KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 4.
Na podstawie wykresu określ lepkość kinematyczną oleju 15W-50 w temperaturze 110 ºC.
Ilustracja przedstawia wykres zależności lepkości kinematycznej olejów AeroShell W od temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lepkość kinematyczną odczytuje się bezpośrednio z wykresu dla wskazanej klasy oleju.
Na osi temperatury należy znaleźć 110 °C, poprowadzić linię do krzywej "15W-50", a następnie odczytać wartość na osi lepkości. Odczyt dla 110 °C wynosi 15 mm2/s.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość kinematyczna (zwykle podawana w mm2/s, czyli cSt) opisuje "płynność" oleju i jest silnie zależna od temperatury: wraz ze wzrostem temperatury lepkość maleje. W praktyce lotniczej prawidłowa interpretacja wykresów lepkości pomaga ocenić, czy olej w wysokiej temperaturze utrzyma wymagany film smarny.

Aby poprawnie rozwiązać zadanie odczytowe z wykresu:

  • Najpierw upewnij się, że odczyt dotyczy lepkości kinematycznej (a nie dynamicznej) oraz że jednostką jest mm2/s.
  • Na osi temperatury znajdź 110 °C i poprowadź wyobrażoną (lub narysowaną) linię pionową do przecięcia z krzywą opisaną jako 15W-50.
  • Z punktu przecięcia poprowadź linię poziomą do osi lepkości i odczytaj wartość.

W tym zadaniu odczyt z krzywej 15W-50 dla 110 °C daje wartość 15 mm2/s. To typowy typ zadania egzaminacyjnego: kluczowe jest precyzyjne trafienie w odpowiednią krzywą oraz poprawne odczytanie skali (często na wykresach lepkości spotyka się skalę logarytmiczną lub niestandardowe podziałki).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują? Wartości 10 mm2/s, 12 mm2/s i 8 mm2/s odpowiadałyby sytuacji, w której punkt przecięcia wypada niżej na osi lepkości (czyli olej byłby "rzadszy") niż pokazuje krzywa dla 110 °C. Takie pomyłki zwykle wynikają z błędnego odczytu skali, przesunięcia o jedną linię siatki albo wybrania krzywej dla innej klasy lepkościowej.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy odczyt jest zgodny z ogólną zależnością "cieplej → mniejsza lepkość". Jeśli Twoja wartość nie wpisuje się w trend widoczny na krzywej, wróć do osi i jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość kinematyczna to miara "płynności" oleju uwzględniająca jego gęstość. Najczęściej podaje się ją w mm2/s (czyli cSt). W zadaniach z wykresem zwykle odczytujesz ją z osi lepkości po znalezieniu przecięcia krzywej oleju z daną temperaturą.
Znajdź 110°C na osi temperatury, poprowadź linię do krzywej właściwej dla oleju (tu: 15W-50), a następnie z punktu przecięcia przejdź do osi lepkości i odczytaj wartość. Uważaj na typ skali: czasem jest logarytmiczna lub ma niestandardowe podziałki.
Wraz ze wzrostem temperatury cząsteczki poruszają się szybciej, a oddziaływania wewnętrzne w cieczy słabną, więc olej stawia mniejszy opór przepływowi. Na wykresach widać to jako spadek lepkości przy rosnącej temperaturze, niezależnie od klasy oleju.
Nie. Oznaczenie 15W-50 to klasa lepkościowa, a nie temperatura. Liczba z "W" odnosi się do zachowania w niskich temperaturach (rozruch), a druga liczba do zakresu lepkości w wysokiej temperaturze (wg klasyfikacji). W zadaniu i tak odczytujesz konkretną wartość z wykresu.
Najczęstsze pomyłki to: wybór niewłaściwej krzywej (inna klasa oleju), odczyt z niewłaściwej osi, przeoczenie skali logarytmicznej oraz przesunięcie o jedną kratkę siatki. Warto też sprawdzić, czy wynik jest zgodny z trendem: cieplej → lepkość niższa.
mm2/s to jednostka lepkości kinematycznej (równoważna cSt). Informuje, jak szybko ciecz "rozpływa się" pod wpływem grawitacji w warunkach pomiaru. W praktyce większa wartość oznacza gęstszy olej w danej temperaturze, a mniejsza – rzadszy.
Wykresy lepkości wykorzystuje się m.in. przy doborze oleju do warunków eksploatacji, analizie pracy układu smarowania w wysokich temperaturach oraz w interpretacji kart technicznych olejów. Pomagają ocenić, czy lepkość w danej temperaturze nie będzie zbyt niska dla bezpiecznego smarowania.
To zależy od tego, co przedstawia wykres. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba zwrócić uwagę na podpis osi i jednostki. Lepkość kinematyczna jest zwykle w mm2/s (cSt), a dynamiczna w mPa·s. Pomylenie tych wielkości daje błędny wynik, nawet przy poprawnym odczycie punktu.
Sprawdź zgodność z trendem: im wyższa temperatura, tym mniejsza lepkość. Porównaj też, czy wynik mieści się "pomiędzy" wartościami widocznymi na krzywej dla temperatur sąsiednich (np. 100°C i 120°C). Jeśli Twój wynik jest większy przy wyższej temperaturze, najpewniej pomyliłeś oś lub skalę.
Ćwicz odczyt z różnych typów wykresów (liniowych i logarytmicznych), ucz się rozpoznawać osie i jednostki oraz trenuj interpolację między podziałkami. W zadaniach technika mechanika lotniczego przydają się też nawyki kontroli sensowności wyniku (trend, rząd wielkości, jednostki).
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Odczyt dla 110 °C wynosi 15 mm2/s."

Źródła:

  • SAE International, "SAE J300 – Engine Oil Viscosity Classification" (aktualna wersja normy; zakresy lepkości w funkcji temperatury odniesienia 40°C/100°C) – źródło definicji klasyfikacji lepkościowej
  • ASTM International, "ASTM D445 – Standard Test Method for Kinematic Viscosity of Transparent and Opaque Liquids" – źródło definicji i pomiaru lepkości kinematycznej oraz jednostek

Materiały:

  • Podstawy tribologii i smarowania (rozdziały o lepkości i wpływie temperatury)
  • Instrukcje obsługi silników/układów smarowania (sekcje o olejach i ich parametrach)
  • Materiały producentów olejów (karty techniczne z wykresami lepkość–temperatura)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego