KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 13.
Na podstawie tabeli i rysunku dobierz łożysko kulkowe o odpowiednim znaku podstawowym do łożyskowania wału o średnicy czopów łożyskowych 17 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę oraz rysunek techniczny łożyska kulkowego, które są częścią pytania egzaminacyjnego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dobrać znak podstawowy łożyska kulkowego, dopasowuje się średnicę otworu łożyska d do średnicy czopa wału. Dla serii 62xx kod "03" odpowiada średnicy d = 17 mm, więc właściwe oznaczenie to 6203. Pozostałe (6201/6202/6204) odnoszą się do innych średnic otworu.

Pełne wyjaśnienie:

W łożyskowaniu wału kluczowe jest dopasowanie średnicy czopa łożyskowego do średnicy otworu łożyska (oznaczanej zwykle jako d). Jeżeli czop ma 17 mm, to szukamy łożyska, którego otwór ma dokładnie 17 mm.

W oznaczeniu typu 6203 pierwsze cyfry informują o rodzaju i serii wymiarowej (tu: typowe łożysko kulkowe zwykłe w serii 62), natomiast końcówka oznaczenia (np. 01, 02, 03, 04) jest kodem powiązanym ze średnicą otworu.

Dla serii 62xx kod "03" odpowiada średnicy otworu 17 mm, dlatego poprawnym wyborem jest "6203".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "6202" ma inny kod średnicy otworu niż "03", więc nie pasuje na czop 17 mm.
  • "6201" również odpowiada innej średnicy otworu, przez co nie da się go poprawnie zamontować na wale 17 mm bez niedopuszczalnych przeróbek.
  • "6204" jest często spotykane w praktyce, ale ma większy otwór niż wymagany w zadaniu, więc pojawiłby się luz montażowy i ryzyko uszkodzeń lub niewłaściwej pracy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od ustalenia, czy zadana średnica dotyczy wału (czopa) czy oprawy. W doborze łożyska do wału pierwszym filtrem jest d (otwór łożyska), dopiero potem sprawdza się pozostałe wymiary i parametry (B, D, nośność, uszczelnienia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobór zaczyna się od dopasowania średnicy czopa wału do średnicy otworu łożyska (d). Dla wału 17 mm wybierasz łożysko z otworem 17 mm, a dopiero potem sprawdzasz serię (np. 62), szerokość i średnicę zewnętrzną oraz ewentualne uszczelnienia.
Znak podstawowy opisuje typ i serię łożyska oraz kod średnicy otworu. W praktyce "62" wskazuje serię łożyska kulkowego zwykłego, a końcówka "03" jest kodem odpowiadającym konkretnej średnicy otworu. To pozwala szybko dobrać łożysko do wału.
Bo łożysko musi mieć otwór równy średnicy czopa wału. Oznaczenia 6201, 6202, 6203, 6204 różnią się kodem średnicy otworu, więc nie każde będzie miało d = 17 mm. Montaż łożyska o innym d jest błędem konstrukcyjnym i montażowym.
Typowe pomyłki to: mylenie średnicy otworu z średnicą zewnętrzną, zakładanie że "03" oznacza 3 mm, oraz wybieranie większego numeru (np. 6204) "na zapas". Na egzaminie zawsze sprawdzaj, jaka średnica jest podana i czego dotyczy.
W typowych oznaczeniach łożysk tocznych końcówka (np. 01, 02, 03, 04) jest kodem średnicy otworu, a nie wartością wprost w milimetrach. Dla często używanych serii łożysk kod "03" odpowiada otworowi 17 mm, co wykorzystuje się w doborze do wału.
Bardzo często w silnikach elektrycznych, wentylatorach, małych przekładniach, rolkach prowadzących i innych zespołach, gdzie występują wały o średnicy 17 mm. W serwisie mechatronicznym 6203 bywa typowym elementem wymiennym podczas konserwacji.
W tabeli katalogowej wyszukujesz oznaczenie łożyska (np. 6203), a następnie odczytujesz parametr d (średnica otworu). Jeśli w zadaniu podana jest średnica czopa, sprawdzasz, które oznaczenie ma takie samo d. To najszybsza i najpewniejsza metoda.
Nie zawsze. Średnica wału pozwala dobrać otwór łożyska, ale w praktyce trzeba też dobrać serię i wymiary zewnętrzne, nośność, prędkość, typ uszczelnienia i pasowania. Na prostych zadaniach egzaminacyjnych często sprawdzany jest tylko dobór po d.
To łożyska z tej samej rodziny (seria 62), ale z różnymi średnicami otworu, a przez to zwykle także innymi wymiarami i parametrami. Różnica praktyczna polega na tym, że każde z nich pasuje na inny wał. Dlatego nie wolno wybierać "podobnego" oznaczenia bez sprawdzenia d.
W teorii są rozwiązania adaptacyjne (np. tuleje), ale w typowych zadaniach doborowych i w standardowym montażu przyjmuje się dobór właściwego łożyska o poprawnej średnicy otworu. Stosowanie obejść bez projektu może pogorszyć współosiowość, pasowanie i trwałość łożyskowania.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby dobrać znak podstawowy łożyska kulkowego, dopasowuje się średnicę otworu łożyska d do średnicy czopa wału."

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings catalogue" (publikacja katalogowa), tabela/rozdział dot. łożysk kulkowych zwykłych serii 62 oraz powiązania kodu otworu z d (6203: d=17 mm)
  • Schaeffler (FAG/INA), "Rolling bearings" / katalog produktów, sekcja oznaczeń i tabel wymiarowych dla łożysk kulkowych zwykłych serii 62 (weryfikacja 6203: d=17 mm)

Materiały:

  • Katalog producenta łożysk (tabele wymiarów serii 62xx)
  • Podręcznik do podstaw konstrukcji maszyn: łożyska toczne i ich oznaczenia
  • Instrukcje serwisowe/DTR urządzeń: przykłady doboru i wymiany łożysk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego