lub łagodniejszy przebieg, bez zmiany samego kierunku.
Najczęstsze to: pomylenie kierunku ruchu (wysuw/wsuw), nieuwzględnienie położeń krańcowych oraz traktowanie "ładnego kształtu wykresu" jako kryterium zamiast analizy połączeń portów zaworu. Warto zawsze zacząć od logiki przepływu, a dopiero potem patrzeć na wykres.
Na schematach zwykle rozpoznaje się to po elementach powrotu (np. sprężyna) i sposobie sterowania (cewka, pilot pneumatyczny). Monostabilny wraca do położenia spoczynkowego po zaniku sygnału, a bistabilny pozostaje w ostatnim położeniu. To wpływa na oczekiwany przebieg pracy siłownika.
Ćwicz metodę: (1) rozpoznaj elementy i ich funkcje, (2) wyznacz połączenia portów zaworu w danym stanie, (3) określ kierunek ruchu siłownika, (4) dopasuj wykres z właściwymi fazami. Pomaga rysowanie prostych przebiegów położenia i zaznaczanie momentów przełączeń.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny diagram musi odzwierciedlać zależność: stan przesterowania zaworu 1S1 → kierunek przepływu medium → ruch siłownika 1A."

Materiały:

  • Podręcznik z pneumatyki/hydrauliki siłowej dla techników (rozdziały o siłownikach i zaworach rozdzielających)
  • Materiały dydaktyczne o czytaniu schematów układów sterowania (oznaczenia elementów, stany zaworów)
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych z interpretacji przebiegów czasowych siłowników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego