KWALIFIKACJA BUD2 + BUD8 + BUD12 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 37.
Na podstawie tabeli określ, ile wynosi dopuszczalne pochylenie słupa stalowego wysokości 6 m podpierającego belkę podsuwnicową.
Ilustracja przedstawia fragment tabeli dotyczącej dopuszczalnych odchyleń montażowych słupów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla słupa podpierającego belkę podsuwnicową należy użyć wiersza tabeli z kryteriami zależnymi od wysokości h.
Przy h = 6 m = 6000 mm obowiązuje zakres 5000 ≤ h ≤ 25000, więc e = ±h/1000 = ±6000/1000 = ±6 mm. Pozostałe wartości dotyczą innych zakresów h lub innego typu słupa.

Pełne wyjaśnienie:

Pochylenie słupa stalowego rozumie się jako odchylenie osi słupa od pionu, wyrażone wartością e mierzoną na wysokości h. W zadaniu kluczowe jest, że chodzi o słup podpierający belkę podsuwnicową (element toru suwnicy), dla którego tolerancje są ostrzejsze niż dla zwykłych słupów hali.

Z tabeli dla słupa pod belkę podsuwnicową wynikają trzy przypadki zależne od wysokości (w milimetrach): wartość stała dla niskich słupów, zależność proporcjonalna w zakresie średnim oraz limit maksymalny dla bardzo wysokich słupów. Najpierw trzeba więc poprawnie przeliczyć wysokość: 6 m = 6000 mm.

Dla h = 6000 mm spełniony jest warunek 5000 ≤ h ≤ 25000, zatem stosuje się wzór e = ±h/1000. Podstawienie daje: e = ±6000/1000 = ±6 mm. Odpowiedź "±6 mm" jest więc zgodna z wymaganiem tabeli.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "±5 mm" odpowiada przypadkowi h < 5000 mm, czyli niższym słupom niż 6 m.
  • "±25 mm" jest wartością graniczną dla bardzo dużych wysokości (górny zakres tabeli), nie dla 6000 mm.
  • "±20 mm" nie wynika z podanych w tabeli reguł dla słupa pod belkę podsuwnicową i często jest efektem pomylenia kryteriów lub błędnego przeliczenia.

W praktyce takie odchyłki kontroluje się instrumentami geodezyjnymi (np. teodolit, niwelator laserowy), zwykle w dwóch prostopadłych płaszczyznach. Dotrzymanie tolerancji jest ważne dla poprawnej pracy suwnicy i ograniczenia dodatkowych obciążeń oraz zużycia elementów jezdnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pochylenie słupa to odchylenie osi słupa od pionu. W tabelach tolerancji opisuje się je zwykle jako wartość e mierzona na wysokości h. Im bardziej odpowiedzialny element (np. pod tor suwnicy), tym mniejsza dopuszczalna wartość e.
Trzeba użyć przelicznika: 1 m = 1000 mm. Dla 6 m otrzymujesz 6 × 1000 = 6000 mm. Dopiero taką wartość podstawia się do warunków w tabeli i do wzoru (np. e = h/1000).
Tor suwnicy jest wrażliwy na geometrię podpór. Nawet małe odchylenia słupów mogą powodować problemy z prowadzeniem suwnicy, zwiększone zużycie kół i szyn oraz ryzyko przeciążeń. Dlatego tolerancje dla słupów podsuwnicowych są bardziej rygorystyczne.
Należy wybrać wiersz dotyczący słupa podpierającego belkę podsuwnicową, a następnie dobrać właściwy przedział wysokości h (w mm). W zależności od zakresu obowiązuje wartość stała, wzór proporcjonalny albo wartość graniczna.
Podstawiasz h = 6000 mm do wzoru: e = 6000/1000 = 6 mm. Ponieważ tolerancja jest symetryczna, zapisuje się ją jako ±6 mm, czyli dopuszczalne jest odchylenie w obie strony od pionu.
Tak, to częsty błąd. e = ±h/300 dotyczy słupów bez belki podsuwnicowej (łagodniejsze wymagania). Użycie go dla słupa podsuwnicowego zawyża dopuszczalne odchyłki i może skutkować nieprawidłową geometrią toru oraz problemami eksploatacyjnymi suwnicy.
Stała wartość (np. ±5 mm) pojawia się dla najniższych zakresów wysokości h, gdzie norma/tabela przewiduje sztywną tolerancję zamiast zależności proporcjonalnej. Zawsze trzeba sprawdzić warunek przy danym wierszu tabeli i porównać go z h w mm.
W praktyce używa się instrumentów geodezyjnych, np. teodolitu lub niwelatora laserowego. Pomiar wykonuje się zwykle w dwóch prostopadłych płaszczyznach, a wynik porównuje z dopuszczalną odchyłką e z tabeli tolerancji.
Najczęstszy błąd to podstawienie do wzoru wysokości w metrach zamiast w milimetrach (np. 6 zamiast 6000). Drugi błąd to nieuwzględnienie, że warunki w tabeli są zapisane w mm. Warto zawsze zapisać: 6 m = 6000 mm, dopiero potem liczyć.
Ćwicz trzy kroki: (1) wybór właściwego wiersza tabeli (rodzaj elementu), (2) dobór zakresu h i właściwego wzoru, (3) przeliczenia jednostek i proste obliczenia. Dobrą praktyką jest też szybkie sprawdzanie, czy wynik ma sens (rzędu kilku mm, nie cm).
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-EN 1090-2:2018, Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych — Część 2: Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji stalowych (tolerancje geometryczne/montażowe).
  • Opis tabeli w treści zadania (załączona ilustracja): "Dopuszczalne odchyłki montażowe słupów (fragment)" – wiersz dla słupa podpierającego belkę podsuwnicową (zależność e od h).

Materiały:

  • PN-EN 1090-2:2018 (część dotycząca tolerancji wykonania i montażu)
  • Instrukcje montażu i odbioru konstrukcji stalowych od producentów systemów hal
  • Podręczniki/notesy z geodezyjnej kontroli montażu (teodolit, niwelator laserowy) dla budownictwa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego