KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 3.
Na podstawie tabeli pomiarów wału korbowego i tabeli wymiarów naprawczych ustal sposób dalszego postępowania z wałem korbowym w celu przywrócenia sprawności technicznej zespołów: czopy główne -panewki główne.
Ilustracja przedstawia tabelę pomiarów wału korbowego oraz tabelę wymiarów naprawczych wału korbowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szlif czopów na "wymiar naprawczy 1" stosuje się wtedy, gdy pomiary czopów głównych nie mieszczą się już w tolerancji wymiaru produkcyjnego, ale mieszczą się w zakresie przewidzianym dla pierwszego stopnia naprawczego.
To pozwala dobrać właściwe panewki i przywrócić prawidłowy luz łożyskowy.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania punktem wyjścia są pomiary średnic czopów głównych wału korbowego oraz tabela zawierająca wymiary nominalne i wymiary naprawcze (kolejne stopnie, zwykle odpowiadające kolejnym zakresom szlifu). Celem jest przywrócenie poprawnej współpracy pary: czop główny – panewka główna, czyli uzyskanie właściwego luzu łożyskowego i warunków smarowania.

Odpowiedź "Czopy należy szlifować na wymiar naprawczy 1." jest poprawna, ponieważ oznacza wybór minimalnego koniecznego stopnia obróbki, gdy:

  • zużycie jest na tyle duże, że wymiar produkcyjny (nominalny) nie spełnia już wymagań,
  • jednocześnie nie ma potrzeby wykonywać głębszego szlifu na kolejny stopień (2 lub 3), bo pierwszy stopień naprawczy wystarcza do usunięcia zużycia i uzyskania poprawnej geometrii powierzchni współpracującej z panewką.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w typowej logice oceny wału:

  • "Czopy mieszczą się w tolerancji wymiaru produkcyjnego." byłoby właściwe tylko wtedy, gdy wszystkie pomiary mieściłyby się w dopuszczalnym zakresie dla wału bez obróbki. W zadaniu naprawczym zwykle wskazuje się zużycie wymagające interwencji.
  • "Czopy należy szlifować na wymiar naprawczy 2." oznaczałoby niepotrzebne pogłębienie obróbki, jeśli stopień 1 już spełnia warunek naprawy. Zbyt duży szlif skraca "życie" wału i wymusza dobór innych panewek.
  • "Czopy mieszczą się w tolerancji wymiaru naprawczego 3." sugeruje jeszcze większe zużycie i konieczność przejścia na dalszy stopień naprawczy. Jeśli dane wskazują na stopień 1, wybór 3 byłby błędem interpretacji tabel.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od sprawdzenia, czy wymiar jest jeszcze "produkcyjny". Jeśli nie, wybieraj najmniejszy stopień naprawczy, w którym mieszczą się pomiary po uwzględnieniu tolerancji. Dopiero gdy stopień 1 nie wystarcza, przechodź na 2, a następnie 3.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czopy główne to powierzchnie wału korbowego współpracujące z panewkami głównymi w kadłubie silnika. Utrzymują wał w osi, przenoszą obciążenia i muszą mieć odpowiednią średnicę oraz gładkość, aby utrzymać film olejowy i prawidłowy luz łożyskowy.
Wymiary naprawcze to stopnie obróbki (np. 1, 2, 3), które przewiduje producent, aby po zużyciu czopów można było je zeszlifować do mniejszej średnicy i dobrać odpowiednie panewki naprawcze. Stosuje się je, gdy wymiar nominalny nie mieści się w tolerancji.
Najniższy stopień naprawczy oznacza najmniejszy ubytek materiału. To ogranicza osłabienie elementu, zmniejsza ryzyko przekroczenia kolejnych dopuszczalnych wartości w przyszłości i pozwala zachować większy "zapas" na ewentualne kolejne remonty, przy zachowaniu wymaganej jakości powierzchni.
Porównuje się wyniki pomiarów czopów z zakresem dopuszczalnym dla wymiaru produkcyjnego. Jeśli pomiar wychodzi poza tolerancję, sprawdza się, dla którego stopnia naprawczego wartości mieszczą się w dopuszczalnym zakresie. Wybór opiera się na zgodności z tabelą i zasadzie minimalnej ingerencji.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego o odpowiednim zakresie oraz przyrządów pomocniczych do sprawdzania geometrii (np. owalności i stożkowatości). Istotne jest wykonywanie pomiarów w kilku przekrojach i pod różnymi kątami, aby nie przeoczyć nierównomiernego zużycia.
Zużyty czop może powodować zbyt duży luz w łożysku ślizgowym, spadek ciśnienia oleju, stuki, pogorszenie smarowania i przyspieszone zużycie panewek. W skrajnym przypadku może dojść do zatarcia. Dlatego decyzja o szlifowaniu musi wynikać z pomiarów i tolerancji.
Tak, jeśli pierwszy stopień naprawczy jest wystarczający, wybór wyższego oznacza niepotrzebne usunięcie większej ilości materiału. To skraca możliwości dalszych napraw i może podnieść koszty (inne panewki). Na egzaminie zwykle poprawna jest odpowiedź zgodna z najmniejszym koniecznym stopniem.
Typowe pomyłki to: mylenie kolumn dla czopów głównych i korbowodowych, nieuwzględnienie tolerancji (branie tylko wartości "idealnej"), wybór zbyt dużego stopnia naprawczego oraz pomijanie faktu, że o decyzji powinien przesądzać "najgorszy" wynik pomiaru, a nie średnia.
Wymianę rozważa się, gdy zużycie lub uszkodzenia są tak duże, że nie mieszczą się w przewidzianych stopniach naprawczych, albo gdy występują wady dyskwalifikujące (np. poważne pęknięcia, znaczne odkształcenia). Dokładna decyzja powinna wynikać z oceny technicznej i danych serwisowych.
Ćwicz odczyt tabel: nominalne vs naprawcze oraz dopuszczalne tolerancje. Utrwal zasadę: najpierw sprawdź nominalny, potem wybierz najniższy stopień naprawczy, który spełnia warunek. Warto też przećwiczyć pomiary mikrometrem i analizę kilku punktów pomiarowych.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw budowy i napraw silników spalinowych (rozdziały o wale korbowym i łożyskach ślizgowych)
  • Instrukcje napraw / dane serwisowe producenta silnika (tabele wymiarów nominalnych i naprawczych)
  • Materiały szkolne do kwalifikacji ROL.2 z działu: eksploatacja i naprawa silników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego