KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 3.
Na rysunku przedstawiono sprzęgło
Ilustracja przedstawia sprzęgło elastyczne kłowe, które jest używane w mechatronice, szczególnie w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło elastyczne kłowe rozpoznaje się po dwóch piastach z masywnymi, integralnymi kłami oraz elastycznej wkładce w kształcie gwiazdy między kłami. Taka wkładka kompensuje niewspółosiowość i tłumi drgania skrętne. Sprzęgło palcowe ma "palce" jako oddzielne śruby z tulejkami, a nie kły w piaście.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgła służą do przenoszenia momentu obrotowego pomiędzy dwoma wałami. W praktyce mechatronika często wymaga, aby połączenie nie było całkowicie sztywne, ponieważ w napędach występują niewielkie błędy osiowania oraz udary i drgania.

Odpowiedź "elastyczne kłowe" jest poprawna, bo na rysunku widać typową budowę tego rozwiązania: dwie metalowe piasty z integralnymi kłami (występami/szczękami) oraz elastyczną wkładkę w kształcie gwiazdy (tzw. spider) umieszczoną pomiędzy kłami. Po złożeniu ramiona "gwiazdy" wypełniają przestrzenie między kłami, dzięki czemu sprzęgło może przenosić moment, a jednocześnie tłumi drgania skrętne i kompensuje niewspółosiowość.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do rysunku?

  • "pierścieniowe" – w tym typie elementem elastycznym jest zwykle pierścień (lub pierścienie), a nie charakterystyczna gwiazda współpracująca z kłami piast. Konstrukcja i sposób przenoszenia momentu są inne.
  • "jednokierunkowe" – sprzęgło jednokierunkowe (wolnobieg) ma mechanizm umożliwiający przenoszenie momentu tylko w jednym kierunku (np. zapadkowy/rolkowy). Na rysunku nie widać elementów takiego mechanizmu, tylko klasyczne piasty i wkładkę elastyczną.
  • "elastyczne palcowe" – sprzęgło palcowe rozpoznaje się po tarczach oraz palcach będących osobnymi elementami (śrubami) z gumowymi tulejkami. Na ilustracji nie ma śrub-palcy, są natomiast kły stanowiące część piasty.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach obrazkowych najpierw szukaj cech rozstrzygających typ (tu: kły integralne + wkładka gwiazda), a dopiero potem dopasuj nazwę. To zmniejsza ryzyko pomyłki między sprzęgłem kłowym i palcowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sprzęgło do łączenia dwóch wałów, zbudowane z dwóch piast z kłami oraz elastycznej wkładki (często w kształcie gwiazdy). Przenosi moment obrotowy, a jednocześnie tłumi udary i pozwala na niewielkie odchyłki współosiowości w napędzie.
Szukaj dwóch piast z masywnymi występami (kłami/szczękami) oraz wkładki elastycznej pomiędzy nimi. Charakterystyczna jest "gwiazda" (spider), której ramiona wchodzą w przestrzenie między kłami. To cecha typowa dla sprzęgła elastycznego kłowego.
Wkładka (spider) pełni funkcję elementu sprężystego: przejmuje część odkształceń, tłumi drgania skrętne i zmniejsza udary podczas rozruchu. Dzięki temu chroni silnik, przekładnię i maszynę roboczą przed szarpnięciami oraz skutkami drobnej niewspółosiowości.
W sprzęgle kłowym kły są integralną częścią piast, a moment przenosi się przez elastyczną wkładkę między kłami. W sprzęgle palcowym "palce" to zwykle oddzielne śruby z tulejkami gumowymi w tarczach. To inna geometria i inne elementy rozpoznawcze.
Zwykle nie. Sprzęgło jednokierunkowe (wolnobieg) ma mechanizm przenoszący moment tylko w jednym kierunku (np. rolki/zapadki) i nie ma typowej wkładki "gwiazdy" między kłami. Jeśli widzisz dwie piasty z kłami i elastomerem pośrodku, to wskazuje raczej na sprzęgło kłowe.
Stosuje się je, gdy trzeba przenosić moment, ale jednocześnie zredukować drgania i zabezpieczyć napęd przed udarami oraz niewielkimi błędami osiowania. W mechatronice dotyczy to m.in. połączeń silnik–pompa, silnik–przekładnia, napęd wentylatora czy napęd przenośnika.
Typowe objawy to: wzrost luzu skrętnego, hałas przy zmianach obciążenia, drgania podczas rozruchu oraz widoczne pęknięcia/ubytki w elastomerze. W praktyce serwisowej często wymienia się samą wkładkę (gwiazdę), bo jest elementem eksploatacyjnym i chroni droższe części.
Rowek wpustowy umożliwia połączenie piasty z wałem za pomocą wpustu. Dzięki temu moment obrotowy jest przenoszony pewnie z wału na piastę (i odwrotnie), bez poślizgu. To bardzo częste rozwiązanie w montażu sprzęgieł w napędach mechatronicznych.
Skup się na geometrii metalowych części. Sprzęgło kłowe ma kły/szczęki i zwykle elastomer typu "gwiazda". Sprzęgło pierścieniowe bazuje na pierścieniu (lub pierścieniach) jako elemencie elastycznym i nie ma charakterystycznych kłów współpracujących z ramionami wkładki.
Ucz się "cech rozpoznawczych" każdego typu: kłowe (kły + gwiazda), palcowe (śruby-palce + tuleje), pierścieniowe (pierścień), jednokierunkowe (mechanizm wolnobiegu). Dobrą metodą jest tworzenie krótkich fiszek: cecha → nazwa → zastosowanie i powtórki na zdjęciach/katalogach.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprzęgło elastyczne kłowe rozpoznaje się po dwóch piastach z masywnymi, integralnymi kłami oraz elastycznej wkładce w kształcie gwiazdy między kłami."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło" – sekcje o sprzęgłach i zastosowaniu w przeniesieniu napędu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN): "Jaw coupling" – opis budowy (two hubs + elastomer spider), https://en.wikipedia.org/wiki/Jaw_coupling (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn: rozdziały o sprzęgłach i połączeniach wałów
  • Katalogi producentów sprzęgieł (opisy typów: kłowe/jaw, palcowe, pierścieniowe)
  • Materiały dydaktyczne z mechatroniki dotyczące układów napędowych i drgań skrętnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego