KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 1.
Na rysunku przedstawiono przekładnię o zębach
Ilustracja przedstawia przekładnię zębatą o zębach łukowych, co jest kluczowym elementem w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zęby łukowe rozpoznaje się po krzywoliniowym (łukowym) przebiegu linii zęba na szerokości wieńca koła. Dla porównania, zęby proste mają przebieg prostoliniowy, śrubowe są ukośne (helikalne), a daszkowe tworzą układ dwóch przeciwstawnych zębów śrubowych w kształcie "V".

Pełne wyjaśnienie:

W przekładniach zębatych typ uzębienia rozpoznaje się przede wszystkim po przebiegu linii zęba na powierzchni wieńca koła (czyli po tym, jak "idzie" ząb wzdłuż szerokości koła).

Uzębienie łukowe charakteryzuje się tym, że linia zęba ma przebieg krzywoliniowy (łukowy). Na rysunku technicznym/ilustracji zwykle widać, że krawędzie zębów nie są ani proste, ani stałe pod jednym kątem, tylko wyraźnie "wygięte" w łuk.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • Uzębienie proste ma linie zębów proste i równoległe do osi koła (w przekładniach walcowych) – na rysunku wygląda "bez skrętu" i bez krzywizny.
  • Uzębienie śrubowe (helikalne) ma zęby biegnące po linii prostej, ale ukośnej względem osi koła; na rysunku daje efekt jednolitego pochylenia, a nie łuku.
  • Uzębienie daszkowe to w praktyce dwa uzębienia śrubowe o przeciwnych kierunkach na jednym kole, tworzące charakterystyczny układ "V" (jodełkę). Gdyby to było uzębienie daszkowe, na rysunku widoczny byłby podział na dwie przeciwne helisy, a nie pojedynczy łukowy przebieg zęba.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń, czy ząb jest prosty czy "skręcony". Jeśli skręcony, sprawdź, czy skręt jest stały (śrubowe), czy układa się w dwie przeciwne części (daszkowe), czy też jest krzywoliniowy (łukowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zęby łukowe to uzębienie, w którym linia zęba na szerokości wieńca ma przebieg krzywoliniowy (łukowy), a nie prosty lub stałe ukośny. Rozpoznaje się je na rysunku po "wygiętych" krawędziach zębów.
W uzębieniu śrubowym ząb jest zwykle ukośny pod stałym kątem (wrażenie jednolitego skrętu). W uzębieniu łukowym przebieg jest krzywy – linia zęba zmienia kierunek tworząc łuk, a nie prostą pochyloną.
Zęby daszkowe (jodełkowe) to dwa uzębienia śrubowe o przeciwnych zwrotach na jednym kole. Na rysunku widać charakterystyczny układ w kształcie "V" lub "jodełki" zamiast jednego kierunku pochylenia lub jednego łuku.
Zęby proste mają przebieg prostoliniowy (bez krzywizny), co wpływa na sposób zazębienia i typowe właściwości pracy przekładni. Zęby łukowe mają przebieg krzywy, więc mylenie tych pojęć oznacza pomyłkę w podstawowej geometrii uzębienia.
Najważniejsze są: kierunek linii zęba na szerokości koła (prosty/ukośny/łukowy), obecność podziału na dwa przeciwne kierunki (daszkowe) oraz sposób przedstawienia krawędzi zębów w widoku i przekroju. Patrz na "bieg" zęba, nie na sam kształt zarysu.
Zęby śrubowe są często stosowane, gdy wymagana jest płynniejsza praca i cichsze zazębienie niż przy zębach prostych, np. w przekładniach napędów, reduktorach i mechanizmach o pracy ciągłej. Wymagają jednak uwzględnienia sił osiowych.
Tak, to jedna z ich typowych zalet: dwa przeciwne kierunki helisy powodują, że składowe osiowe mogą się wzajemnie kompensować. Na egzaminie kluczowe jest jednak rozpoznanie ich na rysunku po "jodełce", a nie sama teoria sił.
Typowe pomyłki to: ocenianie tylko "zarysu" zęba zamiast przebiegu na szerokości wieńca, mylenie pochylenia (śrubowe) z krzywizną (łukowe) oraz nieuwzględnienie, że daszkowe składa się z dwóch przeciwstawnych części, a nie jednej.
Ponieważ nazwy (proste, śrubowe, daszkowe, łukowe) odnoszą się do geometrii, którą najszybciej widać wizualnie. Tekst bez rysunku często nie wystarcza do jednoznacznej identyfikacji, a zadanie ma sprawdzać umiejętność czytania dokumentacji.
Ćwicz na wielu rysunkach: koła zębate w różnych widokach i przekrojach. Zrób sobie "checklistę": proste (brak pochylenia), śrubowe (stałe pochylenie), daszkowe (dwa przeciwne pochylenia), łukowe (krzywizna/łuk).
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zęby łukowe rozpoznaje się po krzywoliniowym (łukowym) przebiegu linii zęba na szerokości wieńca koła."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82o_z%C4%99bate - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Uz%C4%99bienie_%C5%9Brubowe - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn: przekładnie zębate
  • Atlasy/zeszyty z rysunku technicznego maszynowego (przykłady uzębień)
  • Materiały producentów przekładni (katalogi z przekrojami i opisami typów uzębień)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego