KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 14.
Na podstawie szkicu określ azymut prostej A-B.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek linii prostej oznaczonej jako A-B, która jest częścią zadania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Azymut w geodezji liczy się od kierunku północnego zgodnie z ruchem wskazówek zegara w gradach (0g–400g). Ze szkicu wynika, że XA=XB, a YB<YA, więc dla kierunku A→B mamy ΔX=0 i ΔY<0, czyli kierunek na zachód. Zachód odpowiada 300g.

Pełne wyjaśnienie:

Azymut w geodezji to kąt między kierunkiem północy a kierunkiem danej linii, odmierzany zgodnie z ruchem wskazówek zegara w systemie gradów (pełny obrót to 400g). W typowym układzie współrzędnych stosowanym w Polsce dla płaskich współrzędnych prostokątnych przyjmuje się: oś X skierowana jest na północ, a oś Y na wschód.

Ze szkicu (współrzędne podane przy punktach) widać, że XA = XB, czyli ΔX = XB − XA = 0. Jednocześnie YB jest mniejsze od YA, więc ΔY = YB − YA < 0. Taki przypadek szczególny oznacza, że odcinek A→B jest skierowany dokładnie w stronę ujemnych wartości osi Y, czyli na zachód.

Wartości charakterystyczne azymutów w gradach to:

  • 0g – północ
  • 100g – wschód
  • 200g – południe
  • 300g – zachód

Skoro kierunek A→B jest zachodni, poprawny azymut to 300g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują? Wartość 100g oznacza wschód (wzrost Y), a tu Y maleje. Wartość 200g oznacza południe (spadek X przy ΔY=0), ale tutaj X się nie zmienia. Wartość 400g jest równoważna 0g (pełny obrót), czyli północ, co również nie zgadza się z malejącym Y.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy obliczenia nie wpadają w przypadek szczególny ΔX=0 lub ΔY=0, i upewnij się, że liczysz azymut dla właściwego zwrotu (A→B, nie B→A).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Azymut to kąt określający kierunek linii w terenie. W geodezji liczy się go od kierunku północnego (0g) zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Dzięki temu można jednoznacznie opisać zwrot odcinka między punktami, np. A→B, w systemie 0g–400g.
W systemie gradów pełny obrót ma 400g. Najczęściej zapamiętuje się wartości: 0g – północ, 100g – wschód, 200g – południe, 300g – zachód. Te punkty odniesienia bardzo pomagają w zadaniach z ΔX=0 lub ΔY=0, gdy azymut jest "kardynalny".
Jeśli ΔX=0, linia jest równoległa do osi Y (nie ma "północ-południe" w X). Gdy jednocześnie ΔY<0, to Y maleje, czyli idziemy w stronę zachodu (ujemny zwrot osi Y). Zachód w gradach ma wartość 300g, więc taki azymut ma kierunek A→B.
Najpierw liczysz różnice: ΔX=XB−XA i ΔY=YB−YA. Następnie wyznaczasz kierunek (ćwiartkę) z samych znaków ΔX i ΔY oraz dopiero potem stosujesz zależność z tangensem, jeśli to potrzebne. W przypadkach szczególnych (ΔX=0 lub ΔY=0) azymut odczytuje się bezpośrednio jako 0g/100g/200g/300g.
Nie. To są azymuty przeciwne, bo zmienia się zwrot odcinka. W geodezji azymut odwrotny różni się o 200g (pół obrotu). To częsty błąd na egzaminie: uczeń poprawnie rozpoznaje kierunek, ale liczy go dla B→A zamiast dla A→B, przez co wynik przesuwa się o 200g.
Gdy XA=XB, różnica ΔX=0 i odcinek nie "idzie" ani na północ, ani na południe (w sensie osi X). O kierunku decyduje wtedy tylko Y: jeśli Y rośnie, to jest wschód (100g), a jeśli Y maleje, to jest zachód (300g). Warto zawsze spojrzeć na liczby, nie tylko na położenie na rysunku.
To przyjęta konwencja w płaskich układach współrzędnych używanych w geodezji, która ułatwia interpretację terenową: wzrost X oznacza przesunięcie na północ, a wzrost Y na wschód. Dzięki temu znaki ΔX i ΔY od razu mówią o kierunku ruchu między punktami, co przyspiesza obliczenia azymutów i kontrolę danych.
Nie. 400g oznacza pełny obrót, więc jest równoważne 0g (ten sam kierunek – północ). W testach odpowiedź 400g bywa "pułapką" dla osób, które pamiętają tylko zakres 0–400, ale nie kojarzą, że 400g zamyka okrąg i wraca do początku skali.
Najczęściej myli się zwrot (A→B vs B→A), co daje przesunięcie o 200g. Drugi typ błędu to pomylenie osi (np. traktowanie X jak "wschód-zachód" jak w matematyce). Trzeci błąd to nieuwzględnienie przypadków szczególnych ΔX=0 lub ΔY=0 i próba dzielenia przez zero w tan(α).
Najpierw oceń znaki ΔX i ΔY. Jeśli jedno z nich wynosi 0, masz kierunek kardynalny i wynik to 0g/100g/200g/300g. Jeśli oba są niezerowe, określ ćwiartkę (NE, SE, SW, NW) i sprawdź, czy otrzymany kąt ma sens względem 0g=północ i 100g=wschód. Taka kontrola często wyłapuje błąd o 200g.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Azymut w geodezji liczy się od kierunku północnego zgodnie z ruchem wskazówek zegara w gradach (0g–400g)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Azymut" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Azymut (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Grad (miara kąta)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Grad_(miara_k%C4%85ta) (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Państwowy układ współrzędnych geodezyjnych" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwowy_uk%C5%82ad_wsp%C3%B3%C5%82rz%C4%99dnych_geodezyjnych (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki do rachunku geodezyjnego: rozdziały o azymutach i kierunkach
  • Materiały ćwiczeniowe z obliczeń na współrzędnych (zadania z ΔX, ΔY i ćwiartkami)
  • Instrukcje/poradniki szkolne dotyczące układów PL-1992 i PL-2000 (orientacja osi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego