KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 23.
Na podstawie przedstawionych na rysunku nastaw pokręteł i diagramu działania przekaźnika czasowego określ jego sposób działania.
Ilustracja przedstawia panel sterowania przekaźnika czasowego PCU-511, który jest używany w kontekście elektryki,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ustawienia wskazują FUNC=C (praca cykliczna startująca od załączenia) oraz t = Tx × T<-> = 3 × 0,1 s = 0,3 s = 300 ms. W funkcji C styk jest załączony przez t, potem wyłączony przez t i cykl powtarza się symetrycznie.

Pełne wyjaśnienie:

W przekaźnikach czasowych tego typu sposób pracy wyznacza jednocześnie wybrana funkcja oraz czas t wynikający z nastaw dwóch pokręteł czasu. Najpierw odczytuje się pozycje pokręteł: FUNC ustawione na C, Tx ustawione na 3 oraz zakres T<-> ustawiony na 0,1 s. Następnie wyznacza się czas impulsu t jako iloczyn: t = 3 × 0,1 s = 0,3 s, czyli 300 ms.

Kluczowe jest poprawne zinterpretowanie diagramu funkcji C. Jest to praca cykliczna (nie jednorazowa), a cykl rozpoczyna się natychmiastowym załączeniem po podaniu napięcia zasilania. Oznacza to, że po starcie przez czas t wyjście/styk pozostaje w stanie załączonym, następnie przez czas t jest wyłączony i sekwencja powtarza się (ON przez t, OFF przez t, ON przez t…). Zatem poprawny opis to: załączenie na 300 ms i wyłączenie na 300 ms w cyklu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Opis jednorazowego działania z wyłączeniem po 300 ms pomija fakt, że funkcja C jest cykliczna. Taki opis pasuje do trybu impulsowego, ale nie do cyklu ON/OFF powtarzanego bez przerwy.
  • Wartości 30 ms wynikają z błędnego przeliczenia (np. potraktowania 0,1 s jako 0,01 s albo pomylenia skali). Z nastaw 3 i 0,1 s nie da się uzyskać 30 ms.
  • Załączenie po 30 ms sugeruje opóźnienie załączenia, które jest charakterystyczne dla cyklu startującego od wyłączenia (często mylonego z funkcją D), a dodatkowo czas 30 ms nie zgadza się z obliczonym t.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj dwa kroki: (1) policz t z Tx i zakresu, (2) sprawdź na diagramie, czy cykl startuje od załączenia (C) czy od wyłączenia (D). To eliminuje najczęstsze pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czas t wyznacza się jako iloczyn nastaw: t = Tx × (zakres T<->). Najpierw odczytaj liczbę na Tx (np. 3), potem wartość zakresu (np. 0,1 s), a na końcu przemnóż i ewentualnie przelicz jednostki na ms.
Funkcja C oznacza pracę cykliczną rozpoczynającą się od natychmiastowego załączenia po podaniu zasilania. Styk jest załączony przez czas t, potem wyłączony przez czas t i cykl powtarza się (ON t / OFF t).
Obie funkcje są cykliczne i często mają ten sam czas ON i OFF, więc wyglądają podobnie. Różnica jest w pierwszym odcinku po starcie: funkcja C startuje od załączenia, a funkcja D od wyłączenia (opóźnione załączenie).
Spójrz na fragment wykresu tuż po pojawieniu się napięcia zasilania U. Jeśli przebieg od razu przechodzi w stan wysoki (załączony) na czas t, to cykl zaczyna się od załączenia. Jeśli najpierw jest stan niski (wyłączony) na czas t, a dopiero potem załącza, to start od wyłączenia.
Wyjdzie 300 ms, bo 0,1 s to 100 ms, a więc 3 × 100 ms = 300 ms. Wynik 30 ms pojawia się zwykle przy błędzie jednostek lub myleniu 0,1 s z 0,01 s. Na egzaminie warto zrobić krótkie przeliczenie w ms.
FUNC wybiera tryb pracy (np. A/B/C/D). Tx ustawia mnożnik czasu (zwykle skala 1–12). T<-> wybiera zakres podstawowy (np. 0,1 s, 1 s itd.). Dopiero połączenie Tx i T<-> daje rzeczywisty czas t.
Stosuje się je, gdy trzeba uzyskać opóźnienie, impuls lub cykliczne przełączanie w układzie sterowania, np. do sterowania wentylacją, sygnalizacją, sekwencją załączeń elementów wykonawczych. Pozwalają ustawić powtarzalne czasy bez programowania PLC.
Najczęściej: (1) pomylenie funkcji C z D (zła kolejność startu cyklu), (2) policzenie czasu tylko z Tx bez uwzględnienia zakresu T<->, (3) pomyłka jednostek s/ms, (4) uznanie pracy cyklicznej za jednorazową. Pomaga zawsze: odczyt → obliczenie t → analiza diagramu.
Nie, bo taki opis sugeruje jednorazowy impuls: start, a potem wyłączenie po t. Funkcja C jest cykliczna, więc po pierwszym wyłączeniu przekaźnik ponownie załącza styk na czas t i dalej pracuje w powtarzalnym cyklu ON/OFF.
Najprościej: popatrz, czy na diagramie po pierwszym załączeniu/wyłączeniu przebieg powtarza się w kolejnych odcinkach czasu (kolejne "paski" ON i OFF). Jeśli tak, to tryb cykliczny (np. C lub D). Jeśli jest tylko jeden impuls lub jedno opóźnienie, to tryb jednorazowy.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Ustawienia wskazują FUNC=C (praca cykliczna startująca od załączenia) oraz t = Tx × T&lt;-&gt; = 3 × 0,1 s = 0,3 s = 300 ms."

Materiały:

  • Instrukcja obsługi/karta katalogowa przekaźnika czasowego F&F PCU-511 (sekcja: opis funkcji A/B/C/D oraz sposób nastawy czasu)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw automatyki i aparatury sterowniczej (diagramy czasowe, przekaźniki czasowe)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: odczyt nastaw i weryfikacja przebiegów na wyjściu przekaźnika (pomiar czasu ON/OFF)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego