KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 27.
Na podstawie rysunku określ sposób mocowania siłownika pneumatycznego.
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny siłownika pneumatycznego, który jest elementem stosowanym w mechatronice.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mocowanie "Wahliwe" rozpoznaje się po przegubie sworzniowym: tylna część siłownika jest połączona sworzniem ze wspornikiem, co pozwala na obrót korpusu wokół osi sworznia i kompensuje niewspółosiowość. Mocowanie na łapach, kołnierzowe i gwintowe są mocowaniami sztywnymi o innej budowie.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać sposób mocowania siłownika pneumatycznego na podstawie cech widocznych na rysunku technicznym. Kluczowym elementem jest to, że z tyłu siłownika znajduje się połączenie sworzniowe łączące pokrywę siłownika ze wspornikiem. Takie połączenie tworzy przegub, czyli umożliwia obrót siłownika w jednej płaszczyźnie wokół osi sworznia.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Wahliwe". Mocowanie wahliwe (pivot/clevis) stosuje się wtedy, gdy podczas pracy układu występuje zmiana kąta między siłownikiem a elementem napędzanym (np. mechanizmy dźwigniowe, korbowe, ruch po łuku). Przegub ogranicza powstawanie niepożądanych sił poprzecznych i momentów zginających na tłoczysku oraz kompensuje niewspółosiowość montażową.

  • "Na łapach" jest niepoprawne, bo to mocowanie sztywne: siłownik ma wtedy stopki/łapy przykręcane do podstawy. Na rysunku decydującą cechą jest przegub na sworzniu, a nie sztywne przykręcenie korpusu stopkami.
  • "Gwintowe" jest niepoprawne, ponieważ dotyczy sytuacji, gdy korpus siłownika ma zewnętrzny gwint i jest wkręcany w oprawę. Obecność gwintu na końcówce tłoczyska (do mocowania elementu napędzanego) nie oznacza gwintowego mocowania siłownika.
  • "Kołnierzowe" jest niepoprawne, bo kołnierz to płyta (okrągła/kwadratowa) z otworami, która umożliwia sztywne przykręcenie siłownika do konstrukcji. Rysunek pokazuje przegubowe połączenie sworzniowe, a nie kołnierz.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz sworzeń + ucho/widełki + możliwość obrotu, traktuj to jako mocowanie wahliwe. Jeśli widzisz stopki – to łapy; jeśli płytę z otworami – kołnierz; a jeśli gwint na korpusie – mocowanie gwintowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mocowanie wahliwe to montaż siłownika przez przegub, zwykle na sworzniu w uchu/widełkach. Umożliwia obrót siłownika wokół osi sworznia, dzięki czemu lepiej znosi niewspółosiowość i pracę z elementem poruszającym się po łuku (np. dźwignia).
Szukaj elementów: sworzeń łączący siłownik ze wspornikiem oraz ucho/widełki, które tworzą przegub. Charakterystyczne jest to, że połączenie wygląda jak zawias i sugeruje możliwość obrotu korpusu siłownika w jednej płaszczyźnie.
W mechanizmach dźwigniowych zmienia się kąt między siłownikiem a elementem napędzanym. Przegub w mocowaniu wahliwym pozwala na ten obrót, ogranicza siły poprzeczne i momenty zginające, co zmniejsza zużycie uszczelnień i ryzyko zatarcia prowadzenia.
Najczęściej spotkasz: wahliwe (przegub na sworzniu), na łapach (stopki przykręcane do podstawy), kołnierzowe (płyta z otworami do sztywnego montażu) oraz gwintowe (korpus z gwintem wkręcany w oprawę).
Mocowanie na łapach jest sztywne: siłownik stoi na stopkach i pracuje w stałym kierunku. Mocowanie wahliwe ma przegub sworzniowy, więc dopuszcza zmianę kąta ustawienia siłownika podczas ruchu, co jest ważne przy pracy po łuku lub przy niewspółosiowości.
Nie. Gwint na końcówce tłoczyska zwykle służy do przykręcenia elementu napędzanego (np. jarzma, uchwytu). Mocowanie gwintowe siłownika dotyczy gwintu na korpusie siłownika, który jest wkręcany w oprawę lub gniazdo montażowe.
Mocowanie kołnierzowe wybiera się, gdy potrzebny jest sztywny montaż do konstrukcji i dobre przenoszenie obciążeń. Na rysunku kołnierz wygląda jak płyta (okrągła lub kwadratowa) z otworami montażowymi przy głowicy lub na korpusie.
Częsty błąd to skupienie się na detalu niezwiązanym z mocowaniem korpusu, np. na gwincie tłoczyska. Drugi błąd to mylenie elementów wspornika: łapy to stopki pod korpusem, a przegub sworzniowy (ucho + sworzeń) jednoznacznie wskazuje mocowanie wahliwe.
Złe mocowanie może powodować niewspółosiowość, zwiększone tarcie, ugięcia tłoczyska i szybsze zużycie uszczelnień. Przy mechanizmach o zmiennym kącie pracy zastosowanie mocowania sztywnego zamiast wahliwego często prowadzi do przeciążeń i awarii elementów prowadzących.
Ćwicz rozpoznawanie cech: sworzeń/przegub (wahliwe), stopki (łapy), płyta z otworami (kołnierz), gwint na korpusie (gwintowe). Warto przeglądać karty katalogowe producentów i rysunki montażowe, bo pokazują typowe widoki i nazewnictwo osprzętu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Mocowanie na łapach, kołnierzowe i gwintowe są mocowaniami sztywnymi o innej budowie."

Źródła:

  • Festo Didactic – materiały dydaktyczne z pneumatyki: rozdział o siłownikach i osprzęcie mocującym (pivot/clevis, foot, flange) – https://www.festo-didactic.com/ (dostęp 2026-02-27)
  • SMC Pneumatics – katalog/sekcja "mounting options" dla siłowników (clevis/pivot, foot, flange) – https://www.smc.eu/ (dostęp 2026-02-27)
  • Parker Hannifin – katalog siłowników pneumatycznych i akcesoriów montażowych (typy mocowań) – https://ph.parker.com/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Katalogi producentów pneumatyki z rozdziałami o akcesoriach mocujących siłowniki (clevis/pivot/foot/flange)
  • Podręczniki do pneumatyki i napędów w mechatronice (rozdziały: siłowniki, sposoby montażu, niewspółosiowość)
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego elementów pneumatycznych (widoki, połączenia sworzniowe, wsporniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego