KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 21.
Na podstawie przedstawionego wykresu, określ maksymalny zalecany posuw narzędzia o promieniu naroża płytki re =0,2 mm.
Ilustracja przedstawia wykres, który jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji zawodowej TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalny zalecany posuw należy odczytać z wykresu dla zadanego promienia naroża płytki re=0,2 mm. Z tej zależności wynika wartość graniczna 0,15 mm/obr. Większe posuwy (0,30; 0,35; 0,60 mm/obr) przekraczają zalecenie, co zwykle pogarsza jakość powierzchni i stabilność skrawania.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu posuw f (mm/obr) jest jednym z kluczowych parametrów wpływających na jakość powierzchni, obciążenie narzędzia i stabilność procesu. Promień naroża płytki re decyduje m.in. o tym, jak "łagodnie" ostrze prowadzi się po materiale oraz jaki jest charakter śladu po przejściu ostrza.

W praktyce wykresy technologiczne łączą promień naroża z zalecanym lub maksymalnym zalecanym posuwem. Dla małego promienia, takiego jak re=0,2 mm, dopuszczalny posuw jest zwykle ograniczony: zbyt duży posuw może powodować wyraźne karby, gorszą chropowatość, wzrost sił skrawania, a także skłonność do drgań.

Dlatego odpowiedź "0,15 mm/obr" jest poprawna, ponieważ odpowiada wartości granicznej odczytanej z wykresu dla re=0,2 mm (maksymalny zalecany posuw).

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo przekraczają wartość zalecaną dla tak małego re:

  • "0,30 mm/obr" i "0,35 mm/obr" to posuwy wyraźnie wyższe, typowe raczej dla większych promieni naroża lub innych warunków (np. mniej rygorystycznej jakości powierzchni). Ich wybór często wynika z pomylenia krzywych na wykresie albo odczytu z niewłaściwej skali.
  • "0,60 mm/obr" jest skrajnie wysoką wartością w kontekście re=0,2 mm i zwykle wskazuje na zgadywanie "największej liczby" zamiast odczytu z wykresu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wykres dotyczy posuwu w mm/obr (a nie mm/min) i czy odczytujesz maksymalną zalecaną wartość, a nie zakres roboczy lub wartość przykładową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw w mm/obr to droga przesunięcia narzędzia przypadająca na jeden obrót przedmiotu. Ten zapis jest typowy dla toczenia, bo wiąże prędkość posuwu bezpośrednio z obrotami wrzeciona. Zbyt duży posuw zwykle pogarsza jakość powierzchni i zwiększa obciążenie ostrza.
Promień naroża re to zaokrąglenie wierzchołka ostrza płytki. Wpływa na wytrzymałość naroża, siły skrawania, zdolność do pracy wykańczającej oraz na to, jaki ślad zostawia ostrze na powierzchni. Dla mniejszego re zwykle trzeba ograniczać posuw.
Najpierw znajdź na osi lub w legendzie wartość re, a potem odczytaj odpowiadającą jej wartość posuwu z krzywej/obszaru "zalecanego". Upewnij się, że czytasz maksymalną wartość zalecaną (granica), a nie przykładowy punkt lub środek zakresu. Sprawdź jednostki osi.
Mały promień naroża daje mniej "podparcia" wierzchołka ostrza, więc przy dużym posuwie rosną siły i ryzyko mikrouszkodzeń krawędzi. Dodatkowo ślad po przejściu ostrza staje się bardziej widoczny, co pogarsza chropowatość. W skrajnych przypadkach pojawiają się drgania i szybkie stępienie płytki.
Często pozwala, ale nie "zawsze". Większy re zwykle poprawia nośność naroża i może umożliwiać większy posuw, jednak rosną też siły promieniowe, co może pogorszyć stabilność (zwłaszcza przy cienkościennych detalach). Dlatego zawsze korzysta się z zaleceń z tabel/wykresów i warunków mocowania.
Najczęstsze to: pomylenie jednostek (mm/obr z mm/min), odczyt z niewłaściwej osi, pomylenie krzywych (np. inny promień lub inny materiał), a także nieuwzględnienie, że pytanie dotyczy wartości maksymalnej zalecanej. Warto też sprawdzić, czy wykres dotyczy toczenia, a nie frezowania.
Posuw na obrót (mm/obr) stosuje się głównie w toczeniu, gdy chce się utrzymać stałe warunki skrawania przy zmianach obrotów, np. przy toczeniu ze stałą prędkością skrawania. Dzięki temu wraz ze zmianą obrotów automatycznie zmienia się posuw w mm/min, ale obciążenie na obrót pozostaje porównywalne.
Przy stałym promieniu naroża większy posuw zazwyczaj zwiększa wysokość nierówności po przejściu ostrza, co pogarsza chropowatość. Dlatego do wykańczania stosuje się mniejsze posuwy, a do zgrubnej obróbki większe (jeśli pozwalają na to narzędzie i sztywność układu). Wykresy doboru posuwu pomagają dobrać bezpieczną granicę.
Zwykle nie jest to zalecane, bo "maksymalny zalecany" oznacza granicę, po której rośnie ryzyko pogorszenia jakości, drgań lub uszkodzenia krawędzi. Jeśli warunki są niestandardowe (inny materiał, inna płytka, inne mocowanie), lepiej oprzeć się na zaleceniach producenta narzędzia i wykonać próbę technologiczną, zamiast przekraczać limit.
Ćwicz szybkie rozpoznawanie osi, jednostek i legendy, a także odczyt "wartości granicznych" i "zakresów zalecanych". Dobrą metodą jest robienie krótkich notatek: co jest na osi X, co na osi Y i dla jakiego parametru szukasz odpowiedzi. Unikaj zgadywania po wielkości liczb—liczy się poprawny odczyt.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Maksymalny zalecany posuw należy odczytać z wykresu dla zadanego promienia naroża płytki re=0,2 mm. Z tej zależności wynika wartość graniczna 0,15 mm/obr."

Źródła:

  • ISO 3002-1:2013, "Basic quantities in cutting and grinding — Part 1: Geometry of the active part of cutting tools — General terms, reference systems, tool and working angles, chip breakers".
  • ISO 3685:1993, "Tool-life testing with single-point turning tools".

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki technologii obróbki skrawaniem (toczenie) stosowane w kształceniu zawodowym
  • Katalogi producentów płytek skrawających (tabele/wykresy doboru posuwu vs r_e i jakość powierzchni)
  • Materiały dydaktyczne z doboru parametrów skrawania i interpretacji wykresów technologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego