KWALIFIKACJA BUD1 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 34.
Na podstawie przedstawionej receptury oblicz ilość cementu i piasku potrzebną do wykonania 250 dm3 mieszanki betonowej.
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą na mieszankę betonową klasy C 12/15, która jest używana w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny wynik otrzymuje się przez przeliczenie składników z receptury przedstawionej na ilustracji na objętość 250 dm3.
Należy zachować te same proporcje cementu (w kg) i piasku (w dm3) jak w recepturze bazowej, a następnie pomnożyć je przez odpowiedni współczynnik skali.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach "na podstawie receptury" kluczowe jest zachowanie proporcji składników mieszanki betonowej. Receptura (zwykle podana w tabeli/na rysunku) określa ilości cementu, piasku i innych składników dla pewnej objętości bazowej mieszanki. Aby wykonać 250 dm3 mieszanki, należy wykonać przeliczenie proporcjonalne.

Metoda postępowania:

  • Odczytaj z receptury, dla jakiej objętości podano składniki (np. X dm3 mieszanki) oraz ile wynosi ilość cementu i piasku dla tej objętości.
  • Oblicz współczynnik skali: k = 250 / X.
  • Pomnóż ilość cementu z receptury przez k, otrzymując wynik w kilogramach.
  • Pomnóż objętość piasku z receptury przez k, otrzymując wynik w dm3.

Odpowiedź "Cement – 70 kg, piasek – 105 dm3" jest zgodna z takim przeliczeniem: oba składniki zostały przeskalowane tym samym współczynnikiem, a jednostki zostały zachowane (cement jako masa, piasek jako objętość).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe typowo z jednego z poniższych powodów:

  • "Cement – 90 kg, piasek – 100 dm3" sugeruje niespójne przeskalowanie składników (inna "skala" dla cementu, inna dla piasku) albo błędny odczyt receptury.
  • "Cement – 140 kg, piasek – 200 dm3" odpowiada zwykle przeliczeniu na zbyt dużą objętość (np. podwojenie wyniku) lub pomyleniu objętości docelowej.
  • "Cement – 45 kg, piasek – 84 dm3" jest charakterystyczne dla użycia zbyt małego współczynnika skali (np. przeliczenie na mniejszą partię) albo błędu rachunkowego.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze sprawdź, czy oba składniki wynikają z tego samego współczynnika skali. Jeśli cement i piasek "skalują się" inaczej, wynik jest prawie na pewno błędny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się przeliczenie proporcjonalne: wyznaczasz współczynnik k = Vdoc / Vbaz, gdzie Vbaz to objętość z receptury, a Vdoc to objętość wymagana w zadaniu. Następnie mnożysz każdą ilość składnika z receptury przez k, zachowując jednostki (kg, dm3).
W praktyce składniki mogą być dozowane różnie: cement często waży się (kg), a kruszywa bywają dozowane objętościowo (dm3) lub masowo. W zadaniu należy trzymać się jednostek podanych w recepturze i przeliczać je proporcjonalnie, bez zamieniania "na siłę" kg na dm3.
To liczba, która mówi, ile razy zwiększasz lub zmniejszasz recepturę. Liczy się ją jako stosunek objętości docelowej do bazowej: k = Vdoc / Vbaz. Jeśli k=2, robisz dwa razy większą partię; jeśli k=0,5, robisz połowę partii.
Najczęściej myli się objętości (dm3 z m3), przelicza tylko jeden składnik, źle odczytuje wiersz/kolumnę tabeli albo zaokrągla zbyt wcześnie. Pomaga kontrola: oba składniki muszą wynikać z tego samego współczynnika skali i mieć sens w stosunku do objętości mieszanki.
Nie w pełni, bo brakuje danych bazowych (dla jakiej objętości i jakie ilości składników przyjęto w recepturze). Da się natomiast opisać metodę: odczytać recepturę, policzyć współczynnik skali i przeliczyć wszystkie składniki proporcjonalnie, zachowując jednostki.
Wykonaj szybki test: policz, czy ilości cementu i piasku są dokładnie przeskalowane tym samym współczynnikiem (np. oba razy 1,25). Jeśli jedno rośnie bardziej niż drugie bez uzasadnienia, to sygnał błędu. Dodatkowo upewnij się, że używasz poprawnej objętości docelowej.
Przeliczenia robi się, gdy trzeba przygotować konkretną partię betonu w betoniarce lub na stanowisku roboczym (np. pod ławy, stopy, wieńce), a receptura jest podana dla innej objętości. To pomaga zamówić właściwą ilość cementu i kruszywa oraz ograniczyć odpady.
Piasek jest drobnym kruszywem, które wypełnia puste przestrzenie między ziarnami grubszego kruszywa i wpływa na urabialność mieszanki. Zbyt mało piasku pogarsza konsystencję i szczelność, a zbyt dużo może zwiększać zapotrzebowanie na wodę i obniżać parametry betonu.
Zwykle tak, ale dopiero na końcu obliczeń i rozsądnie. Cement najczęściej podaje się w kg z dokładnością do 1 kg, a objętość kruszywa w dm3 podobnie. Zbyt wczesne zaokrąglenia mogą zmienić proporcje i dać wynik, który nie pasuje do żadnej odpowiedzi testowej.
Ćwicz przeliczenia proporcjonalne na różnych objętościach (dm3 i m3), pilnuj jednostek i zapisuj współczynnik skali. Rozwiązuj zadania z tabelami receptur oraz ucz się kontroli wyniku (czy wszystkie składniki przeliczone są tym samym k). To najszybciej ogranicza typowe pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii betonu dla branży budowlanej (działy: składniki betonu, receptury, dozowanie)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania receptur (proporcje, objętości) z materiałów przygotowujących do egzaminów zawodowych
  • Materiały szkolne/ćwiczenia pracowni betoniarskiej: receptury mieszanek i przeliczenia na objętość partii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego