Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - WRZESIEŃ 2014



PYTANIE NR 11.
Wskaż łożysko kulkowe, które należy zastosować do łożyskowania wału o średnicy czopów łożyskowych 17 mm?
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny łożyska kulkowego oraz tabelę z danymi technicznymi dotyczącymi różnych typów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla wału o średnicy czopa łożyskowego 17 mm dobiera się łożysko o średnicy wewnętrznej d=17 mm. Z tablic wymiarowych/oznaczeń serii 6000 wynika, że taki wymiar odpowiada łożysku "6003". Pozostałe oznaczenia dotyczą mniejszych średnic d (np. 6002–15 mm, 6200–10 mm, 6201–12 mm).

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska kulkowego do wału kluczowe jest dopasowanie średnicy wewnętrznej łożyska (d) do średnicy czopa łożyskowego wału. Jeżeli czop ma 17 mm, to potrzebne jest łożysko o d=17 mm. W oznaczeniach łożysk (np. serii 60xx i 62xx) konkretnemu wymiarowi d odpowiada konkretny "znak" łożyska, który odczytuje się z katalogu lub tabeli wymiarowej.

Odpowiedź "6003" jest właściwa, ponieważ jest to łożysko kulkowe zwykłe, którego średnica wewnętrzna wynosi 17 mm, więc pasuje na czop 17 mm. Taki dobór jest typowy w praktyce mechatronika podczas montażu i konserwacji: najpierw mierzy się czop (lub sprawdza go w dokumentacji), a następnie dobiera łożysko po parametrze d, a dopiero dalej weryfikuje pozostałe wymiary (D, B) i ewentualne wykonanie (np. uszczelnienia, luz C3).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "6002" – odpowiada łożysku o mniejszej średnicy wewnętrznej (typowo d=15 mm), więc nie da się go poprawnie osadzić na czopie 17 mm.
  • "6200" – dotyczy innej serii (62xx) i ma jeszcze mniejszą średnicę wewnętrzną (typowo d=10 mm), więc jest całkowicie niedopasowane do wału 17 mm.
  • "6201" – również seria 62xx, średnica wewnętrzna jest mniejsza (typowo d=12 mm), więc nie pasuje na czop 17 mm.

Typowa pułapka na egzaminie polega na pomyleniu d (średnicy wewnętrznej) z D (średnicą zewnętrzną) albo na szybkim wyborze "podobnego" numeru bez sprawdzenia w tabeli. Najbezpieczniejsza procedura: czop wału → odczyt d → dobór oznaczenia → kontrola D i B.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza średnica czopa łożyskowego 17 mm w doborze łożyska?
Oznacza, że łożysko musi mieć średnicę wewnętrzną d=17 mm, aby dało się je poprawnie osadzić na wale. Czop wału i otwór łożyska współpracują w pasowaniu, więc to parametr d jest pierwszym kryterium doboru, a dopiero potem sprawdza się D i B.
Jak sprawdzić, jakie łożysko pasuje na wał 17 mm?
Najpewniej przez tabelę wymiarów lub katalog producenta: wyszukujesz wiersz z d=17 mm i odczytujesz oznaczenie łożyska. W praktyce warsztatowej unika się "zgadywania z numeru", bo liczą się konkretne wymiary i wykonanie (np. luz, uszczelnienie).
Dlaczego odpowiedź 6003 pasuje do średnicy 17 mm?
Bo oznaczenie 6003 w serii 6000 odpowiada łożysku kulkowemu zwykłemu o d=17 mm. To standardowy rozmiar spotykany w katalogach wielu producentów. Dobór jest zgodny z zasadą: średnica czopa wału = średnica wewnętrzna łożyska.
Czy 6002 i 6003 różnią się tylko jedną cyfrą?
Tak, ale ta różnica jest kluczowa. Inne oznaczenie zwykle oznacza inną średnicę wewnętrzną lub inne wymiary graniczne. Dlatego przy doborze nie wystarczy "podobny numer" – trzeba porównać d, D i B. W tym typie pytania decyduje d.
Jakie są typowe błędy przy czytaniu tabel łożysk?
Najczęstsze to: pomylenie kolumn d i D, odczytanie oznaczenia z sąsiedniego wiersza oraz nieuwzględnienie, że tabela dotyczy konkretnego typu łożyska (np. kulkowe zwykłe). Pomaga zaznaczenie palcem wiersza z d i dopiero potem odczyt "znaku".
Co oznaczają litery d, D i B na rysunku łożyska?
d to średnica wewnętrzna (otwór łożyska), D to średnica zewnętrzna, a B to szerokość łożyska. W doborze na wał najpierw dopasowuje się d do średnicy czopa, a D i B sprawdza pod kątem miejsca w oprawie i wzdłużnego gabarytu.
Czy seria 62xx może pasować na wał 17 mm?
Może istnieć łożysko serii 62xx o d=17 mm, ale w tym konkretnym zestawie odpowiedzi podane 62xx (6200, 6201) mają mniejsze d. Na egzaminie trzeba więc kierować się konkretnym d z tabeli/katalogu, a nie samą serią.
Kiedy oprócz d trzeba sprawdzić D i B łożyska?
Zawsze, gdy dobierasz łożysko do konkretnej oprawy/gniazda lub ograniczonego miejsca montażowego. D determinuje średnicę gniazda w obudowie, a B wpływa na długość osadzenia. W praktyce: d dobiera się do wału, a D i B do obudowy oraz konstrukcji zespołu.
Jakie obciążenia przenosi łożysko kulkowe zwykłe?
Łożysko kulkowe zwykłe przenosi głównie obciążenia promieniowe oraz zwykle także niewielkie obciążenia osiowe. Ma niskie tarcie i może pracować przy wyższych prędkościach, dlatego jest bardzo popularne w napędach i mechanizmach urządzeń mechatronicznych.
Jak przygotować się do pytań o dobór łożysk na egzaminie zawodowym?
Ćwicz pracę z tabelami: wybieranie wiersza po d i odczyt oznaczenia, a potem kontrola D i B. Warto też utrwalić typowe rozmiary (np. 6002, 6003) i nauczyć się nie mylić d z D na rysunku technicznym.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Dla wału o średnicy czopa łożyskowego 17 mm dobiera się łożysko o średnicy wewnętrznej d=17 mm. Z tablic wymiarowych/oznaczeń serii 6000 wynika, że taki wymiar odpowiada łożysku "6003"."

Źródła:

  • ISO 15: Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions, standard (informacja ogólna o standaryzacji wymiarów i oznaczeń; wymaga dostępu do pełnej treści normy w celu weryfikacji tabel).
  • SKF Rolling Bearings Catalogue (katalog łożysk SKF) – tabele wymiarowe łożysk kulkowych zwykłych serii 60xx/62xx, pozycja 6003 (d=17 mm).
  • Schaeffler (FAG/INA) – katalog/portal produktowy: łożysko 6003, dane wymiarowe (d=17 mm).

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarowe serii 60xx i 62xx)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: łożyska toczne – budowa, oznaczenia i dobór
  • Materiały dydaktyczne z czytania rysunku technicznego (oznaczenia d, D, B, r)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego