KWALIFIKACJA BUD9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 8.
Na podstawie tabeli oblicz koszt materiałów niezbędnych do wykonania przedstawionego na rysunku fragmentu instalacji wodociągowej DN 15.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi materiałów używanych w instalacjach wodociągowych oraz schematyczny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt materiałów wyznacza się jako sumę: koszt rury + koszt kształtek. Z rysunku: 60 cm + 30 cm = 0,9 m rury DN 15. Z tabeli: rura 13,00 zł/m, kolano 2,10 zł/szt (2 szt.), trójnik 4,50 zł/szt (1 szt.). Suma daje 20,40 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Aby policzyć koszt materiałów dla fragmentu instalacji DN 15, trzeba połączyć informacje z rysunku (ile czego jest) z informacjami z tabeli (ile to kosztuje w danej średnicy).

1) Ustalenie średnicy i właściwych cen
W poleceniu jest DN 15, co w tabeli odpowiada pozycji 1/2". Do obliczeń bierzemy więc ceny dla 1/2": rura 13,00 zł/m, kolano 2,10 zł/szt, trójnik 4,50 zł/szt.

2) Obmiar długości rury
Rysunek ma dwa odcinki wymiarowane: 60 cm i 30 cm. Długość rury poziomej to ich suma: 60 cm + 30 cm = 90 cm. Następnie zamiana jednostek: 90 cm = 0,9 m.

3) Rozpoznanie kształtek
Na końcach układu są zmiany kierunku na pionowe odgałęzienia, co odpowiada zastosowaniu kolan (2 szt.). W miejscu środkowego odgałęzienia następuje rozgałęzienie z przewodu poziomego na pion, co odpowiada trójnikowi (1 szt.).

4) Obliczenie kosztu

  • Rura: 0,9 m × 13,00 zł/m = 11,70 zł
  • Kolana: 2 × 2,10 zł = 4,20 zł
  • Trójnik: 1 × 4,50 zł = 4,50 zł

Łącznie: 11,70 zł + 4,20 zł + 4,50 zł = 20,40 zł.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?
Wyższe lub niższe kwoty zwykle wynikają z typowych pomyłek: użycia cen dla 3/4" zamiast 1/2", pominięcia kształtek, błędnego policzenia ich liczby (np. przyjęcia 3 kolan albo 2 trójników) albo z błędu w przeliczeniu 90 cm na metry.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj osobno: długość rury w metrach, liczbę kolan i liczbę trójników, a dopiero potem podstaw ceny i sumuj na końcu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DN to średnica nominalna rurociągu. W zadaniach egzaminacyjnych DN 15 jest zwykle powiązane z oznaczeniem 1/2 cala w tabelach materiałowych. Kluczowe jest, aby dobrać ceny i kształtki dokładnie dla tej średnicy, a nie dla 3/4".
Należy zsumować wszystkie odcinki, które dotyczą tego samego przewodu. Jeśli rysunek pokazuje 60 cm i 30 cm jednej linii, to razem jest 90 cm. Potem przelicz na metry: 90 cm = 0,9 m, bo 1 m to 100 cm.
Rura to tylko część instalacji. Każda zmiana kierunku lub rozgałęzienie wymaga kształtek, które mają własne ceny jednostkowe. W kosztorysie materiałowym sumuje się więc koszt rury (w metrach) oraz koszt kształtek (w sztukach).
Kolano stosuje się tam, gdzie przewód zmienia kierunek (np. z poziomego na pionowy). Na schemacie typowo widać to jako "załamanie" trasy. Jeśli na końcu poziomej linii jest pionowe odejście, zwykle oznacza to kolano 90°.
Trójnik jest potrzebny, gdy z jednego przewodu powstaje odgałęzienie (rozgałęzienie strumienia). Na rysunku odpowiada temu sytuacja, gdy od środka poziomej rury wychodzi pionowe odejście, a rura pozioma biegnie dalej w obu kierunkach.
Najpierw zaznacz w tabeli wszystkie pozycje dla właściwej średnicy (tu: 1/2" odpowiadające DN 15). Dopiero potem odczytuj ceny. To ogranicza błąd "przeskoczenia" na sąsiedni wiersz, gdy tabela ma podobne nazwy elementów.
W praktyce często uwzględnia się zapas (np. na docinki), ale w typowych zadaniach egzaminacyjnych liczy się koszt dokładnie z danych podanych w tabeli i z rysunku, bez narzutów. Jeśli zapas ma być doliczony, będzie to wyraźnie napisane w poleceniu.
Najczęściej: przeliczenie 90 cm jako 0,09 m zamiast 0,9 m, policzenie tylko rury bez kształtek, dobranie cen dla złej średnicy oraz błędne rozpoznanie elementu (trójnik pomylony z kolanem). Pomaga wypisanie listy elementów przed liczeniem.
Zaokrąglanie na etapie pośrednim może skumulować błąd i dać inny wynik końcowy niż oczekiwany w kluczu. Najbezpieczniej jest liczyć na pełnych wartościach z tabeli, a ewentualne zaokrąglenie zrobić dopiero na końcu do 1 grosza.
Wykonaj kontrolę "rzędu wielkości": rura ma mniej niż 1 m, więc jej koszt będzie nieco poniżej 13 zł. Do tego dochodzą kształtki: dwa kolana to ok. 4 zł, trójnik ok. 4,5 zł. Razem powinno wyjść około 20–22 zł, więc wynik 20,40 zł jest logiczny.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że koszt materiałów wyznacza się jako sumę: koszt rury + koszt kształtek.

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Nominal Pipe Size (NPS) / DN — opis relacji oznaczeń średnic nominalnych, https://en.wikipedia.org/wiki/Nominal_Pipe_Size (dostęp: 2026-03-01)
  • The Engineering ToolBox: Pipes - Nominal Pipe Sizes (DN, NPS), https://www.engineeringtoolbox.com/nps-nominal-pipe-sizes-d_45.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy kosztorysowania robót budowlanych (rozdziały o obmiarze i zestawieniach materiałów)
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu rysunku technicznego i schematów instalacyjnych
  • Katalogi/arkusze producentów kształtek instalacyjnych (kolana, trójniki) do nauki rozpoznawania elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego